احمد رضاپور در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه در حال حاضر ۹۰ گسل فعال در سطح این استان شناسایی شده است و از میان آنها، گسل درونه شهرستان بردسکن به عنوان فعالترین گسل نه تنها در خراسان رضوی بلکه در سطح کشور شناخته میشود، اظهار کرد: در کنار تهدیدهای لرزهای، استان با مجموعهای از بحرانهای زیستمحیطی شامل خشکسالی، سیلاب، زلزله و تنشهای آبی به صورت همزمان روبهرو است؛ بحرانی ترکیبی که مدیریت آن نیازمند رویکردی چندبعدی، برنامهریزی دقیق و تأمین منابع مالی کافی است.
این کارشناس ارشد مخاطرات محیطی، با اشاره به موقعیت خاص زمینشناسی و اقلیمی این استان خاطرنشان کرد: خراسان رضوی از نظر تنوع بحرانها یکی از پیچیدهترین استانهای کشور است.
وی افزود: وجود ۹۰ گسل فعال در سطح استان، احتمال وقوع زلزله در مناطق مختلف خراسان رضوی را بالا برده است و از طرف دیگر، بیش از دو سوم مساحت استان در زمره مناطق سیلخیز قرار دارد. این ترکیب، خطرات مضاعفی ایجاد میکند که باید برای کاهش پیامدهای آن، طرحها و برنامههای مدون و چندلایه آماده شود.
رضاپور تصریح کرد: گسل درونه به عنوان یکی از طولانیترین و فعالترین گسلهای ایران، از مرز شمال شرقی استان خراسان رضوی تا بخشهایی از جنوب آن امتداد دارد و توان لرزهزایی بالایی دارد.
وی توضیح داد: فعالیتهای این گسل در گذشته باعث وقوع چندین زمینلرزه محسوس شده است و از این نظر نیازمند پایش دقیق، آموزش عمومی و مقاومتسازی در مناطق در معرض خطر است.
این کارشناس ارشد مخاطرات محیطی تصریح کرد: با توجه به شرایط زمینشناختی استان، احتمال تمرکز لرزهها در جنوب و جنوب غرب خراسان رضوی بیشتر است و شهرستانهایی چون بردسکن، داورزن و سبزوار و کاشمر از جمله مناطقی هستند که در صورت فعال شدن گسلها، بیشترین خطر را تجربه خواهند کرد.
وی همچنین به دیگر بحرانهای طبیعی در استان اشاره کرد و افزود: علاوه بر خطر زلزله، استان خراسان رضوی به طور مستمر با بحرانهایی مانند خشکسالی، کاهش سطح آبهای زیرزمینی و پدیده فرونشست زمین مواجه بوده است. بارشهای نامنظم، تغییر الگوی اقلیم و برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی باعث شدهاند که در طول سالهای اخیر، مناطق زیادی در استان در معرض کمآبی قرار گیرند.
تنش آبی در بسیاری از شهرستانهای استان به سطح هشدار رسیده است
رضاپور با بیان اینکه تنش آبی در بسیاری از شهرستانهای استان به سطح هشدار رسیده است، اظهار کرد: خشکسالیهای پیدرپی سبب شده سفرههای آب زیرزمینی به شدت کاهش یابد. از طرف دیگر، حفر بیرویه چاههای غیرمجاز و برداشت بیش از حد از چاههای مجاز، وضعیت بحرانی آبی را در بخشهای مرکزی و جنوبی استان تشدید کرده است. این وضعیت باعث شده بسیاری از روستاها دچار کمبود آب شرب شوند و تأمین آب کشاورزی با دشواری جدی همراه باشد.
وی ادامه داد: افزون بر این مشکلات، موضوع سیل نیز بخش دیگری از واقعیت اقلیمی استان است به طوری که دو سوم وسعت خراسان رضوی سیلخیز است و در برخی نقاط، به ویژه در غرب و جنوب استان، بارندگیهای ناگهانی و شدتدار در سالهای اخیر موجب خسارتهای سنگینی به زیرساختها، راهها و مناطق روستایی شده است.
این کارشناس ارشد مخاطرات محیطی با اشاره به موقعیت جغرافیایی شهرستانی مانند بردسکن که در فاصله کمتر از ۵ کیلومتری دومین گسل بزرگ کشور درونه قرار دارد، گفت: این شهرستان علاوه بر استقرار بر روی گسل فعال درونه، یکی از مناطق مستعد بروز سیل نیز هست. ترکیب این دو عامل، یعنی احتمال وقوع زلزله و خطر سیلاب، باعث میشود این شهرستان در دسته مناطق با ریسک بالای بحران قرار گیرد.
وی تأکید کرد: برای مواجهه مؤثر با چنین وضعیت پیچیدهای، باید سه محور کلیدی پیشگیری، آمادگی و پاسخ سریع به صورت همزمان در سطح استان تقویت شود.
رضاپور تدوین سند کاهش خطر را ضروری دانست و افزود: این سند چارچوبی برای شناسایی دقیق تهدیدها، ارزیابی آسیبپذیری مناطق مختلف و برنامهریزی برای کاهش خسارات در هنگام وقوع بحران فراهم میکند.
کمبود تجهیزات و فرسودگی ناوگان امدادی
وی در ادامه کمبود تجهیزات و فرسودگی ناوگان امدادی در خراسان رضوی را از دیگر چالشها در مواقع بحرانی دانست و اظهار کرد: یکی از مشکلات اساسی در مدیریت بحران، فقر امکانات و کمبود ماشینآلات عملیاتی است. سالهاست که ناوگان ماشینآلات در دستگاههای اجرایی و امدادی، بدون نوسازی باقی مانده و در برخی شهرستانها حتی تجهیزات اولیه مقابله با بحرانها ناکافی است.
این کارشناس ارشد مخاطرات محیطی تصریح کرد: بسیاری از ماشینآلات موجود در زمان بحران دچار مشکلات فنی میشوند یا توان لازم برای عملیات وسیع ندارند. لذا تأمین اعتبار برای نوسازی این ناوگان یکی از اولویتهای اساسی است.
وی افزود: گرچه از سوی استان پیگیریهایی برای تخصیص اعتبارات برای تجهیز و بروزرسانی ناوگان دستگاههای اجرایی شده است اما در کنار این موضوع، آموزش نیروهای امدادی و بهرهگیری از فناوریهای جدید برای هشدار سریع از دیگر اقدامات مهم است.
رضاپور با اشاره به اهمیت هماهنگی میان دستگاههای مختلف گفت: در شرایطی که استان همزمان با چهار نوع بحران طبیعی مواجه است، هماهنگی و تمرکز فرماندهی اهمیت ویژه دارد. هرچند تولید اسناد و برنامهها گام اولیه است، اما اجرای عملیاتی، آموزش نیروها و مشارکت مردم، بخش حیاتی این فرآیند محسوب میشود.
وی همچنین خاطرنشان کرد: با توجه به آسیبپذیری گسترده در برابر زلزله، سیل و خشکسالی، موضوع تابآوری شهری و روستایی باید به اولویت اساسی در سیاستگذاریهای عمرانی تبدیل شود. نوسازی بافتهای فرسوده، مقاومسازی سازهها، اصلاح نظام هشدار سیلاب و کنترل برداشت از منابع آب، چهار محور اصلی تقویت تابآوری در استان هستند.
این کارشناس ارشد مخاطرات محیطی ادامه داد: پایش مداوم گسلها، شناسایی مناطق حادثهخیز و طراحی نقشههای خطرپذیری شهری و روستایی از جمله اقداماتی است که در قالب همکاری با سازمان زمینشناسی کشور باید اجرا شود.
وی خاطرنشان کرد: مدیریت بحران در خراسان رضوی، تنها با راهکارهای مقطعی پاسخگو نخواهد بود. استان ما نیازمند برنامهای بلندمدت، پایدار و با پشتوانه علمی است تا بتواند از دل تهدیدها، به فرصتهای توسعه پایدار برسد. برای تحقق این هدف، مشارکت بیندستگاهی و همراهی مردم کلید اصلی موفقیت محسوب میشود.
انتهای پیام
