مجتبی حورایی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به راههای تقویت اعتمادبهنفس نوجوانان در مواجهه با چالشها، اظهار کرد: به دو نکته باید توجه کرد، نکته نخست مربوط به نقش پدر و مادر است. والدینی که فرزندان خود را تشویق، تأیید و تحسین میکنند و نقاط قوت آنان را بازگو میکنند، معمولاً فرزندانی با اعتمادبهنفس و خودباوری بالا تربیت میکنند.
وی افزود: در مقابل، والدینی که فرزندان خود را سرزنش میکنند، به نقاط ضعف آنها بیش از حد توجه نشان میدهند یا آنها را با دیگران مقایسه میکنند، معمولاً کودکانی با ضعف اعتمادبهنفس خواهند داشت. این بخش مربوط به ارتباط والدین و فرزندان است.
این کارشناس تربیتی درباره اقداماتی که خودِ نوجوانان میتوانند انجام دهند تا اعتمادبهنفسشان تقویت شود، تصریح کرد: چند نکته وجود دارد، نخست آنکه نوجوان باید به یک فعالیت ارزشمند مشغول باشد. انسان زمانی احساس ارزشمندی و توانمندی میکند که در عمل کاری انجام دهد. اگر فرد از صبح تا شب وقت خود را بدون فعالیت سازنده بگذراند، مثلاً تنها پای کامپیوتر بنشیند، تلویزیون تماشا کند یا با دوستان وقت بگذراند و کار مفید و اثرگذاری انجام ندهد، هرگز احساس خودباوری و ارزشمندی در او شکل نمیگیرد. عزتنفس و اعتمادبهنفس زمانی تقویت میشود که فرد مسئولیتی ارزشمند را بر عهده بگیرد و تواناییهایش را در عمل بروز دهد.
حورایی با بیان اینکه نکته دیگر مرور موفقیتهاست، خاطرنشان کرد: افرادی که اعتمادبهنفس ندارند، معمولاً مدام به شکستها و ناکامیهای گذشته فکر میکنند؛ اینکه کجا زمین خوردهاند، در چه موقعیتهایی موفق نشدهاند یا کجاها شرایط مطابق انتظار پیش نرفته است. در حالی که لازم است نوجوانان موفقیتهای گذشته خود را مرور کنند؛ اینکه چه زمانی به هدف خود رسیدهاند، در چه جمعی مورد تقدیر قرار گرفتهاند و چه کارهای کوچک یا بزرگی را با موفقیت انجام دادهاند. مرور موفقیتهای گذشته موجب افزایش اعتمادبهنفس میشود و مرور شکستها، آن را کاهش میدهد.
وی تاکید کرد: نوجوان باید به خود نیز القاء مثبت داشته باشد؛ یعنی به زبان بگوید «من میتوانم». این عبارت ذهن را بر تواناییها متمرکز میکند. در مقابل، جملاتی مانند «نمیتوانم» یا «از دست من برنمیآید» نتیجهای کاملاً معکوس دارد.
این روانشناس با اشاره نکتهای درمورد حضور نوجوانان در جمع، اظهار کرد: نوجوان ممکن است بگوید: «من نمیتوانم در جمع صحبت کنم، خجالت میکشم، استرس دارم»؛ اما باید خود را وادار کند در جمع قرار بگیرد و سخن بگوید. مواجهه با ترس سبب میشود میزان آن بهتدریج کاهش یابد و خودباوری افزایش پیدا کند. انزوا و دوری از موقعیتهای اجتماعی هرگز اعتمادبهنفس را تقویت نمیکند.
موفقیت در آن سوی خاکریزِ صبر است
حورایی درباره تابآوری در نوجوانان توضیح داد: همه دستیابیها و موفقیتها وابسته به صبر، حوصله و تابآوری است. برخی افراد مدام از کاری به کار دیگر میروند؛ چند روز در کاری مشغول میشوند و به محض برخورد با سختی یا بیحوصلگی آن را رها میکنند و سراغ کاری دیگر میروند. چنین افرادی معمولاً موفق نمیشوند. گاهی افراد در شرایط سخت قرار میگیرند و اینجاست که تابآوری معنا پیدا میکند. موفقیت در آن سوی خاکریزِ صبر است؛ یعنی فرد باید فشارهای لحظهای را تحمل کند تا به هدف خود برسد.
وی ادامه داد: اگر کسی زود عصبانی شود، سریع رها کند یا زود منصرف شود، به موفقیت نمیرسد. هر موفقیتی وابسته به تابآوری است؛ یعنی تحمل شرایطی که مطلوب نیست. اگر فرد کمی خویشتنداری کند، روزهای خوب فرا خواهد رسید. اما معمولاً افراد در زمان فشار یا رنجش، انصراف میدهند، ناراحت میشوند یا حتی قهر و دعوا میکنند و در نتیجه به اهداف خود نمیرسند.
این کارشناس تربیتی درباره پذیرش و مدیریت ناامیدی نیز بیان کرد: اساساً دلیلی برای ناامیدی وجود ندارد. ما یک نگاه آسمانی و یک نگاه زمینی داریم. از منظر آسمانی، همه امور به اراده خداوند بازمیگردد و حتی اگر ظاهر امور مساعد نباشد، خداوند میتواند شرایط را از جایی که انتظارش را نداریم تغییر دهد. گاهی انسان تصور میکند امیدی وجود ندارد، اما باید یادآور بود که همه چیز در اختیار خداست.
حورایی افزود: امیدواری به شدت وابسته به نوع تصورات فرد از آینده است. اگر نوجوان آینده را به شکل مثبت تصور کند، حال و روحیه او خوب خواهد بود و امید در او تقویت میشود. اما زمانی که تصور آینده با نگرانی، ترس یا بدبینی همراه باشد، ناامیدی شکل میگیرد. معاشرتها نیز در این زمینه بسیار تأثیرگذار است.
وی اضافه کرد: معاشرت با افراد ناامید، ناامیدی به همراه دارد و همنشینی با افراد امیدوار، روحیه مثبت ایجاد میکند. این معاشرتها حتی میتواند در فضای مجازی شکل بگیرد. دریافت مداوم پیامهای منفی یا اخبار نگرانکننده در رسانهها نیز میتواند موجب ناامیدی شود. بنابراین لازم است نوجوانان در معرض پیامها و افرادی قرار بگیرند که نگاه مثبت و سازندهای به آینده ارائه میدهند.
انتهای پیام
