محمدرضا مقدسی در پنجاه و دومین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «در میدان» که امروز ۲۴ اردیبهشت به همت جهاد دانشگاهی قم برگزار شد، اظهار کرد: کشور ما در زمره ده کشور حادثه‌خیز دنیا قرار دارد و بسیاری از رویدادهای طبیعی همچون سیل، زلزله و رانش زمین را به‌طور مکرر تجربه می‌کند؛ وقایعی که همواره زندگی ما را تحت تأثیر قرار می‌دهند و خسارت‌های جانی و مالی فراوانی به بار می‌آورند. 

موسس خانه تاب آوری ایران تصریح کرد: از سوی دیگر، رویدادهای انسان‌سازی مانند جنگ و حوادث تروریستی را نیز پیش رو داریم که نظم و ساختار اجتماعی را به‌شدت دگرگون می‌سازند و تبعاتشان گاه از بلایای طبیعی هم سنگین‌تر و ماندگارتر است.

وی ادامه داد: بحران، فارغ از ماهیت و شکل خود، هرگز به موفقیت نمی‌انجامد و ما را با حجمی از خسارت و آشفتگی تنها می‌گذارد. در این میان، تاب‌آوری نیز نوشدارویی ساده و سطحی نیست که همچون چسب زخم بر آن نهاده شود و گمان کنیم کار تمام است. 

مقدسی افزود: جوامعی را می‌بینیم که در بحران عملکردی درخشان از خود نشان می‌دهند و افرادی که در دل آن حوادث دست‌وپاچه نمی‌شوند و مسیر را گم نمی‌کنند. این افراد دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟ می‌توانیم این ویژگی را تاب‌آوری اجتماعی یا تاب‌آوری فردی بنامیم. 

موسس خانه تاب آوری ایران تاکید کرد: تصور ما بر این است که اگر افراد در روزهای بحرانی تفاوتی در عملکردشان به چشم می‌خورد، این تفاوت به خصیصه‌ای ویژه موسوم به تاب‌آوری بازمی‌گردد؛ چرا که بحران همه چیز را در هم می‌ریزد، نظم پیشین را از میان می‌برد، برنامه‌ها را نقش بر آب می‌کند و افراد تاب‌آور در برابر این به‌هم‌ریختگی رویارویی بسیار بهتری دارند، گویی که نیرویی درونی آن‌ها را از فروپاشی حفظ می‌کند و توان بازسازی و ادامه مسیر را به آن‌ها می‌بخشد.

وی ادامه داد: عبور موفقیت‌آمیز از چالش‌ها را می‌توان تاب‌آوری نامید، اما این قدرت دقیقاً چه ماهیتی دارد؟ رئیس پیشین انجمن روانشناسی آمریکا بر این باور بود که هر تعریفی از تاب‌آوری باید با واژه «توانایی» آغاز شود و این سخن، همچون رهنمونی مسیر نگاه ما را روشن می‌سازد و به ما می‌گوید که تاب‌آوری نه یک صفت ایستا، که یک ظرفیت پویا و قابل پرورش است.

مقدسی با بیان اینکه این توانایی می‌تواند در ساحت‌های گوناگون زندگی خود را نشان دهد، گفت: توانایی در روابط زوجی به تاب‌آوری زوجین می‌انجامد و از دیگر انواع آن می‌توان به تاب‌آوری اجتماعی، تاب‌آوری خانوادگی و تاب‌آوری تحصیلی اشاره کرد که هر یک به نوبه خود سهمی در استحکام روانی و اجتماعی ما دارند.

وی افزود: با این همه، یکی از چهره‌های شاخص حوزه مشاوره، کاپلان، بر آن است که تاب‌آوری تعریف ندارد، زیرا اساساً تعریف کردن آن مسئله‌ساز است و هر تلاشی برای محدود کردنش در قالب الفاظ، چیزی از پویایی و گستردگی آن می‌کاهد.

موسس خانه تاب آوری ایران اظهار کرد: شاید بتوان این جمله را چنین تفسیر کرد که ما هرگز نمی‌توانیم تمام ابعاد تاب‌آوری را در معرض تعریف خویش قرار دهیم و آن را در حصار کلمات محدود سازیم یا به شکلی جامع و کامل بیان کنیم. 

وی ادامه داد: در متون فارسی بیش از ۸۳ تعریف از تاب‌آوری وجود دارد و وقتی با سازه‌ای روبه‌رو هستیم که چنین حجمی از تعاریف را به خود اختصاص داده، می‌توان دریافت که احتمالاً این سازه تعریف‌پذیر نیست و بسیاری از صاحب‌نظران نیز بر همین اعتقاد پای می‌فشارند و معتقدند که تاب‌آوری را باید زیسته و تجربه کرد، نه آنکه در بند تعریف گرفتارش ساخت. 

مقدسی در پایان اضافه کرد: باید گفت که تاب‌آوری نه به معنای بازگشت‌پذیری ساده به حالت پیش از بحران است و نه به مفهوم خوگیری منفعلانه با عامل مزاحم؛ تاب‌آوری توسعه‌گراست و ما را از آنچه پیش از بحران بوده‌ایم نیز فراتر می‌برد و گسترش می‌دهد.

انتهای پیام