حسن خزائیپور سهشنبه ۲۲ اردیبهشت در نشست رئیس سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاد دانشگاهی کشور با مسئولان شهرستان محلات که با حضور نماینده مردم دلیجان و محلات در مجلس شورای اسلامی، فرماندار محلات، رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی و جمعی از مسئولان در فرمانداری محلات برگزار شد، اظهار کرد: پارک علم و فناوری استان مرکزی و مجموعههای زیرمجموعه آن اقدامات خلاقانه و مؤثری در مسیر توسعه فناوری انجام دادهاند و آثار این تلاشها در مسیرهای ارتباطی و زیرساختی استان نیز قابل مشاهده است.
وی افزود: جهاد دانشگاهی به عنوان بازوی علمی و اجرایی کشور میتواند نقش مهمی در ایجاد پیوند میان دانشگاه و بازار کار ایفا کرده و زمینهساز توسعه اشتغال و ثروت در شهرستانها باشد.
فرماندار محلات با اشاره به ظرفیت بالقوه شهرستان در ایجاد مرکز رشد تصریح کرد: با توجه به اینکه تنها مرکز رشد استان مرکزی در شهرستان محلات پیشبینی شده، مدیریت اجرایی شهرستان با جدیت از راهاندازی این مرکز حمایت میکند و تلاش دارد با همکاری جهاد دانشگاهی، این ظرفیت بهطور کامل عملیاتی شود.
وی با تأکید بر اهمیت سرمایه انسانی در توسعه مناطق گفت: مهمترین سرمایه هر جامعه، ذهنهای خلاق است و مراکز رشد میتوانند بستر پرورش این ظرفیتها و حمایت از کسبوکارهای نوآورانه باشند.
وی با اشاره به ظرفیتهای مغفول مانده زیرساختی در شهرستان اظهار کرد: در سالهای گذشته یکی از خیرین شهرستان ساختمانی را برای فعالیت علمی و آموزشی در اختیار جهاد دانشگاهی قرار داده بود که به دلیل کاهش دانشجو و تعطیلی فعالیتهای آموزشی، بلااستفاده مانده و دچار آسیب شده است، در حالی که این فضا میتواند در قالب مرکز رشد مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
فرماندار محلات افزود: این شهرستان دارای ظرفیتهای گستردهای در حوزههای مختلف اقتصادی از جمله گل و گیاه، سنگ، گردشگری سلامت، صنعت دندانسازی، صنایع نساجی و تولید ماهیان زینتی است که برخی از آنها در سطح ملی و بینالمللی شناخته شدهاند.
وی با اشاره به جایگاه محلات در صنعت سنگ کشور گفت: محلات به عنوان پایتخت سنگ ایران و یکی از قطبهای مهم تولید گل و گیاه زینتی شناخته میشود و وجود نمایشگاه بینالمللی سنگ ایران در این شهرستان با حضور تجار و بازرگانان خارجی، نشاندهنده ظرفیتهای مهم اقتصادی منطقه است. همچنین وجود چشمههای آب گرم و ظرفیت گردشگری سلامت، در کنار صنعت دندانپزشکی و سایر حوزههای خدماتی، فرصتهای ارزشمندی را برای توسعه اقتصادی شهرستان فراهم کرده است.
وی تأکید کرد: مرکز رشد میتواند این ظرفیتهای متنوع را به سمت تجاریسازی فناوری، حمایت از ایدههای نو و ایجاد اشتغال پایدار هدایت کند و مدیریت شهرستان نیز در این مسیر از هیچ تلاشی دریغ نخواهد کرد.
فرماندار محلات گفت: نشست امروز با حضور مدیران دستگاههای اجرایی، انجمنهای تخصصی از جمله انجمن سنگ، انجمن معدن، اتحادیه گل و گیاه و دانشگاهها برگزار شد و امیدواریم با همکاری جهاد دانشگاهی، شاهد آغاز فصل جدیدی از توسعه در شهرستان محلات باشیم.
لزوم نگاه متوازن استان مرکزی به توزیع خدمات علمی و فناورانه در شهرستانها
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از نگاه مرکزگرایانه در توزیع امکانات علمی و فناورانه در استان مرکزی، گفت: ظرفیتهای محلات و دلیجان سالها مورد غفلت قرار گرفته و توسعه زیرساختهای علم و فناوری در این شهرستانها نباید به اقدامات نمایشی و کوتاهمدت محدود شود.
محمد جلالی اظهار کرد: استان مرکزی هنوز فاصله قابل توجهی با پارکهای علم و فناوری پیشرو کشور از جمله شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران دارد و برای رسیدن به آن جایگاه باید نگاهها و سیاستها تغییر کند.
وی افزود: متأسفانه طی سالهای گذشته شهرستانهایی مانند محلات و دلیجان در بسیاری از تصمیمگیریها نادیده گرفته شدهاند و حتی در برخی موارد، مسئولان استانی شناخت دقیقی از ظرفیتها و جایگاه این شهرستانها نداشتند.
جلالی ادامه داد: سالهاست نگاه غالب این بوده که چون محلات، نیمور و دلیجان دارای خیرین فعال هستند، پس بسیاری از مسئولیتهای دولت نیز باید بر دوش خیرین گذاشته شود، در حالی که این نگاه صحیح نیست.
وی تصریح کرد: اگر خیرین برای ساخت مدرسه، تجهیز بیمارستان یا توسعه زیرساختها کمک میکنند، به معنای رفع مسئولیت دولت نیست و دستگاههای اجرایی همچنان موظف به انجام وظایف قانونی خود هستند.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به وضعیت زیرساختهای آموزشی و درمانی منطقه گفت: در حوزه مدرسهسازی، سلامت و سایر خدمات عمومی بارها شاهد بودهایم که به دلیل حضور خیرین، برخی دستگاهها از انجام تعهدات خود عقبنشینی کردهاند، در حالی که خیر باید مکمل دولت باشد، نه جایگزین آن.
وی افزود: اگر خیری ۵۰ درصد یا حتی ۱۰۰ درصد هزینه تجهیز بیمارستان را پرداخت میکند، این توجیهی برای تعطیلی بخشهای درمانی، کمبود متخصص یا نبود نیروی انسانی نیست.
وی با اشاره به سخنان رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی درباره توسعه فعالیتها در شهرستانها اظهار کرد: اینکه امروز پارک علم و فناوری به ظرفیتهای محلات و دلیجان توجه کرده، اتفاق مثبتی است، اما این اقدام بسیار دیر آغاز شده است.
وی ادامه داد: سالها تمرکز بر مرکز استان موجب شده ظرفیتهای مهم شهرستانها در حوزههای علمی، صنعتی و فناورانه کمتر دیده شود و اکنون باید این عقبماندگی جبران شود.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت توسعه متوازن زیرساختهای فناوری در استان گفت: همانطور که برای اراک بهعنوان مرکز استان سرمایهگذاری و برنامهریزی انجام میشود، سایر شهرستانها نیز باید سهم خود را از امکانات علمی و فناوری دریافت کنند.
وی افزود: حتی شهرستان ساوه نیز با وجود ظرفیتهای بزرگ صنعتی تاکنون از داشتن مرکز رشد و زیرساختهای فناورانه مناسب محروم بوده و این مسئله نشاندهنده تمرکز بیش از حد امکانات در مرکز استان است. ساوه حداقل ظرفیت ایجاد یک مرکز رشد مستقل را دارد و حتی در آینده میتواند صاحب پارک علم و فناوری اختصاصی شود.
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت پرهیز از اقدامات نمایشی در توسعه مراکز رشد اظهار کرد: ایجاد مراکز رشد نباید به یک مسابقه و حرکت مقطعی تبدیل شود که چند سال بعد مشخص شود خروجی و اثرگذاری لازم را نداشتهاند.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی گفت: مراکز رشد باید بر اساس ظرفیت واقعی هر منطقه ایجاد شوند و از ابتدا دارای برنامه مشخص، مأموریت تخصصی و پشتوانه اجرایی باشند.
وی با اشاره به ظرفیتهای ویژه محلات در حوزه سنگ، گلوگیاه و صنایع وابسته، افزود: شهرستان محلات از ظرفیتهای کمنظیری برخوردار است و انتظار میرود نگاه مجموعههای استانی و ملی متناسب با این ظرفیتها باشد.
وی همچنین خطاب به مسئولان جهاد دانشگاهی و پارک علم و فناوری استان گفت: انتظار داریم زیرساختهای فناورانه متناسب با ظرفیتهای محلات و دلیجان ایجاد شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع سرمایهگذاری شرکت سیمان دلیجان در قالب ظرفیتهای قانونی توسعه فناوری اشاره کرد و گفت: با انتقال منابع مالیاتی صنایع شهرستانها به مرکز استان مخالف هستم و معتقدم این ظرفیتها باید در همان شهرستانها هزینه شود.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی افزود: در موضوع استفاده از ظرفیتهای قانونی مربوط به اعتبار مالیاتی شرکتها، پیشنهاد شده بود که شرکت سیمان دلیجان در پارک علم و فناوری اراک سرمایهگذاری کند، اما بنده مخالفت خود را با این موضوع اعلام کردم.
وی تصریح کرد: اگر قرار است از محل منابع و مالیات صنایع دلیجان زیرساخت فناورانه ایجاد شود، این زیرساخت باید در خود دلیجان و در راستای توسعه همان منطقه باشد.
جلالی ادامه داد: بهترین راهکار این است که پارک علم و فناوری در دلیجان مستقر شود و همانجا زیرساختهای مورد نیاز از جمله آزمایشگاه، مرکز تحقیقاتی و مرکز رشد ایجاد شود.
وی افزود: در صورت نیاز، آمادگی داریم ساختمان و فضای لازم برای استقرار مرکز رشد در دلیجان را در اختیار پارک علم و فناوری قرار دهیم و حتی مسائل مربوط به سند و واگذاری نیز قابل حل است.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: توسعه علمی و فناورانه استان زمانی محقق میشود که نگاه عادلانه به همه شهرستانها وجود داشته باشد و ظرفیتهای مناطق مختلف در همان جغرافیا فعال شود، نه اینکه تمام امکانات و سرمایهها در مرکز استان متمرکز شوند.
وی اظهار کرد: نسبت به عملکرد گذشته در حوزه پارک علم و فناوری استان مرکزی و بیتوجهی به ظرفیتهای دلیجان و محلات گلهمند هستم و این سؤال جدی وجود دارد که چرا این شهرستانها سالها مورد غفلت قرار گرفتهاند.
وی افزود: مردم دلیجان و محلات بارها گلایه داشتهاند که در تصمیمسازیهای استانی کمتر دیده میشوند و این مسئله در برخی موارد باعث شکلگیری نگاههای نادرست نسبت به جایگاه این مناطق شده است.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از برخی دیدگاههای مدیریتی گذشته تصریح کرد: متأسفانه در برخی دورهها این نگاه وجود داشته که توسعه این شهرستانها ممکن است در آینده به جدایی از استان مرکزی منجر شود، در حالی که چنین دیدگاهی کاملاً اشتباه و آسیبزاست.
جلالی ادامه داد: این نوع نگاه به توسعه، بهجای تقویت انسجام استانی، یک «سم» برای پیشرفت منطقه محسوب میشود و باید بهطور کامل اصلاح شود.
نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: مراکز رشد در شهرستانها باید با نگاه عملیاتی و واقعی تعریف شوند و صرفاً عنوانگذاری بدون برنامه و خروجی، کمکی به توسعه نخواهد کرد.
وی با اشاره به نقش خیرین در توسعه زیرساختها اظهار کرد: حضور خیرین در حوزههای مختلف از جمله آموزش و فناوری ارزشمند است، اما این حضور باید زمینهساز ورود سرمایهگذاران و ایجاد ساختار پایدار توسعهای باشد، نه اینکه جایگزین مسئولیت دستگاههای اجرایی شود.
وی تأکید کرد: امروز باید بهصورت عملیاتی مشخص شود که مراکز رشد محلات و دلیجان چگونه و با چه برنامهای قرار است فعال شوند و از سرمایهگذاران چه انتظاری وجود دارد تا این مراکز به نتیجه واقعی برسند.
فعالسازی ظرفیتهای فناورانه شهرستانها، رویکرد دولت چهاردهم
رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی نیز با تأکید بر ضرورت توسعه متوازن زیستبوم فناوری در شهرستانهای استان، از برنامهریزی برای راهاندازی مرکز رشد محلات ظرف کمتر از یک ماه آینده خبر داد و گفت: تمرکز چند سال گذشته پارک علم و فناوری بر اراک موجب غفلت از ظرفیتهای بزرگ شهرستانهایی همچون محلات، دلیجان، نیمور، ساوه و خمین شده است.
حمید قاسمی اظهار کرد: پارک علم و فناوری استان مرکزی در حال حاضر دارای سه مرکز رشد مصوب است که هر یک در حوزهای تخصصی فعالیت میکنند.
وی افزود: یکی از این مراکز، مرکز رشد جامع پارک است که شرکتهای فناور و دانشبنیان در حوزههای مختلف در آن مستقر هستند. مرکز دوم، مرکز رشد تخصصی تحقیقات کشاورزی در اراک است که با همکاری ادارهکل جهاد کشاورزی فعالیت میکند و طرحهای حوزه کشاورزی در آن مورد حمایت قرار میگیرند.
قاسمی ادامه داد: در این مرکز، از ظرفیتهایی همچون مزارع، گلخانهها، اتاقهای تمیز و زیرساختهای موجود استفاده شده و همکاری مشترکی میان پارک و مجموعه جهاد کشاورزی شکل گرفته است. این مرکز اکنون از جمله مراکز موفق و فعال پارک محسوب میشوند.
وی همچنین به فعالیت مرکز رشد صنایع خلاق و رسانه اشاره کرد و گفت: این مرکز با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی راهاندازی شده و فضای مناسبی برای فعالان حوزه رسانه، تولید محتوا، ویدئوکست، پادکست و انیمیشن فراهم کرده است. در این مرکز، استودیوهای مجهز و امکانات سختافزاری مناسبی برای تولیدات رسانهای فراهم شده تا فعالان حوزه صنایع خلاق بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.
قاسمی با بیان اینکه رویکرد دولت چهاردهم بر فعالسازی ظرفیتهای فناورانه شهرستانها متمرکز شده است، اظهار کرد: بهعنوان مسئول پارک علم و فناوری استان مرکزی اعتراف میکنم که در حوزه شهرستانها عملکرد مطلوبی نداشتهایم و حدود ۹۵ درصد تمرکز فعالیتها بر شهر اراک بوده است.
وی افزود: بخشی از این موضوع به شرایط جغرافیایی و تمرکز زیرساختها در مرکز استان بازمیگردد، اما بخش مهمی از آن نیز ناشی از کمتوجهی و اهمال بوده و باید جبران شود.
رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی با اشاره به ظرفیتهای صنعتی و فناورانه شهرستانهای مختلف استان گفت: شهرستان ساوه دارای صنایع بزرگ و مهمی است، محلات در حوزه سنگ و گلوگیاه ظرفیتهای ملی و بینالمللی دارد، خمین به سمت تبدیل شدن به شهرستانی فناور حرکت میکند و دلیجان نیز قطب مهم صنایع الیاف مصنوعی کشور است. حدود ۸۰ درصد الیاف مصنوعی کشور در دلیجان تولید میشود و این نشاندهنده ظرفیت بالای این منطقه در حوزه صنعت و فناوری است.
قاسمی با اشاره به جایگاه ویژه محلات در حوزه سنگ و گلوگیاه گفت: شهرستان محلات تنها شهرستان کشور است که نمایشگاه بینالمللی سنگ خارج از مرکز استان را در اختیار دارد و در حوزه تولید گل و گیاهان زینتی نیز دارای ظرفیت کمنظیری است.
وی افزود: وجود نمایشگاه بینالمللی سنگ، صنایع معدنی فعال، ظرفیتهای تولیدی و همچنین توانمندیهای حوزه گلوگیاه، فرصتهای بسیار بزرگی برای توسعه فعالیتهای فناورانه و دانشبنیان در محلات ایجاد کرده است. بر همین اساس، در جلسه اخیر هیئت امنای پارک، مجوز راهاندازی مرکز رشد محلات و دلیجان اخذ شد و برای این موضوع نیز اعتباراتی در نظر گرفته شده است. هدف ما این است که یک مرکز وابسته به پارک علم و فناوری بهصورت فیزیکی در محلات ایجاد شود تا همان خدمات و تسهیلاتی که به شرکتهای مستقر در اراک ارائه میشود، در اختیار فناوران و فعالان شهرستانها نیز قرار گیرد.
وی تأکید کرد: ما در راستای عدالت اجتماعی موظف هستیم خدمات و امکانات پارک علم و فناوری را در اختیار همه شهرستانهای استان قرار دهیم، چراکه پارک متعلق به کل استان است، نه صرفاً شهر اراک.
وی با اشاره به محدودیتهای مالی و عمرانی اظهار کرد: بودجههای عمرانی پارک تقریباً صفر است و توسعه زیرساختها عمدتاً از طریق سرمایهگذاری بخش خصوصی و مدلهای مشارکتی دنبال میشود.
وی افزود: وزارت علوم نیز تأکید کرده است که پارکها بدون درخواست بودجه جدید و افزایش چارت سازمانی، از ظرفیتهای موجود و بلااستفاده برای توسعه فعالیتها استفاده کنند. در همین راستا، استفاده از ظرفیت دانشگاه پیام نور در دستور کار قرار گرفته و تفاهمنامهای نیز میان وزارت علوم و دانشگاه پیام نور برای بهرهگیری از فضاهای موجود این دانشگاه منعقد شده است.
وی گفت: پارک علم و فناوری استان مرکزی نیز چند سال قبل در دانشگاه پیام نور محلات فضایی را تجهیز کرده بود، اما این مرکز پس از مدتی غیرفعال شد و هنگام بازدید سال گذشته، وضعیت ساختمان و تجهیزات آن نامناسب و بلااستفاده بود.
وی افزود: در این مرکز حدود ۱۰ تا ۱۲ دفتر کاری و چند کارگاه ایجاد شده بود، اما به دلیل غیرفعال ماندن، بخشهایی از ساختمان تخریب شده و تجهیزات آن بلااستفاده مانده بود.
رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی با اشاره به ظرفیتهای جهاد دانشگاهی در نیمور اظهار کرد: جهاد دانشگاهی نیز در این منطقه دارای امکانات مناسبی است و حتی مجوز مرکز رشد از وزارت علوم دریافت کرده، اما به دلیل غیرفعال بودن، این مجوز اکنون در معرض لغو شدن قرار گرفته است.
وی افزود: وزارت علوم مراکز رشد را بهصورت مستمر پایش میکند و مراکزی که فاقد شرکت، هسته فناور و فعالیت اقتصادی باشند، مجوزشان لغو خواهد شد. بر همین اساس، پیشنهاد ما این است که یک مدل مشترک میان پارک علم و فناوری، جهاد دانشگاهی و دانشگاهها تعریف شود تا از ظرفیتهای موجود بهصورت مشترک استفاده شود. در این مدل، حوزه معدن و سنگ میتواند در نیمور متمرکز شود و فعالیتهای مرتبط با گل و گیاه در محلات توسعه یابد تا هر منطقه براساس مزیتهای بومی خود فعالیت کند.
رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی تأکید کرد: مجوز لازم برای راهاندازی مرکز رشد محلات اخذ شده و بودجه آن نیز موجود است و با حداقل هزینه میتوان این مرکز را ظرف کمتر از یک ماه فعال کرد.
وی افزود: در صورت آغاز فعالیت، شرکتها و هستههای فناور محلات دیگر نیازی به استقرار در اراک نخواهند داشت و میتوانند از امکانات و تسهیلات پارک در محل شهرستان بهرهمند شوند.
قاسمی با اشاره به ضرورت اخذ مجوز رسمی مشترک برای استفاده از مزایای قانونی گفت: اگر بخواهیم این مرکز بهصورت رسمی و دارای مجوز فعالیت کند، لازم است پارک و جهاد دانشگاهی درخواست مشترکی به وزارت علوم ارائه دهند تا از ظرفیت قانونی مجوز استفاده شود. این مجوز برای دریافت تسهیلات، اجرای برنامههای حمایتی و جذب اعتبارات دولتی ضروری است و باید هرچه سریعتر درباره مدل همکاری تصمیمگیری شود.
وی با اشاره به راهاندازی صندوق پژوهش و فناوری استان مرکزی اظهار کرد: این صندوق با سرمایه اولیه حدود ۷۰ میلیارد تومان و با حمایت استانداری، صندوق نوآوری و شکوفایی و بخش خصوصی در حال آغاز فعالیت است. هدف این صندوق، حمایت از پروژههای دانشبنیان، طرحهای فناورانه و سرمایهگذاری در زیستبوم علم و فناوری استان است و برنامهریزی شده طی دو تا سه سال آینده سرمایه آن به حدود یک همت برسد.
قاسمی با اشاره به موفقیت صندوقهای فناوری در استانهایی مانند البرز و اصفهان گفت: سرمایه صندوق اصفهان اکنون حدود ۷۰۰ میلیارد تومان است و استان مرکزی نیز باید به چنین جایگاهی برسد. صنایع بزرگ محلات، نیمور و دلیجان میتوانند در این صندوق سهامدار شوند و از مزایای اقتصادی و سرمایهگذاری آن بهرهمند شوند.
رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی با بیان اینکه ماهیت صندوق خصوصی است، اظهار کرد: در حال حاضر ۵۲ درصد سهام صندوق در اختیار بخش خصوصی و ۴۸ درصد در اختیار بخش دولتی است و برنامه این است که سهم دولت نیز کاهش یابد تا مدیریت صندوق بیش از پیش در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد.
وی همچنین به ظرفیت «اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه» موضوع بند «ت» ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان اشاره کرد و گفت: شرکتهای بورسی و بزرگ میتوانند بخشی از مالیات خود را بهجای پرداخت به سازمان امور مالیاتی، در توسعه زیرساختهای فناورانه و تحقیقاتی هزینه کنند. در همین راستا، مذاکراتی با چند شرکت بزرگ استان از جمله شرکت سیمان دلیجان انجام شده و پیشنویس قراردادهای مربوطه نیز آماده شده است.
وی توضیح داد: این شرکتها میتوانند در پارک علم و فناوری اقدام به احداث آزمایشگاه مرجع، مراکز تحقیقاتی، خرید تجهیزات تخصصی و توسعه زیرساختهای فناورانه کنند و هزینههای انجامشده بهعنوان اعتبار مالیاتی آنها محسوب شود.
رئیس پارک علم و فناوری استان مرکزی گفت: استفاده از این ظرفیت قانونی تنها در اراضی متعلق به پارکهای علم و فناوری امکانپذیر است و در صورت تأمین زمین در دلیجان یا سایر شهرستانها، میتوان این پروژهها را در همان مناطق اجرا کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود از پیگیری ایجاد ناحیه فناوری پیشرفته در اراک خبر داد و اظهار کرد: این پروژه اکنون در مرحله تملک اراضی و طراحی مدلهای جذب سرمایه قرار دارد و بهعنوان یکی از طرحهای مهم توسعه فناوری استان دنبال میشود.
قاسمی همچنین از تشکیل بنیاد خیرین علم و فناوری استان مرکزی خبر داد و گفت: این بنیاد با هدف استفاده از ظرفیت خیرین در توسعه زیرساختهای علمی و فناورانه راهاندازی شده است. یکی از نمونههای موفق این حوزه، پروژه رصدخانه دانشگاه اراک است که با سرمایهگذاری کامل یک خیر احداث شده و به مجموعهای فاخر و ارزشمند در حوزه علمی تبدیل شده است.
انتهای پیام
