در قلب استان یزد و در شهرستان مهریز، روستایی نهفته است که ردپای تاریخ در تار و پود آن نقش بسته است. روستای «خورمیز عُلیا»، گواهی زنده بر شکوفایی تمدنهای باستان و مهندسی پیشرفتهی مدیریت آب در مناطق خشک ایران است که با قدمتی دیرینه، ترکیبی چشمنواز از میراث فرهنگی و زندگی روستایی را به نمایش میگذارد.
روستای خورمیز در بخش مرکزی شهرستان مهریز است که در موقعیتی استراتژیک قرار گرفته؛ این روستا از شمال با یزد، از شرق با دهستان بهادران، از جنوب با دهستان تنگ چنار و از غرب با دهستان میانکوه هممرز است. فاصله کوتاه ۲۲ کیلومتری تا مرکز استان، آن را به نقطهای قابل توجه برای گردشگران و پژوهشگران تبدیل کرده است.
ریشهشناسی نام؛ از «هرمزشاه» تا «خورمیز»
سید حسین حیدری دهیار این روستا در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه ریشهیابی نام روستا یکی از جذابترین بخشهای هویت آن است، گفت: براساس مستندات تاریخی، نام خورمیز تغییر یافته نام هورمیز یا همان هرمزشاه است. روایات حاکی از آن است که این روستا در دوران فرمانروایی انوشیروان ساسانی بنا شده است.
وی با اشاره به کتاب «تاریخ یزد» افزود: داستان شکلگیری این منطقه به مهرنگار (فرزند یسر و انوشیروان) بازمیگردد؛ او با فرستادن معماران و مقنیان خبره، دستور احداث قناتها و دهکدههایی را داد و به یاد برادر محبوب خود هرمز، این قریه را در مجرای کاریز طراحی و بنا کرد که در گذر زمان به خورمیز تغییر نام یافت.
تغییرات اجتماعی و افقهای نو در روستا
دهیار خورمیز علیا در ادامه به تغییرات سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: امروزه شاهد تغییراتی در بافت زندگی روستا هستیم. با توجه به تحولات اقتصادی، بخشی از جوانان روستا به سمت فعالیتهای صنعتی گرایش پیدا کردهاند. همچنین با تغییر فرهنگها و شرایط جدید، تقاضا برای خانهسازی و ویلاسازی در روستا افزایش یافته که منجر به تغییر کاربری برخی زمینهای کشاورزی و توسعه کالبدی روستا شده است.
اقتصاد روستا؛ برکت گندم و صبوری در برابر خشکسالی
سید احمد حیدری عضو شورای اسلامی روستا نیز در خصوص معیشت مردم به ایسنا گفت: پایه اصلی اقتصاد اهالی همچنان بر کشاورزی و دامداری استوار است. عمده فعالیت کشاورزان ما به کشت گندم اختصاص دارد، چرا که این محصول نقشی حیاتی در زندگی روستایی دارد؛ از یک سو آرد مورد نیاز برای پخت نان را تضمین میکند و از سوی دیگر، کاه حاصل از آن منبع غذایی ارزشمندی برای دامهاست.
قنات؛ رگ حیات در کالبد خاک
وی با بیان اینکه اقتصاد و معیشت اهالی را با عنصر حیاتی «آب» پیوند میزند گفت: مانند تمام آبادیهای اصیل یزدی، نبض زندگی در خورمیز با آب میتپد. سیستمهای پیچیده مدیریت آب و قناتهای کهنی که از نیاکان ما به ارث رسیده، هنوز هم رگ حیاتی کشاورزی و دامداری این منطقه است.
به گزارش ایسنا، حفاظت از میراث ارزشمند خورمیز علیا و آشنایی با تاریخ پرفراز و نشیب آن، نه تنها یک وظیفه محلی، بلکه مسئولیتی برای تمام علاقهمندان به فرهنگ ایرانزمین است تا این یادگار ساسانی همچنان در دل کویر بدرخشد.
انتهای پیام
