به گزارش ایسنا، محمد اسحاقی امروز در دومین آیین گرامیداشت «امینِ ایران» به یاد رهبر شهید انقلاب، ضمن گرامیداشت یاد شهدا و رهبر شهید، با بیان اینکه مصیبتی بزرگ بر ما وارد شده است؛ مصیبتی که شاید هنوز در عمق آن قرار داریم و ابعاد سنگین و دشوار آن بهتدریج آشکار خواهد شد، اظهار کرد: رهبر شهید، حکیم و فرزانه ما که «العلم سلطان» را بهعنوان منظومه اصلی فکری خود قرار داده بودند، بر این باور بودند که علم باید در همه عرصهها حضور داشته باشد و ایران را به کشوری دانشبنیان تبدیل کند؛ نه اینکه صرفاً چند شرکت دانشبنیان داشته باشیم، بلکه همه عرصههای کشور باید دانشبنیان شود.
اسحاقی با ابراز امیدواری از اینکه این نشستها بتواند زمینهای فراهم کند تا نسل جوان، پژوهشگران و علاقهمندان حوزه علم و فناوری، شخصیت علمی، فکری و رفتاری این چهره فرهیخته و دانشمند را بهتر و عمیقتر بشناسند، اظهار کرد: اگر تاریخ علم در ایران را مرور کنیم، میتوان آن را به چند دوره مهم تقسیم کرد که دوره نخست آن به ایران باستان و عصر ساسانیان بازمیگردد. در این دوره، دانشگاه جندیشاپور یکی از بزرگترین مراکز علمی جهان بود، هرچند بسیاری از جوانان و حتی پژوهشگران امروز کمتر با عظمت آن آشنا هستند و ایرانیان در آن دوران در حوزههای علمی و فناوری زمان خود پیشگام بودند.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای دوره دوم را عصر طلایی تمدن اسلامی دانست که در آن دانشمندان ایرانی و مسلمان در علوم پایه، پزشکی، ادبیات و فلسفه نقشآفرینی کردند و ادامه داد: بسیاری از دستاوردهایی که بعدها در تمدن غرب مورد استفاده قرار گرفت، ریشه در همان دوران دارد و حتی اندیشمندان غربی نیز به بهرهگیری تمدن جدید غرب از میراث علمی دانشمندان مسلمان اذعان کردهاند.
اسحاقی دوره بعدی را دوران رکود و وابستگی علمی توصیف کرد که از اواخر قاجار تا پهلوی ادامه یافت و یادآور شد: در این مقطع، هویت علمی و فرهنگی کشور تضعیف شد و دانشگاهها ارتباط عمیقی با نیازهای جامعه و حل مسائل واقعی نداشتند و هرچند اقداماتی مانند تأسیس دارالفنون انجام شد، اما فرصت رشد و شکوفایی کامل فراهم نشد. در آن دوران سهم ایران در تولید علم جهانی بسیار اندک بود و نه اعتماد به نفس علمی کافی وجود داشت و نه اراده جدی برای حضور در مرزهای دانش.
وی از دوره جدید با عنوان دوران استقلال و پیشرفت علمی نام برد و اضافه کرد: در این دوره حرکت به سمت مرزهای دانش، تولید علم و توسعه فناوری با شتاب بیشتری دنبال شد و امروز در حوزههایی مانند فناوریهای پیشرفته، هوافضا، علوم پزشکی، زیستفناوری، نانوفناوری و صنایع دانشبنیان، دستاوردهای قابل توجهی به دست آمده است.
وی با اشاره به حوزه پزشکی افزود: پژوهشگران کشور توانستهاند در تولید داروهای پیشرفته، نانوداروها و تجهیزات پزشکی نقش مؤثری ایفا کنند و این دستاوردها صرفاً به تولید علم محدود نمانده، بلکه به تولید ثروت، اشتغال و توسعه اقتصادی نیز منجر شده است. در حوزههای صنعتی و مهندسی نیز متخصصان ایرانی امروز توان حضور در پروژههای بزرگ بینالمللی را دارند و در بسیاری از موارد در رقابتهای جهانی موفق ظاهر شدهاند. این موفقیتها حاصل دانش، تجربه، هویت فرهنگی، اخلاق حرفهای و روحیه مسئولیتپذیری نیروهای متخصص کشور است.
اسحاقی با بیان اینکه در حوزه هوافضا، کشاورزی، صنایع دانشبنیان و دیگر عرصهها نیز این حرکت علمی به مرحلهای رسیده که متوقفکردن آن آسان نیست، گفت: سرمایه اصلی این مسیر، جوانان متخصص و دانشمندانی هستند که با انگیزه و توان بالا فعالیت میکنند و همانگونه که در دوران دفاع مقدس فرماندهان جوان نقشآفرین بودند، امروز نیز بخش مهمی از پیشرفتهای علمی و فناورانه توسط جوانان زیر ۳۰ سال رقم میخورد.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای با طرح این پرسش که این پیشرفتها چگونه با وجود تحریمهای سنگین علمی، محدودیتهای بینالمللی و نوعی آپارتاید علمی محقق شد؟ گفت: در بسیاری از موارد حتی امکان چاپ مقالات علمی یا همکاریهای پژوهشی بهسختی فراهم میشد. در دوره کووید-۱۹ نیز نمونههایی از این محدودیتها دیده شد و علاوه بر آن، فشارها، تخریبها و حتی از دست دادن دانشمندان و پژوهشگران بخشی از این مسیر دشوار بوده است که هدف آن، کند کردن حرکت علمی کشور بوده است. با این حال، بسیاری از صاحبنظران داخلی و خارجی معتقدند یکی از عوامل اصلی استمرار این حرکت علمی، نگاه راهبردی و آیندهنگر به علم و فناوری بوده است؛ نگاهی که علم را محور اقتدار، استقلال و پیشرفت کشور میداند.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای اضافه کرد: در این نگاه، علم زمانی ارزشمند است که در خدمت انسان، اخلاق، معنویت و حل مسائل جامعه قرار گیرد و پیشرفت علمی باید با مسئولیتپذیری اجتماعی همراه باشد. این مسیر از طریق سیاستگذاری و برنامهریزی در چند سطح دنبال شده است؛ در سطح نخست، حل مسائل کوتاهمدت کشور از طریق علم و فناوری و در سطح دوم، هدفگذاری برای دستیابی به مرجعیت علمی. از این رو امروز در برخی حوزهها پژوهشگران ایرانی توانستهاند به جایگاههای برجسته علمی دست پیدا کنند.
انتهای پیام
