مهری سعادتمنش به مناسبت هفته بزرگداشت معلم در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تفسیر معلم بهمثابه محور تولید علم نشان میدهد که او باید نقشی فعال و اصلی در فرآیند تولید دانش ایفا کند، نه آنکه صرفاً به انتقال اطلاعات از یک منبع ثابت به دانشآموز بسنده کند.
این معلم و کارشناس مدیریت آموزشی تصریح کرد: معلم باید فراتر از انتقال فناوریهای روز گام بردارد و روحیه پرسشگری و تحقیق را در دانشآموزان بپروراند و یادگیری را به شکلی فعال و خلاقانه شکل دهد، تا جایی که دانشآموز بتواند خود را کشف کند و پرسشگری کند و به تفکر بپردازد.
وی با بیان اینکه در این فرآیند، نقش معلم یک مدیر، راهنما و مرجع تفکری است و تنها به یک منبع اطلاعرسانی خلاصه نمیشود، ادامه داد: به همین دلیل، اگر این نقش مهم به فناوریهای نوین محدود شود، دیگر مجال توسعه مهارتهایی چون تفکر انتقادی و توانایی تحلیل عمیق فراهم نمیآید.
سعادتمنش با اشاره بر اینکه معلم باید همچون یک معمار ذهن برای دانشآموزان عمل کند تا آنها را برای تولید علم و دانش آماده سازد، گفت: در نظام آموزشی کنونی، تمرکز بر کنکور و نمرهمحوری معمولاً به مانعی جدی در برابر تولید علم بدل شده است؛ ساختارهای مبتنی بر آزمون، بیشتر دانشمحور و استنادی هستند و خلاقیت و پژوهشمحوری را از دانشآموز میگیرند.
وی افزود: تمرکز بر حفظ مطالب، فرایند خلاقیت را در دانشآموزان تضعیف میکند و همکاری و تفکر نقادانه جای خود را به یادگیری سطحی میدهد؛ اگر بخواهیم مهمترین موانع ساختاری را در این راستا برشماریم، باید به نظام نمرهمحور صرفاً مبتنی بر آزمونهای تستی و حافظهای اشاره کنیم که تمرکز یادگیری را از فهم عمیق دور میسازد.
این معلم اظهار کرد: برای رویارویی با این مسئله، باید در نظام ارزیابی و سنجش بازنگری اساسی صورت گیرد و با ارتقاء شیوههای ارزشیابی کیفی-تجربی، دانشآموزان را بیش از پیش به انجام کارهای پژوهشی و پروژهای که با تولید علم همراستا هستند، سوق دهیم.
وی ادامه داد: اکنون با شکاف عمیق نسلی و دسترسی بیوقفه دانشآموزان به اینترنت مواجهیم و معلم در این شرایط باید نقش خود را از یک منبع اطلاعاتی صرف به معمار ذهن دانشآموزان تغییر دهد؛ به این معنا که تنها به انتقال دانش اکتفا نکند، بلکه مهارت تفکر انتقادی، تحلیل و تولید محتوا را در آنان تقویت کند و روشهای تدریس خود را به سمت آموزش مهارتهای دیجیتال، ارزیابی انتقادی منابع آنلاین و گسترش فرهنگ پرسشگری سوق دهد.
سعادتمنش اظهار کرد: در عین حال، اعتمادسازی و تعیین مرزهای اخلاقی در استفاده از فناوری برای کاهش آسیبهای فضای مجازی را نیز باید مد نظر قرار دهد. با توجه به اینکه تدریس در فضای مجازی گسترش یافته و دسترسیها افزایش پیدا کرده، نقش معلم نیز بیشازپیش پررنگتر شده است.
وی افزود: برای تحقق هدف تربیت دانشآموزی پرسشگر، علاوه بر تخصص فردی که معلم باید از آن برخوردار باشد، به زیرساختها و تجهیزات مناسب و همچنین حمایت نهادهای مختلف، ارزشی و فرهنگی نیاز است. مدیریت مدارس و سیاستگذاریهای کلان نیز در این میان نقشی تعیینکننده دارند و در این زمینه، برنامهریزیهای استراتژیک برای تحولی واقعی، تقویت پیوند آموزش رسمی و غیررسمی و بهرهگیری از ظرفیت مراکز تحقیقاتی در فرآیند آموزشی از جمله نکات اساسی به شمار میروند.
این معلم در پایان تصریح کرد: نقش معلم در عصر فناوری و اطلاعات، فراتر از انتقال دانش صرف بوده و باید او را بهعنوان تولیدکننده علم در نظر گرفت؛ از این رو، مسئولان بالادستی باید نقش کلیدی خود را ایفا کنند تا بتوانیم مسیر دانشآموزان را از نمرهمحوری به سوی پژوهشمحوری هدایت کنیم.
انتهای پیام
