چندی پیش رئیس اداره حفاظت و احیای تالابهای ادارهکل حفاظت محیط زیست فارس از وضعیت بحرانی تالابهایی چون پریشان و کافتر و کاهش تراز آب در برخی تالابهای دیگر خبر داده بود. اکنون در گفتوگویی تازه این مقام مسئول با ارائه آخرین پایشهای میدانی، از کاهش قابل توجه آب در تالابهای طشک و بختگان و پیامدهای احتمالی آن برای جنوب کشور سخن میگوید.
سیدحسن طباطبایی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه همچنان دسترسی به دادههای ماهوارهای محدود است و پایشها بهصورت میدانی انجام میشود گفت: بر اساس آخرین بررسیها تالاب بختگان حدود ۱۰ درصد یا حتی کمتر آب دارد و تالاب طشک نیز به حدود ۳۰ درصد آبگیری رسیده است.
ورودی آب پس از احداث سدها تقریباً صفر شد
وی با اشاره به اینکه مجموعه پهنه طشک و بختگان ۱۲۶ هزار هکتار وسعت دارد و حوزه آبخیز آن بیش از ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار است افزود: تا پیش از سال ۱۳۸۵ و قبل از احداث سدهای ملاصدرا و سیوند، سالانه بهطور متوسط حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب وارد این تالابها میشد اما پس از احداث این دو سد در بالادست رودخانه کر عملاً ورودی طبیعی آب به این تالابها متوقف شده و تنها در برخی سالها با پیگیری محیط زیست، بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون مترمکعب حقآبه موردی رهاسازی شده است.
طباطبایی یکی از عوامل تشدیدکننده بحران را افت شدید آب زیر بستر تالابها دانست و گفت: در نتیجه برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی و فعالیت چاههای مجاز و غیرمجاز در کل حوزه آبخیز بیش از ۱۰ متر از آب زیر بستر تالاب خالی شده است.
طباطبایی افزود:در چنین شرایطی حتی اگر آب وارد تالاب شود بخش قابلتوجهی از آن در بستر نفوذ کرده یا تبخیر میشود و ماندگاری مطلوبی در سطح تالاب نخواهد داشت.
حقآبهای که در اولویت قرار نمیگیرد
وی با اشاره به قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالابها گفت: طبق این قانون سازمان حفاظت محیط زیست مکلف به تعیین حقآبه تالابهاست و وزارت نیرو باید آن را در اولویت دوم تأمین کند اما در عمل محیط زیست حتی در اولویتهای چهارم یا پنجم هم قرار نمیگیرد.
رئیس اداره حفاظت و احیای تالابهای محیط زیست فارس افزود: در بسیاری موارد آب شرب، کشاورزی، صنعت و حتی انتقال آب بینحوضهای تأمین میشود اما حقآبه تالابها پرداخت نمیشود.
طباطبایی از برگزاری جلسات ستاد ملی تالابها با حضور معاون اول رئیسجمهور در سال جاری خبر داد و گفت: مقرر شده است طی یک برنامه مدون پنجساله با مشارکت دستگاههای اصلی حوزه آب از جمله شرکت آب منطقهای فارس، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، استانداری فارس و دانشگاه شیراز، نقشه راه ملی تالابهای طشک و بختگان اجرایی شود.
رئیس اداره حفاظت و احیای تالابهای محیط زیست فارس ابراز امیدواری کرد با توجه به بارندگیهای اخیر، حقآبه مطلوب این دو تالاب در سال جاری رهاسازی شود.
برآورد حقآبه در سه سناریوی آبی
طباطبایی درباره میزان نیاز آبی این تالابها گفت: حقآبه محیطزیستی طشک و بختگان در سه سناریوی ترسالی، نرمال و خشکسالی برآورد شده است بهگونهای که در شرایط خشکسالی ۷۰۹ میلیون مترمکعب، در شرایط نرمال ۸۲۶ میلیون مترمکعب و در ترسالی یکهزار و ۳۷۰ میلیون مترمکعب آب برای این تالابها مورد نیاز است.
سهم اصلی بحران؛ مداخلات انسانی
وی با اشاره به انواع خشکسالی شامل هواشناسی، کشاورزی، هیدرولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی گفت: برآوردها نشان میدهد سهم خشکسالی در کمبود منابع آبی حدود ۱۹ درصد است و در حوزه آبخیز طشک و بختگان این سهم حتی کمتر از این میزان است.
طباطبایی تأکید کرد: عامل اصلی خشکیدگی این تالابها مداخلات انسانی بهویژه احداث سدهای ملاصدرا و سیوند بوده است. پیش از احداث این سدها حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب وارد تالابها میشد که اکنون در پشت سدها ذخیره میشود.
رئیس اداره حفاظت و احیای تالابهای محیط زیست فارس افزود: پس از احداث این سدها توسعه کشاورزی در اراضی بالادست افزایش یافت و عملاً حقآبه بختگان روزبهروز محدودتر شد.
طباطبایی با طرح این پرسش که آیا منافع تولید برق سد ملاصدرا با خسارتهای زیستمحیطی و اقتصادی پاییندست قابل مقایسه است، گفت: اگر اکوسیستم، تنوع زیستی، جلوگیری از گردوغبار و فرونشست و منافع اقتصادی پاییندست در محاسبات لحاظ شود استان فارس با زیان قابل توجهی مواجه شده است.
وی همچنین هشدار داد: در صورت تداوم وضعیت فعلی نهتنها فارس بلکه بخشهای وسیعی از جنوب و جنوبغرب کشور با شکلگیری کانونهای گردوغبار و پیامدهای اقلیمی و زیستمحیطی روبهرو خواهند شد.
به گزارش ایسنا، مجموعه تالابهای طشک و بختگان از مهمترین زیستبومهای آبی جنوب کشور به شمار میروند و ادامه روند کاهش منابع آبی در این پهنهها میتواند علاوه بر تهدید تنوع زیستی، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و اقلیمی گستردهای برای منطقه به همراه داشته باشد؛ موضوعی که بیش از هر زمان دیگری ضرورت توجه به تأمین حقآبههای زیستمحیطی و بازنگری در مدیریت منابع آب را یادآور میشود.
انتهای پیام
