این نهاد برآمده از بطن جامعه در طول شش دوره فعالیتش در شهرها و روستاها، هم موافقانی دارد و هم مخالفانی. برخی شوراها را نهادی کارآمد میدانند که عملکردش به بهبود امور شهرها و روستاها منجر شده و برخی هم معتقدند این نهاد در طول این سالها کارنامه قابل قبولی نداشته و به نوعی سد راه انجام بهتر امور شهرها و روستاها شده است.
سالروز تاسیس این نهاد مردمی، فرصت مناسبی است تا به واکاوی عملکرد شوراها، موانع فرار روی آنها و الزامات مورد نیاز برای عملکرد بهترش در آینده بپردازیم.
سید حجت الله موسوی اجاق بعنوان با سابقهترین عضو شورای شهرها که در هر شش دوره عضو شورای شهر کرمانشاه بوده، به این مناسبت میهمان دفتر خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) در کرمانشاه بود تا در گپ و گفتی با او به مسائل شوراها در کشور و کرمانشاه بپردازیم.
موسوی اجاق در ابتدای این گفت و گو با بیان اینکه معتقدم شوراها در کشور ما ناقص خلق شدند، به ضعفهای قانون شوراها اشاره کرد و گفت: معمولا وقتی قانونی در مجلس شورای اسلامی تصویب میشود، بعد از اینکه به مرحله اجرا در میآید با بررسی نقاط ضعف و قوتش اصلاحاتی را روی آن انجام میدهند، اما قانون شوراها اولین قانونی بود که پیش از اینکه به مرحله اجرا درآید، چندباری تغییر کرد و با وجود این تغییرات متاسفانه هنوز نواقص بسیاری دارد.
معتقدم ارادهای برای اصلاح قانون شوراها وجود ندارد و شاید هم تعمدا این قانون را اصلاح نمیکنند. تمام اصلاحاتی هم که از سال ۱۳۷۸ در خصوص اصلاح قانون شوراها انجام شده به تضعیف جایگاه شوراها منجر شده، نه بهبود وضعیت آن.
بارها ضعف و نواقص قانون شوراها و اصلاحات مد نظر را از طریق شورای عالی استانها در قالب لایحه به مجلس شورای اسلامی تقدیم کردهایم، اما نتیجه مورد نظر حاصل نشده و اگر هم اصلاحاتی صورت گرفته، کار را بدتر کرده است.
در ایران «شورای شهر» نداریم
این عضو ادوار مختلف شورای شهر کرمانشاه با بیان اینکه ما اصلا در ایران شورای شهر نداریم، افزود: مجوعهای که در کشور ما با عنوان شورای شهر فعالیت میکند به واقع شورای شهرداری است و نه شورای شهر. مطابق برنامه ششم توسعه، شورای شهر یعنی مدیریت واحد تمام دستگاههای خدمات رسان در داخل یک شهر، اعم از آب، برق، گاز و حتی راهنمایی و رانندگی، اما اکنون اینگونه نیست و تمام فعالیتهای شورای شهر معطوف به شهرداری شده است.
هم در خصوص شرایط کاندیداها و هم تایید صلاحیتها ضعف داریم
موسوی اجاق یکی از نواقص مهم قانون شوراها را شرایط کاندیداتوری عنوان کرد و گفت: طبق قانون فردی که ۲۵ سال سن و یک مدرک لیسانس داشته باشد، میتواند کاندیدای شورای شهر شود که معتقدم قانون در این خصوص باید اصلاح شود. چگونه میتوان کلید طلایی شهر را به دست جوان ۲۵ سالهای که حتی یک روز سابقه کاری ندارد، سپرد. باید شرایط سنی کاندیدا شدن برای شورا حداقل ۳۰ سال در نظر گرفته شود و شرط تاهل نیز به آن اضافه شود تا هم فرد تجربه کافی داشته باشد و هم تا حدودی جلوی برخی تخلفات گرفته شود.
در تمام دنیا هم سن برای ورود به نهادهای مهمی همچون پارلمانهای محلی اهمیت دارد، مثلا در پارلمان کشورهای توسعه یافته بصورت بسیار محدود میتوان افرادی با سن کمتر از ۵۰ سال را دید، چرا که آنها معتقدند باید افرادی که به مرز پختگی رسیدهاند را وارد چنین نهادهایی کرد.
ممکن است برخی این عقیده را داشته باشند که این نظر خلاف جوانگرایی است، اما معتقدم با وجود اینکه جوانگرایی شعار درستی است، اما نه برای جایی مانند شورای شهر. ما مدیرانی را داریم که حدود ۵۰ سال است از پشت میز خود تکان نخوردهاند، در چنین مواردی میتوان از جوانانی که پلههای ارتقاء شغلی را طی کردهاند بهره گرفت و آنها را بکار گرفت تا یک گردش شغلی در سیستم اداری ما اتفاق بیفتد و صندلیها بچرخد، اما در بحث شورای شهر این مسئله فرق میکند. یک فرد جوان بدون اینکه تجربه چندانی داشته باشد، میخواهد کلید طلایی شهر را بدست بگیرد که این اشتباه است و نباید انتظار کارآمدی از چنین شورایی داشته باشیم.
موسوی اجاق با بیان اینکه در روند تائید صلاحیت داوطلبان شوراها هم مشکلاتی داریم، گفت: در این حوزه شاهد افراط و تفریط هستیم. گاها برخی داوطبین با پروندههای متعدد مالی و اخلاقی و...تایید میشوند و گاها هم برخی افراد را با دلایل واهی و غیرمنطقی رد صلاحیت میکنند. نهادهای مسئول گاها برخی افراد را از سوزن رد می کنند، اما اجازه نمیدهند برخی افراد از دروازه رد شوند.
در میان کاندیداها افرادی را داریم که سوء سابقه دارند، اما تائید صلاحیت میشوند و گاهی نیز تعداد زیادی از داوطلبین فلهای رد صلاحیت میشوند. این افراط و تفریطها میتواند به شوراها ضربه زیادی وارد کند.
«هوز» جای «حزب» را در کرمانشاه گرفته است
عضو پیشین شورای شهر کرمانشاه در خصوص انتقاداتی که در سالهای گذشته در خصوص قومی و قبیلهای بودن انتخابات شورای شهر در کرمانشاه میشود نیز گفت: وقتی مشارکت در انتخابات پایین باشد، هم امکان امکان ورود برخی افراد با خرید و فروش رای به شورا وجود دارد و هم کاندیداهایی که پایگاه قومی و قبیلهای دارند راحتتر میتوانند به شورا راه یابند. اما اگر اکثریت مردم در انتخابات شوراها شرکت کنند، دیگر مجالی برای اینکه افراد با خرید و فروش رای وارد شورا شوند وجود ندارد. همچنین در این فضا آرای قومی و قبیلهای هم خیلی تعیین کننده نیست.
از سوی دیگر وقتی احزاب فعال نباشند، هوز (قبیله) جای حزب را میگیرد. ما نه تنها در کرمانشاه بلکه در کل کشور حزب فعالی که گره گشای کار مردم باشد، نداریم. اگر حزبها فعال بودند و از مشکلات گره کشایی میکردند، مردم نیز به لیست مورد نظر آنها رای میدادند، اما احزاب ما تبدیل به ستاد انتخاباتی شدهاند و تنها در زمان انتخابات فعال میشوند.
اگر احزاب فعال باشند و لیست مورد نیز خود را برای انتخابات بدهند، میزان مشارکت مردم نیز در انتخابات بالا میرود و امکان ورود افراد به شورا با برخی تخلفات مانند خرید و فروش رای به صفر خواهد رسید. اما وقتی حزبی نیست، میزان مشارکت مردم در انتخابات شوراها بسیار کم میشود و نتیجه همان میشود که به آن انتخابات قومی قبیلهای میگویند.
چون در اتاق شیشهای نشستهایم، سیبل اتهامات شدهایم
موسوی اجاق در خصوص متهم کردن شورای شهر به ناکارآمدی و فساد مالی، گفت: قابل انکار نیست که در شورای شهر هم مانند بسیاری از نهادها و ارگانهای دیگر فساد وجود دارد، اما اینکه چرا شورای شهر همیشه سیبل میشود و آماج اتهامات قرار میگیرد، برای این است که اعضاء شورای شهر در اتاق شیشهای نشستهاند و همه به راحتی میتوانند به راحتی میتوانند درباره آنها بگویند و بنویسد و انتقاد کنند. سوال اینجاست که آیا در دستگاههای دیگر تخلف و فساد وجود ندارد و آیا مردم و رسانهها به همین راحتی میتوانند در خصوص آنها هم بنویسند و نقدشان کنند؟
طبق قانون، شورای شهر ناظر بر شهرداری است. دستگاههای امنیتی، قضایی، استانداری، فرمانداری، سازمان بازرسی و ... هم بر عملکرد شورا نظارت دارند. این دستگاهها باید به وظایف خود عمل کنند و چنانچه تخلفی مشاهده کردند در همان زمان با تخلف برخورد کنند.
در خصوص شورای شهر ششم کرمانشاه که به انحلال کشیده شد هم اگر شورا در طول چهار سال تخلف کرده بود، پس دستگاههای مربوطه در طول این چهار سال کجا بودند که جلوی این تخلفات را نگرفتند. چرا به یکباره یادشان افتاد که باید جلوی فساد شورای شهر را بگیرند.
نباید شورای شهر ششم کرمانشاه منحل میشد
موسوی اجاق با اشاره به انحلال شورای شهر کرمانشاه در دوره ششم، گفت: معتقدم انحلال شورای شهر ششم کرمانشاه کاملا غیرقانونی بود، چرا که اگر فرد یا افرادی از اعضاء شورا تخلف کرده بودند، باید آنها را سلب عضویت میکردند، نه اینکه شورا را به صورت کامل منحل کنند.
معتقدم در جریان انحلال شورای ششم کرمانشاه قانون ملاک عمل نبود و به جای اینکه مسئله را حل کنند، صورت مسئله را پاک کردند. شورای شهر کرمانشاه یازده عضو اصلی و هفت نفر علیالبدل داشت و حتی اگر از این یازده نفر، ۱۰ نفر آنها هم تخلف کرده بودند و سلب عضویت میشدند، با ورود هفت عضو علی البدل تعداد اعضاء به هشت نفر و حد نصاب لازم میرسید و شورای شهر کرمانشاه با بودن دو سوم اعضاء یعنی هشت نفر رسمیت پیدا میکرد.
وی با بیان اینکه معتقدم حتی شورای بد از نداشتن شورا بهتر است، گفت: برخی عنوان میکردند که شورا چوب لای چرخ شهرداری میگذارد و مانع انجام کارها میشود. آیا در این حدود هفت ماهی که در کرمانشاه شورا نداریم وضعیت ترافیک، آسفالت، فضای سبز و... بهتر شده و آیا آمار ساخت و سازهای غیرمجاز در شهر کرمانشاه کم شده است؟
در مورد صحبتهایی نیز که در مورد ورود اعضاء شورای شهر به امور اجرایی شهرداری میشود نیز باید گفت که این مسئله هم در کل کشور وجود دارد و هم تنها مربوط به شورای شهر نیست. مگر نمایندگان مجلس در انتصاب مدیران دخالت نمی کنند؟ به واقع اینها قوانین نانوشتهای هستند که اجرا میشود. هر چند معتقدم که این مسائل به علت عدم نظارت صحیح است و آسیبزاست و نباید انجام شود.
ماجرای انحلال شورای شهر سوم کرمانشاه
عضو با سابقه شورای شهر کرمانشاه با یادآوری ماجرای انحلال دوره سوم شورای شهر کرمانشاه، گفت: علت انحلال شورای سوم عدم انتخاب شهردار بود. آن دوره مصادف با دوران ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد بود و ایشان اعتقاد داشت که شهرداران باید توسط استانداران انتخاب شوند. آن زمان در شورای شهر کرمانشاه در فرجه زمانی سه ماههای که برای انتخاب شهردار داشتیم پنج نفر واجد شرایط را برای شهرداری کرمانشاه انتخاب و آنها را به استاندار وقت معرفی کردیم، اما ایشان زیربار نمیرفت و میگفت که این افراد را قبول ندارد و این افراد برای من «مشعشع» نیستند.
استاندار وقت افرادی را به عنوان شهردار کرمانشاه مد نظر داشت که ما آنها را قبول نمیکردیم و همین مسئله باعث شد موضوع عدم انتخاب شهردار به قدری طولانی شود که در نهایت منجر به انحلال شورای شهر آن زمان شد.
موفقترین و نارکارآمدترین شوراهای شهر کرمانشاه
موسوی اجاق که در هر شش دوره عضو شورای شهر کرمانشاه بوده، موفقترین دوره شورای شهر در کرمانشاه را میان دوره دوره سوم دانست و گفت: میان دوره، دوره سوم یک استثناء در تاریخ شوراهای شهر کرمانشاه بود. در طول این دوره حجم سرانه فضای سبز در کرمانشاه به اندازه یک سوم کل تاریخ فضای سبز استان افزایش پیدا کرد. پنج تقاطع غیرهمسطح تنها در طول چهار سال در کرمانشاه ساخته شد و تمام فرهنگسراهای کنونی حاصل آن دوره هستند. رشد بودجههای شهرداری بسیار خوب بود و هیچ جنبه منفی از شورا وجود نداشت. در آن دوره دو شهردار خوب هم یعنی آقایان قربانی و فخری را داشتیم که خوب کار میکردند.
همین جا یک موضوع را هم روشن کنم که گاها وقتی یک شهردار عملکرد خوبی ندارد، شورای شهر را در انتخاب او متهم میکنند. درحالی که معمولا برای انتخاب شهردار، دستگاههای دیگری هم توصیه و لابی می کنند. از طرفی وقتی به دلیل شرایط نامناسب کاندیداتوری و فرآیندهای تائید صلاحیت، یک فرد ضعیف و ناکارآمد وارد شورای شهر میشود، طبیعی است که اگر از طرف برخی دستگاهها یک چوب خشک هم سفارش شده باشد، به او به عنوان شهردار رای میدهد.
شورای شهر آن دوره کرمانشاه ۹ عضو داشت که از این تعداد سه نفر برای مرحله بعد شورا دیگر ثبتنام نکردند، اما شش نفر دیگر توانستند در انتخابات بعدی با اختلاف رای حداقل ۱۰ تا ۲۰ هزار نفر بعد از خود دوباره وارد شورای شهر کرمانشاه شوند که نشان میداد مردم از عملکرد شورای شهر آن زمان راضی بودهاند.
معتقدم از دوره چهارم به بعد نیز شاهد ناکارآمدترین شوراها در کرمانشاه بودیم. البته باید به این موضوع توجه کرد که برخی از شهردارانی هم که در این سالها عملکرد موفق نداشتند و انتقادات زیادی متوجه آنها شد، با فشار و لابی جاهای مختلف انتخاب شدند و صرفا ناشی از انتخاب اعضا شورا نبودند.
انتخاب شهردار با رای مردم باشد
به گزارش ایسنا، موسوی اجاق در ادامه این گفت و گو نقطه اصلی اختلاف در تمام شورای شهرها در کل کشور را مربوط به انتخاب شهردار و هیات رئیسه شورا دانست و گفت: غیر از انتخاب شهردار و هیات رئیسه، حدود ۹۰ درصد لوایحی که وارد صحن شوار میشود، معمولا بدون مشکلی مورد بررسی و تصویب قرار میگیرد، اما بحث انتخاب شهردار و هیات رئیسه شورا همیشه با تنش و چالش مواجه بوده است.
در برههای یعنی در دوره سوم شوراها موضوعی در کشور مطرح شد که براساس آن شهردار توسط مردم انتخاب شود. آن زمان در بین روسای شورای شهرهای کل کشور تنها یک نفر موافق این طرح بود و آن من بودم.
اگر شهردار منتخب مردم باشد، دیگر کسی نمیتواند به او زور بگوید که فلان کار را انجام دهد یا ندهد. از طرفی این مسئله باعث میشود که یک شورای منسجمتر و قانونمندتر داشته باشیم و اکثریت و اقلیتهایی که گاها براساس منافع شخصی بوجود میآید تا حدودی از بین برود. نظارتها هم قانونیتر میشود.
در پایان هم باید بگویم اگر میخواهیم شوراها در کشورمان کارآمدتر باشند، در درجه اول باید قوانین مربوط به شوراها اصلاح شود و دیگر اینکه تمام نهادها باید به قانون تمکین کنند. تا زمانی که قانون شاقول و میزان نشود، همین مشکلات را در شوراها خواهیم داشت.
انتهای پیام
