به گزارش ایسنا، نشست تخصصی نقش دانشگاهیان در جنگ و الزامات کنشگری علمی و اجتماعی با حضور دکتر اکبر نصراللهی، رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه و با سخنرانی دکتر نازنین ملکیان مدیر گروه دانشی ارتباطات و رسانه و دکتر محمدمهدی لبیبی استادیار گروه علوم اجتماعی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی برگزار شد.
این نشست با هدف واکاوی جایگاه علمی، فرهنگی و اجتماعی دانشگاهیان در شرایط جنگ تحمیلی سوم و تبیین ضرورت حضور فعال جامعه دانشگاهی در عرصههای تصمیمسازی و آگاهیبخشی شکل گرفت و سخنرانان به بازخوانی کارکرد دانشگاه در شرایط جنگی و تبیین نقش نخبگان علمی در مدیریت پیامدهای اجتماعی، رسانهای و روانی جنگ پرداختند.
جنگ با انفجار اطلاعات، شایعهها و روایتهای متضاد همراه است
نازنین ملکیان در بخش نخست سخنرانی گفت که وقتی از جنگ سخن میگوییم، اغلب ذهن ما به میدانهای نبرد، ابزارهای نظامی و تصمیمهای سیاسی معطوف میشود. اما جنگ، پیش و بیش از آنکه یک رخداد نظامی باشد، یک بحران اجتماعی و ارتباطی است، بحرانی که زندگی روزمره، ادراک جمعی، احساس امنیت و نظام معنایی جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد. در این شرایط دانشگاه و دانشگاهیان در فهم و مدیریت این وضعیت نقش اساسی دارند.
این استاد دانشگاه بیان کرد: هر جنگی با انفجار اطلاعات، شایعهها، روایتهای متضاد و احساسات جمعی همراه است. ترس، امید، خشم و همبستگی همگی از طریق ارتباطات منتقل میشوند، در این فضا، جامعه بیش از هر زمان دیگر نیازمند تحلیل، تبیین و معنابخشی است و این دقیقا همان جایی است که دانشگاه میتواند نقش کلیدی ایفا کند.
دانشیار گروه ارتباطات و رسانه نقش دانشگاه را در جنگ تحمیلی سوم، نقش تولید دانش معتبر، تفکیک واقعیت از شایعه، تقویت گفتوگوی عقلانی و ارتقای مرجعیت علمی و اخلاقی دانست و با اشاره به ضرورت کنشگری دانشگاهیان و دانشجویان در دوران جنگ، سه نوع کنشگری علمی، اجتماعی و رسانهای را برای دانشگاهیان مطرح کرد.
وی ادامه داد: در سطح کنشگری علمی، اقداماتی مانند تحلیلهای علمی و پاسخگویی به شبهات، پژوهش فوری درباره پیامدهای اجتماعی، روانی و ارتباطی بحران، برگزاری نشستها و کارگاهها برای دانشجویان، در کنشگری اجتماعی فعالیت در شبکههای همیاری و حمایت از گروههای آسیبپذیر بهویژه دانشجویان و در کنشگری رسانهای اقداماتی همچون روایتگری جنگ، مقابله با اطلاعات نادرست و ارتقای سواد رسانهای را برشمرد.
این عضو هیات علمی در ادامه سخنان خود به نقش دانشگاهیان در دورههای زمانی مختلف جنگ اشاره و خاطرنشان کرد: دانشگاهیان میتوانند با تحلیل علائم اولیه بحران، هشداردهی علمی، آموزش عمومی و تقویت سواد رسانهای جامعه، از گسترش هیجان و شکلگیری شایعات در دوران جنگ جلوگیری کنند.
وی همچنین وظیفه دانشگاه در دوران آتشبس را تمرکز بر تولید تحلیلهای علمی، آرامسازی فضای اجتماعی، مدیریت روایتهای رسانهای و ارائه توضیحات روشن به افکار عمومی و کمک به ثبات روانی جامعه دانست و انجام پژوهشهای بازسازی اجتماعی، مدیریت حافظه جمعی، حمایت روانی از گروههای آسیبدیده و تحلیل پیامدهای درازمدت جنگ و کمک به جامعه و دانشجویان در بازگشت به ثبات و آرامش را از جمله نقشهای دانشگاهیان در دوران پس از جنگ معرفی کرد.
دانشگاهیان در حلقه دوم یعنی برنامه قرار میگیرند، نه سیاستگذاری کلان
در ادامه، دکتر لبیبی با تمرکز بر دیدگاههای تئوریک در حوزه جنگ، به بررسی چارچوبهای نظری و تبیینهای رایج در علوم اجتماعی پیرامون جنگ تحمیلی سوم، پیامدهای آن و نحوه فهم علمی این پدیده پرداخت و بر ضرورت پیوند میان تحلیل نظری و نیازهای واقعی جامعه در شرایط بحران تاکید کرد.
وی تاکید کرد: در شرایط بحرانهایی مانند جنگ باید تمرکز خود را بر سه مولفه مهم قرار دهیم. در جامعهشناسی و دانش مدیریت این سه مولفه عبارتند از سیاستهای کلی (policy)، نقشه راه (Plan) و در نهایت برنامه (Program). دانشگاهیان در حلقه دوم یعنی برنامه قرار میگیرند.
این استاد دانشگاه معتقد است سیاستهای کلی نظام توسط رهبری تعیین میشود، اما برنامهها راه رسیدن به اهداف را نشان میدهند.
وی افزود: جامعهشناسی دانشی صرفا نظری نیست، بلکه از یک سو با نظریهها سر و کار دارد و از سوی دیگر با واقعیتهای جامعه مرتبط است. روشهای تحقیق در جامعهشناسی میتواند در این زمینه نقش مهم و کلیدی ایفا کند. نکته دیگر تعامل بین دانشگاه و بخش سوم یا اجرایی است.
لبیبی ادامه داد: اگر برنامهها جدی گرفته شوند و به درستی اجرا شوند، نتایج هم مطلوب خواهد بود و در غیر اینصورت دانشگاه به وظیفه خود عمل کرده، اما توجه لازم به آن نشده است. با این توضیحات میتوان از نظریههای جامعهشناسی استفاده کرد و جایگاه دانشگاه را به عنوان مرکز تولید علم و پژوهش در جنگ تحمیلی سوم نشان داد که نیازمند بحثهای مفصلی است.
دانشگاه در شرایط غیرعادی جنگی باید مرجعیت علمی و اخلاقی خود را تقویت کند
پس از آن دکتر اکبر نصرالهی رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه با تاکید بر نقش راهبردی دانشگاه در هدایت افکار عمومی، تولید دانش معتبر و ارائه روایتهای اجتماعی در شرایط جنگ خاطرنشان کرد: دانشگاهها در دوران جنگ تنها مراکز آموزشی نیستند، بلکه نهادهایی اثرگذار در تحلیل، هدایت و تقویت روحیه اجتماعی محسوب میشوند.
وی با اشاره به ضرورت تقویت نقش دانشگاه در مواجهه با شرایط غیرعادی و جنگی، بر استمرار برگزاری نشستهای تخصصی در دانشکده برای تعمیق گفتوگوهای علمی، ارتقای فهم عمومی و تثبیت مرجعیت دانشگاه تاکید کرد.
در پایان نشست، سخنرانان ضمن طرح پرسشها و تبادل نظر، بر اهمیت تقویت نقش دانشگاه در شرایط جنگی در حوزههای تحلیل علمی، آگاهیبخشی عمومی، مقابله با شایعات و ارتقای تابآوری اجتماعی تاکید کردند.
انتهای پیام
