در همین رابطه مرکز افکار سنجی ایران (ایسپا) شعبه همدان نخستین نشست علمی -تخصصی مدیریت علمی و تصمیم سازی داده محور در شرایط بحران را با حضور کارشناسان امر این حوزه برگزار و کارشناسان با ارائه تجربهها، تحلیلها و راهکارهای علمی این موضوع را از زوایای مختلف بررسی کردند.
عضو هیئت علمی گروه اجتماعی دانشگاه بوعلی در نشست علمی -تخصصی مدیریت علمی و تصمیم سازی داده محور در شرایط بحران که در محل معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی همدان برگزار شد، با بیان اینکه در شرایط بحرانی باید اهداف و نیازهای خود را اولویتبندی کنیم، گفت: در شرایط بحرانی باید هم سرعت و هم دقت داشته باشیم تا بتوانیم راهکاری ارائه دهیم که در کوتاه مدت نتیجه خوبی به همراه داشته باشد.
محمد مبارکی ادامه داد: در شرایط بحران باید بتوانیم با تعیین اهداف حیاتی و اولویتبندی آن و متناسب با اهداف با ایجاد جایگزینها راه حل ممکن در شرایط بحرانی را شناسایی کنیم و دست به انتخاب راه حل بهتر در حل مسئله بزنیم.
وی در ادامه با اشاره به ارائه راهکار برای جامعه در شرایط بحرانی در مسئله اجتماعی، افزود: در این رابطه سبک مدیریتی از نقش موثری برخوردار است. در این شرایط آنچه که میتواند بر شرایط بحرانی غلبه کند مدیریت تحولگرا خواهد بود، برای غلبه به شرایط بحرانی باید ابتدای امر با مدیریت تحولگرا انگیزش لازم را در جامعه ایجاد و اعتماد را در بین آنان ترویج دهیم چرا که جلب اعتماد جامعه موجب حفظ انسجام در شرایط بحرانی خواهد بود.
مبارکی با اشاره به نمونه مهم ایجاد اعتماد در جامعه در شرایط بحران به عنوان بهنرین راهکار، گفت: در جنگ رمضان با توجه به ظرفیت فرهنگی جامعه و مشارکت مردم و آمدن مردم به میدان بود که این امر موجب انسجام اجتماعی اولیه در جامعه شد و اعتماد عمومی جامعه را رقم زد بهطوریکه با وجود اهداف خطرناکی که دشمن برای کشور ما در نظر گرفته بود اما این حفظ انسجام موجب حفظ هویت جامعه شد.
عضو هیئت علمی گروه اجتماعی دانشگاه بوعلی اظهار کرد: از این الگو حتی برای بعد از جنگ نیز می توان بهره برد، این مشارکت مردم باید در تمام حوزه ها تداوم داشته باشد برای اینکه بتوانیم به عنوان تصمیم گیرنده و یک مدیر مشارکت مردم را تحکیم و تقویت کنیم باید به مدیریت محله محور متمرکز شویم.
وی گفت: در دو ماه گذشته شاهد بودیم که افراد در محلات مختلف خود مشارکت لازم در راستای حفظ امنیت جامعه محلی خود داشتند که بهترین الگویی است که این نوع مدیریت محله محور را در حوزههای مختلف آسیبهای اجتماعی محلات گسترش دهیم.
مبارکی ادامه داد: هر محله آسیبهای اجتماعی خود را دارد که میتوان با مدیریت محله محور و مشارکت مردم همان محل در تصمیمگیری و سیاستگذاری و ارائه راهکار، نسبت به حل آسیب اجتماعی آن محل اقدام کرد.
وی با بیان اینکه در این حالت سرمایه اجتماعی آن جامعه ارتقا پیدا خواهد کرد، گفت: همین امر مشارکت اجتماعی را در حل مسئله جامعه ایجاد میکند و موجب رضایتمندی اجتماعی میشود و رابطه بین مردم و دولت و حاکمیت را تقویت میکند و موجب اعتماد متقابل خواهد شد.
مبارکی افزود: اگر ما بتوانیم برای غلبه بر مسائل مختلف جامعه از مدیریت محله محور استفاده کنیم میتوانیم امیدوار باشیم که جامعه با این نوع از مدیریت محله محور به سمت امنیت و توسعه پیش برود.
عضو هیئت علمی گروه اجتماعی دانشگاه بوعلی با تأکید بر تداوم مشارکت مردم در حل مسائل، خاطرنشان کرد: علاوه بر آن باید مدیران باور داشته باشند که از مشارکت و ظرفیت مردم بهره ببرند و از ظرفیتهای علمی برای حل مسائل با دستیابی به دادههای کمی و کیفی استفاده کنند که بتوانیم تصمیمگیریهای علمی و درست برای حل مسائل جامعه خود داشته باشیم .
مبارکی در ادامه افزود: اگر به واقعیت اجتماعی توجه نشود آسیب میبینیم، بنابراین با نگاه حرفهای واقعیتها را باید ببینیم ،یکی از معضلات در مقام سیاستگذاری ما در ردههای میانی غفلت از امر اجتماعی در مقام سیاستگذاری است.
مبارکی بیان کرد: امر اجتماعی در نظام به دنبال آن است که بتواند اعتماد اجتماعی و سرمایه اجتماعی ایجاد کند و آینده را ببیند و منافع کلی جامعه را در نظر بگیرد .
وی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین عوامل غفلت از امر اجتماعی در سیاست گذاری بوده و متاسفانه امر اجتماعی بر خلاف امر سیاسی و اقتصادی در نطام سیاست گذاری متولی ندارد، خاطر نشان کرد: در کنار سیاستگذاران لازم است حضور متولی امر اجتماعی هم در نظر گرفته شود و به پیامدهای منفی اجتماعی در سیاستگذاری توجه شود.
وی ادامه داد: باور به امر اجتماعی وجود ندارد و سیاست گذاران ما متخصص امر اجتماعی را مزاحم میدانند وقتی یک مدیر به امر اجتماعی باور داشته باشد آنگاه مرحله اقدام خواهد بود.
مبارکی عدم رصد پایش داده های اجتماعی را یکی از مشکلات در امر اجتماعی دانست و گفت: وقتی دادهها رصد و پایش شوند به یک بانک داده معتبر دست پیدا میکنیم که بر مبنای دادهها میتواند، مدیر سیاست گذاری خود را ارائه دهد.
وی با اشاره به اینکه باید باور اجتماعی در مدیران ما نهادینه و تبدیل به یک رویه شود،افزود: یکی از دیگر معضلات در امر اجتماعی ما این بوده که در جامعه دچار گسست هستیم و تداوم وجود ندارد .
مبارکی خاطر نشان کرد: جامعه ایران برخی هنجارها و بسترهای خاص خود را دارد که باید به آن توجه کرد در غیر این صورت تحقیق ما ناموفق خواهد بود.
وی افزود: ایران فرهنگ و تمدن عمیقی دارد که این فرهنگ در مواقع بحران خود را در قالب فرهنگ انسجام نشان میدهد که نمونه آن را در جنگ تحمیلی اخیر شاهد بودیم.
مبارکی تصریح کرد: جنگ رمضان نیاز به تحلیل در ابعاد مختلف سیاسی،اجتماعی، جغرافیایی در سطوح مختلف میانی، بین المللی دارد و باید تجربیات آن در اختیار نسل آینده قرار گیرد.
وی گفت: نباید منتظر باشیم که فرهنگ فقط آن برهه بحران را حل کند بلکه باید این امر تداوم داشته باشد و صرفا به برهه بحران منحصر نشود.
مبارکی ادامه داد: مردم را باید در تمام حوزهها داشته باشیم اگر به مردم باور داشته باشیم و در تمام حوزهها حضور و مشارکت داشته باشند آن ظرفیت که در مردم است میتواند بسیاری از مسائل را حل کند در غیر این صورت با بحرانهای مختلف در فواصل کوتاه تر مواجه خواهیم بود.
بهترین روش برای آینده ساختن آن آینده است
دکتر امیر حسین رهبر، عضو هیئت علمی گروه مدیریت دانشگاه بوعلی هم با بیان اینکه رویکرد ما در مواجهه با آینده (شرایط بحرانی)سه رویکرد، شامل رویکرد منفعل، پیشبینی آینده و مدیریت آیندهسازی است، افزود: در رویکرد منفعل معمولا منتظر هستیم که اتفاق رخ دهد و بعد تصمیم بگیریم که برای حل آن اقدام داشته باشیم.
رهبر با بیان اینکه در رویکرد پیشبینی آینده با ابزار تحلیلی که هوش مصنوعی نیز امروزه جزئی از آن است بحران را پیشبینی میکنند تا خود را برای حل مسئله آماده و مشکل را حل کنند، یادآور شد: رویکرد مدیریت آیندهسازی که در واقع متناسب با همان مدیریت تعهد گراست در این رویکرد با ائتلافسازی و انجام برخی از کارها آن آینده نامطلوب را که قرار است در آینده رخ دهد نمیگذاریم که اتفاق بیفتد.
وی با بیان اینکه بهترین روش برای آینده ساختن آن آینده است، گفت: رویکرد مبتنی بر شواهد به عنوان دادهها میراث اصیل روشنگری بوده که در این سه رویکرد فوق نقش اساسی دارد.
رهبر ادامه داد: اینکه شواهد و دادهها کجا تولید میشود؟ در کشور ما دارای چالش بوده چرا که در کشور ما یا اصلا داده تولید نمیشود و اگر تولید هم شود بهصورت جزیرهای بوده که در قفسه همان دستگاه میماند و یا داده تولید شده قابل اشتراک از طریق موتورهای جستجوگر نیست.
وی با اشاره به اینکه در شرایط بحرانی باید بتوان دادههای استاندارد را به اشتراک گذاشت، تصریح کرد: برای هرگونه شرایط بحرانی نیاز به تحلیل دادهها بوده که باید این دادهها جمعآوری شود اما نباید در این رابطه از دانشگاه انتظار داشته باشیم که این دادهها را جمعآوری کند، دانشکاه تحلیلگر خوبی است اما دادهها را کسانی که در کف میدان هستند به خوبی میتوانند جمعآوری کنند و برای آن دستورالعمل تعریف کنند و دادهها را در دسترس قرار دهند.
رهبر بیان کرد: اگر دادهها را سازمانی که از نزدیک با موضوع دست به گریبان است آماده کرده باشد خلاقیتهای دانشگاهی جوشش پیدا خواهد کرد.
وی با اشاره به لزوم گردآوری دادهها، تحلیل دادهها، گفت: ظرفیت پژوهش درونی سازمانها، دانشگاهها، جمع سپاری و هوش مصنوعی از جمله ابزاری بوده که به تحلیل دادهها کمک میکنند ضمن اینکه هوش مصنوعی باید با دادههای خاص جامعه ما ترند شده باشد.
رهبر ادامه داد: با استفاده از این ابزار چابکی اجرا یا همان مدیریت تعهدگرا را خواهیم داشت که با چابکی اجرا در شرایط بحران نیازمند این هستیم که اعتمادسازی کنیم چرا که ایجاد اعتمادسازی موجب جذب سرمایه اجتماعی بوده و سرمایه اجتماعی شرط هر حرکت و تحرک اجتماعی است.
عضو هیئت علمی گروه مدیریت دانشگاه بوعلی بیان کرد: در رویکرد مدیریت آینده سازی برای هر گونه شرایط بحرانی آینده، نیازمند کسانی هستیم که حس اضطرار ایجاد کنند و این حس اضطرار موجب تحرک اجتماعی بین فعالان اجتماعی، مدیران و گروههای مختلف برای مطالبه مورد نظر شود و با این حس اضطرار و ائتلاف سازی در بین گروههای فهیم اجتماعی از هر گونه اتفاق و شرایط بحرانی آینده جلوگیری شود.
وی اظهار کرد: هر مدیری با شفافسازی و گزارش دهی دستاوردها و اقدامات موفق انجام شده یک زمینه ذهنی برای مدیریت بحران آینده میتواند ایجاد کند ضمن اینکه از بازخورد این روند و چرخه دادهها در یادگیری در شرایط بحران نباید غافل شد.
معضلات به راحتی قابل حل و فصل هستند
حسین رضایی، مدرس دانشگاه، جامعهشناس و پژوهشگر مسائل اجتماعی هم در این نشست با بیان اینکه معضلات به راحتی قابل حل و فصل هستند، اظهار کرد: اگر یک حکمرانی متقن و علمی نداشته باشیم و معضلاتی که به راحتی قابل مرتفع شدن باشند را رها کنیم این معضلات به آسیب تبدیل میشود که دایره گستره آن بیشتر بوده و جامعه را از ریل خود خارج می کند.
وی با اشاره به اینکه آسیب و معضلی که قابلیت حل شدن را دارد با رها شدگی میتواند به پدیده بحران تبدیل شود که این پدیده بحران خروجی و محصول فقدان مدیریت و فقدان برنامه و رها شدگی آسیبهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، زیست محیطی و ابعاد و حوزههای مختلف دیگر است.
معاون اجتماعی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان ادامه داد: بحران مانند معضل و آسیب قابلیت حل و فصل ندارد،بحران را باید مدیریت کرد و اگر این بحران مدیریت شود آسیبهای آن کاهش مییابد در غیر این صورت به یک ابربحران و سپس به بحران حاد تبدیل خواهد شد که در نهایت منجر به فاجعه و فروپاشی اجتماعی ،اقتصادی، سیاسی...خواهد شد.
رضایی با بیان اینکه بحرانها قابل پیشبینی و مطالعه هستند،گفت: در جوامعی که علم مدیریت و مدیریت بحران در دانشگاهها به صورت آکادمی مبتنی بر زیست فرهنگ جغرافیایی،سیاسی و اجتماعی و مبتنی بر ارزشهای آن جامعه پیاده سازی شده باشد آن جامعه در برابر بحرانها غافلگیر نخواهد شد.
وی ادامه داد: برای مدیریت بحران ها ما نیازمند ایجاد یک ساختار جدیدی هستیم که جمعآوری دیتاها را مبنی بر آینده پژوهی داشته باشد.
رضایی متاسفانه در جامعه ما یک معضل تبدیل به آسیب و سپس بحران میشود که این امر ناشی از آن بوده که دیتاهای ما مبتنی بر روش شناسی نیست،تصریح کرد:در همین رابطه ایجاد یک ساختار نظامند و روش مند در حوزههای مختلف که به روزرسانی شود و مبتنی بر زیست فرهنگ ایرانی باشد امری ضروری است.
وی تاکید کرد: بحران با علم آینده پژوهی قابل پیشبینی است ،دیتا ما باید متناسب با زیست فرهنگ ایرانی جمعآوری شود ضمن اینکه در همین رابطه روش تحقیق نیز امر بسیار مهم است.
رضایی ادامه داد: در کشورهای خاورمیانه و کشور ما در علوم انسانی و علوم اجتماعی چون با سوژه انسانی مواجه هستیم دیتاهایی که استخراج می شود گاها در پشت یک ویترین،فاقد آن جنبه رئالیستی خود است .
وی خاطرنشان کرد: در این رابطه دو مولفه اعتماد و مشارکت اجتماعی در سرمایه اجتماعی ضعیف میشود و پرسشگر هر چقدر هم که حرفهای باشد دیتایی که از مخاطب میگیرد مبتنی بر واقعیت جامعه نیست و در نتیجه معضل تبدیل به آسیب و سپس تبدیل به بحران میشود و این نشان از آن دارد که بانک اطلاعاتی مبتنی بر روش تحقیق بومی کشور ما تدوین نشده و نبوده است.
رضایی در ادامه گفت: در مدیریت بحران به دنبال کاهش هزینههای بحران و به دنبال قوی کردن کشور و به دنبال شهروندانی قوی هستیم ،برای قوی کردن کشور باید تابآوری را به جامعه فرا دهیم .
وی با اشاره به اینکه بحرانهای پشت سر هم با فواصل کم نشان از مشکل داشتن در دیتاهاست، خاطرنشان کرد: بحرانها قابل پیشبینی هستند وقتی به علوم انسانی و علوم اجتماعی با نگاه رئالیستی و به دور از نگاه صفر و صدی ریاضی بها دهیم و سیاست گذار در بحرانها دیتاها را جمع آوری کنند دیگر دشمن نمیتواند از گسلها و معضلات کشور سو استفاده کند بلکه با دیتاهای جمع آوری شده توسط سیاست گذار کشور، مشکلات را مدیریت و حل میکنیم.
رضایی بیان کرد: در جنگ سوم تحمیلی مدیران رزمی ما به خاطر اینکه نیروی مسلح ما از یک خرد حاکم است و آن خرد از دیتاهای به روز و فضای مجازی و هوش مصنوعی استفاده میکنند موجب شد که در این جنگ غافلگیر نشویم و با توکل بر خدا و نیروی مردمی به عنوان یک کشور جهان سومی در برابر دو قدرت جهانی چشم در چشم بایستیم و بجنگیم حال آنکه پنج دهه تحریم بودیم و امکانات لجستیک و تسلیحات مانند آنان را نداشتیم.
وی گفت: بهطور قطع این شیوه رزم و سازگار رزم کشور ایران در جنگ تحمیلی سوم در دانشگاههاو آکادمی علوم نظامی جهان تدریس خواهد شد چرا که در این شیوه رزم خرق عادت رخ داد.
رضایی ادامه داد: یکی از دلایلی که در برابر دو ابرقدرت جهان در جنگ تحمیلی سوم چشم در چشم ایستادیم و جنگیدیم و پا پس نکشیدیم همین دیتا محوری و همین خردی بود که مبتنی بر دیتا بود که خوشبختانه با وجود نیروهای مسلح و با حضور عزیزان و شهدایی چون سردار حاجی زاده نهادینه شد و دستاورد آن میوه را چیدیم.
وی گفت: ای کاش این شیوه عملی روش مند و مبتنی بر آینده پژوهی در مباحث حوزههای مختلف دیگر کشور نیز ورود پیدا کند چرا که همه این موارد راه حل دارد و راه حل آن جمع آوری دیتاها مبتنی بر زیست فرهنگ و زیست بوم کشور ایران عزیزمان است.
رضایی در ادامه گفت: مردم ایران در بزنگاهها یک کنش احساساتی دارند که در بسیاری از مواقع این کنش احساسی و قلیان احساسات آنان از جمله در بحرانها به کمک میآید و این کنش احساسی در بسیاری از بازهها از جمله جنگ تحمیلی ،انتخابات به نفع ما بوده است و باید این کنش احساسی و سرمایه اجتماعی را حفظ و تقویت کنیم و نگاه ابزاری به آن نداشته باشیم.
به گزارش ایسنا، ارائه تجربهها و تحلیلها و راهکارهای علمی کارشناسان در این نشست نشان داد که تصمیم درست زمانی شکل میگیرد که بر پایه دادههای معتبر،روش علمی و نگاه واقع بینانه باشد.امیدواریم دستاوردهای این نشست برای همه ما الهام بخش بوده و بتوانیم آن را به طرحها و سیاستها و اقدامات اجرایی تبدیل کنیم.
انتهای پیام
