بازدید میدانی استاندار کرمان از بافت تاریخی شهر، بیش از آنکه یک برنامه اداری باشد، حامل پیامی روشن بود؛ اینکه دیگر زمان نگاه منفعلانه به بافت تاریخی گذشته و باید جریان واقعی زندگی به این محدوده بازگردد.
محمدعلی طالبی با تأکید بر این اصل بنیادین، به درستی بر مسئلهای دست گذاشت که سالهاست حلقه مفقوده حفاظت از بافت تاریخی در بسیاری از شهرهای ایران بوده است.
به گزارش ایسنا، تجربه نشان داده بافت تاریخی تنها با مرمت دیوارها و بازسازی سقفها زنده نمیشود، بلکه آنچه به این فضاها حیات میبخشد، حضور انسان، سرمایه، فرهنگ و فعالیت روزمره است.
بافت تاریخی کرمان، به ویژه محدوده آتشکده، امروز همچنان بخش مهمی از اصالت کالبدی خود را حفظ کرده است.
وجود خانهباغها، خانههای حیاط مرکزی، معابر فشرده تاریخی، باغهای قدیمی و بناهایی چون خانه کاظمی، فرخزاد، کورسانی، فروزنده و لالهزاری، این محدوده را به گنجینهای کمنظیر تبدیل کرده که در صورت برنامهریزی صحیح میتواند به یکی از شاخصترین محورهای گردشگری کشور بدل شود.
کارشناسان معتقدند ساختار این محدوده، با توجه به دستنخورده بودن بخشهایی از آن در بیش از یک قرن گذشته، ظرفیت تبدیل شدن به یک بافت موزهای را دارد؛ تعبیری که اگرچه بلندپروازانه به نظر میرسد، اما دور از واقعیت نیست.
آنچه امروز اهمیت دارد، تغییر رویکرد از حفاظت صرف به بازآفرینی پویا است.
استاندار کرمان نیز با اشاره به تجربه موفق شهرهایی چون یزد و اصفهان، بر ضرورت ایجاد اقامتگاههای سنتی، بومگردیها، کافهها، مراکز فرهنگی، خانههای خلاق و رویدادهای مستمر فرهنگی در این محدوده تأکید کرده است.
این نگاه، بافت تاریخی را نه به عنوان یک فضای ایستا، بلکه به مثابه بستری برای توسعه اقتصادی، گردشگری و اجتماعی تعریف میکند.
تشکیل شورای بافت تاریخی استان نیز از مهمترین تصمیمات مطرحشده در این مسیر است؛ شورایی که میتواند به عنوان بازوی سیاستگذاری، تسهیل سرمایهگذاری، هماهنگی دستگاهها و رفع موانع اجرایی عمل کند.
واقعیت آن است که یکی از چالشهای اصلی در احیاء بافتهای تاریخی، پراکندگی تصمیمگیری و پیچیدگیهای اداری است. اگر این شورا بتواند نقش واقعی خود را ایفا کند، میتواند فرآیند بازسازی خانههای قدیمی و ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی را به شکل محسوسی تسهیل کند.
در این میان، نقش سرمایهگذاری خصوصی بسیار کلیدی است. بافت تاریخی کرمان بهویژه در محدوده آتشکده، به دلیل وجود قطعات بزرگ، دسترسی شهری مناسب، ظرفیت بالای گردشگری و مجاورت با آتشکده، از توجیه اقتصادی بالایی برای سرمایهگذاران برخوردار است. تبدیل خانههای تاریخی به بوتیکهتلها، اقامتگاههای بومگردی، کافهرستورانها، مراکز نوآوری و فضاهای فرهنگی میتواند هم به حفظ میراث تاریخی کمک نموده و هم چرخه اقتصادی جدیدی در این بخش از شهر ایجاد کند.
با این حال، احیا بدون رعایت اصول تخصصی، خود میتواند تهدیدی برای هویت بافت باشد. هشدار معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری درباره ضرورت توجه به سه اصل طراحی، نظارت و بهرهگیری از معماران هنرمند، هشداری جدی و ضروری است.
مرمت غیراصولی، استفاده از مصالح نامتناسب و نادیده گرفتن اصالت معماری، میتواند هویت تاریخی این محدوده را مخدوش کند. بافت تاریخی کرمان نیازمند مرمتی آگاهانه است؛ مرمتی که گذشته را بازخوانی کند، نه اینکه آن را پشت نماهای جدید پنهان سازد.
موضوع ثبت جهانی نیز یکی دیگر از افقهای مهم پیش روی این محدوده است. آغاز پرونده ثبت جهانی با تمرکز بر بافت تاریخی کرمان میتواند جایگاه این شهر را در نقشه گردشگری بینالمللی ارتقا دهد و زمینه جذب گردشگران داخلی و خارجی بیشتری را فراهم سازد. این مسئله نه تنها ارزش فرهنگی بافت را برجسته میکند، بلکه میتواند به برندینگ جدیدی برای کرمان در حوزه گردشگری فرهنگی منجر شود.
البته تحقق این اهداف بدون توجه به زیرساختهای شهری ممکن نخواهد بود. موضوع پارکینگ، مدیریت تردد خودرو، ایجاد مسیرهای پیادهمحور، کفسازی مناسب و ساماندهی دسترسیها، از جمله الزامات جدی در فرآیند احیا به شمار میرود. بافت تاریخی باید برای حضور مردم آماده شود و این آمادگی تنها در مرمت بناها خلاصه نمیشود.
کرمان اکنون این فرصت را دارد که با الگوبرداری از تجربیات موفق ملی، نهضتی واقعی در احیاء بافت تاریخی خود آغاز کند. نهضتی که تنها به حفظ چند خانه تاریخی محدود نباشد، بلکه به بازگرداندن هویت، رونق اقتصادی، توسعه گردشگری و افزایش کیفیت زندگی شهری منجر شود.
بافت تاریخی کرمان امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیمهای جسورانه، سرمایهگذاری هوشمندانه و مدیریت یکپارچه است. اگر این مسیر با جدیت ادامه پیدا کند، محدوده آتشکده میتواند از یک بافت کمتر شناختهشده به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری فرهنگی ایران تبدیل شود.
اکنون مسئله اصلی دیگر صرفاً حفاظت از گذشته نیست، بلکه ساختن آیندهای است که در آن تاریخ، زندگی و توسعه در کنار یکدیگر معنا پیدا کنند. کرمان میتواند با احیاء قلب تاریخی خود، نه تنها میراث گذشتگان را حفظ کند، بلکه الگویی تازه برای بازآفرینی شهری در ایران ارائه دهد.
انتهای پیام
