مهتاب رجبزاده در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: شاهنامه یک اثر منحصر به فرد است و نوشتهای همسنگ با شاهنامه نمیتوانیم پیدا کنیم.
وی با بیان اینکه شاهنامه یک اثر ملی، میهنی، تاریخی، اساطیری و پهلوانی است و همه چیز در درون خودش دارد، افزود: بعد از فردوسی شاعران بزرگی از جمله حافظ، سعدی و مولوی آمدند، ولی شاهنامه به عنوان یک شعر حماسی نمونه مشابه ندارد.
رجبزاده با اشاره به اینکه در ادبیات جهان آثار حماسی از جمله ایلیاد و اودیسه هومر در یونان، حماسه گیلگمش در بینالنهرین و همچنین رامایانا مهابرات در هند وجود دارد، تاکید کرد: این آثار فاخر بیانگر و بازتاب فرهنگ و ارزشهای جامعه خودشان هستند ولی باز هم شاید این عِرق ملی است که شاهنامه را بالاتر از اینها در نظر بگیرم.
وی با اشاره به شخصیتهای اثرگذار شاهنامه اعم از زن و مرد، گفت: در شاهنامه از نظر پاکدامانی و وفاداری، سیاوش را داریم و رستم به عنوان یک فرد عاشق میهن، وطنپرست و دلاور، در جنگآوری فریدون و اسفندیار روئینتن و همچنین داستانهای بهرام را میتوان نام برد که در جنگآوری و دلاوری سرآمد هستند.
رجبزاده ادامه داد: در تاریخ و فرهنگ فارسی شخصیتهای برجستهای داریم که در سطح جهانی هم مطرح هستند و میتوانیم به عنوان الگو از آنها استفاده کنیم، از جمله داریوش که به کشورداری معروف است، انوشیروان عادل، برخی شاهان ساسانی که خدمات مثبت حکومتداری آنها را میتوانیم در نظر گرفته و بیان کنیم.
این مدرس زبان و ادبیات فارسی، در خصوص روشهای آشنایی هرچه بیشتر عموم مردم جامعه با شاهنامه، گفت: برای آشنایی مردم با شاهنامه و دانستن طرز تفکری که حداقل هزار سال پیش در این کشور وجود داشته راههای مختلفی وجود دارد که از آن جمله تولید محتواهای کوتاه در فضای مجازی را میتوان نام برد.
وی با بیان اینکه در جامعه امروز شاید نتوان پیشنهاد داد همگان کتاب ِ بزرگ شاهنامه را از ابتدا تا انتها مطالعه کنند، افزود: نسل جدید به ویژه در مقطع ابتدایی و راهنمایی علاقه چندانی به مطالعه چنین کتابی ندارند و دلیل آن استفاده از فضای مجازی قابل دسترس در گوشیهای همراه است که به واسطه آن به جملات، تولیدات، فیلم و محتوای های کوتاه عادت کردهاند.
رجبزاده تصریح کرد: در واقع با رواج استفاده از تولیدات فضای مجازی عموم جامعه به لقمههای کوچک عادت کردهاند و در همین راستا باید بتوانیم از ابزاری که در دست همگان است و ما را به چیزهای کوچک عادت داده، استفاده بهینه داشته باشیم.
این مدرس ادبیات و زبان فارسی تاکید کرد: میتوانیم برای مخاطب به ویژه کودک و نوجوان محتوای چند رسانهای تولید کنیم که از آن جمله انیمیشن مورد علاقه بچهها، فیلم کوتاه، پادکست و برنامههای تلویزیونی هستند و با توجه به اینکه در طول شبانهروز بچهها مدتی را به تماشای تلویزیون اختصاص میدهند، لذا میتوانیم برنامههای مرتبط با داستانهای شاهنامه را به نحو جذاب و در قالب انیمه بسازیم تا بچهها جذب آن شده و با زبان کودکانه با شاهنامه آشنا شوند.
رجبزاده در ادامه به برگزاری رویدادها و جشنوارهها برای معرفی هرچه بیشتر شاهنامه اشاره و تصریح کرد: در سالهای اخیر جشنوارههای مرتبط با زبان فارسی و یا حتی فردوسیشناسی خیلی کم برگزار میشود که این مسئله میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که از آن جمله شرایط اقتصادی و هزینههای مرتبط با برگزاری چنین رویدادها و یا سختگیریها در پذیرش مقالات را میتوان نام برد.
وی علاوه بر برگزاری جشنوارههای فرهنگی با محوریت شاهنامه، اجرای مسابقات برای مخاطبان و اقشار مختلف را یکی دیگر از راهکارهای جذاب معرفی شاهنامه عنوان کرد و افزود: در گذشته که دسترسی به رادیو و تلویزیون کمتر بود افراد برای گذراندن اوقات فراغت خود به قهوهخانهها میرفتند و در آن روزها یک نفر با لحن حماسی، داستانهای شاهنامه را نقالی میکرد.
این دکترای زبان و ادبیات فارسی با اشاره به جذابیت داستانخوانی و نقالی، گفت: وقتی یک نفر برای ما داستان تعریف میکند علاقه داریم پای داستانش نشسته و برایمان جذابیت دارد.
رجبزاده با اشاره به اینکه مدتی است که نقالی در قهوهخانهها به ورطه فراموشی رفته است، تاکید کرد: میتوان با برگزاری مسابقات نقالی و ایجاد حس رقابت و همچنین در نظر گرفتن هدایایی به رسم یادبود؛ بار دیگر این هنر را احیا و علاوه بر معرفی شاهنامه، رونق زبان غنی فارسی را رقم زد.
وی افزود: برگزاری نمایشگاههای هنری مرتبط با داستانهای شاهنامه بویژه نمایشگاههای نقاشی و نگارگری میتواند بسیار در معرفی این اثر فاخر موثر باشد تا علاوه بر ایجاد زمینه آشنایی عمومی، حس دیده شدن اثر در هنرمند و علاقه به ادامه مسیر هنر بیش از پیش تقویت شود.
استفاده از ظرفیت آموزش و پرورش در معرفی شاهنامه
رجبزاده با بیان اینکه از ظرفیت آموزش و پرورش میتوان در معرفی شاهنامه استفاده کرد، گفت: در کتابهای فارسی پایههای دهم تا دوازدهم، تحلیل متون کلاسیک و معاصر، تسلط بر سبکها و تاریخ ادبیات همچنین تقویت نگاه تحلیلی و استدلالی، مورد انتظار است.
وی افزود: آشنایی دانشآموز با قلههای ادبیات فارسی، تقویت توان تحلیل زبانی و ادبی، غنای فرهنگی و تاریخی متون، انسجام نسبی در آموزش ادبیات رسمی با تدوین درست و اصولی فارسی دهم تا دوازدهم به دست میآید.
رجب زاده تاکید کرد: برای اینکه دانشآموزان با شاهنامه آشنا شوند به طور مثال ادبیات فارسی دهم را به طور خاص به معرفی آثار ادبی قرن چهارم که شاهنامه یکی از آنهاست اختصاص دهیم.
این مدرس زبان و ادبیات فارسی تصریح کرد: بخشهای جذاب و کاربردی شاهنامه را در کتابهای درسی فارسی قرار بدهیم و این کار را از همان دوره ابتدایی شروع و داستانهای مناسب این سن را استفاده کنیم و این روند در مقطع راهنمایی ادامه و در دبیرستان آن را تکمیل کنیم.
رجبزاده همچنین به ظرفیت بازیهای موبایلی و اپلیکیشنها در معرفی شاهنامه اشاره و تاکید کرد: فعالان این حوزه با طراحی بازیهای جذاب که محوریت آن شخصیتها و داستانهای شاهنامه باشد میتوانند زمینه آشنایی با این اثر فاخر را برای کاربران به ویژه گروه سنی جوان و نوجوان فراهم کنند.
رجبزاده در ادامه بر لزوم پاسداشت زبان فارسی اشاره و تصریح کرد: بدون شک زبان یکی از اصلیترین ابزارهای معرفی هویت یک ملت و فرهنگ است. وقتی ما به هر نقطه جهان برویم اولین چیزی که از ما معرفی میشود زبان ما است و زبان فارسی با تاریخ و ادبیات غنی، نقش اساسی در هویت ایرانی و در معرفی این هویت و فرهنگ دارد.
رجبزاده گفت: حالا که در عصر جهانی شدن هستیم لازم است حفظ و گسترش زبان فارسی بیشتر مورد توجه قرار گیرد و بتوانیم این زبان را حفظ کنیم.
وی با اشاره به اینکه داخل کشور گویشها و زبانهای زیادی وجود دارند ولی باید بپذیریم زبان اصلی کشور ما فارسی است، گفت: باید عموم مردم به استفاده صحیح و درست از زبان فارسی در بیان کلمات، عبارات، جملات و ادای صحیح آن در همه جا اعم از صحبتهای روزمره تا مکاتبات اداری، مکالمات در فضای مجازی و رسانهها تشویق شوند.
اهمیت حمایت از آثار و تولیدات فاخر زبان و ادبیات فارسی
رجبزاده با تاکید بر حمایت از تولیدات و آثار فاخر فارسی از جمله فیلم، کتاب، موسیقی و آثار فرهنگی افزود: این تولیدات در صورت حمایت میتوانند راه خودشان را به جوامع جهانی هم پیدا کنند و اشاعه دهنده زبان و فرهنگ غنی فارسی باشند.
وی گفت: برخی تولیدات رسانهای، فیلمها و فیلمنامههای چند دهه قبل بقدری فاخر هستند که هر جمله و مکالمات آنها یک کتاب است و میتوان ساعتها در مورد آن صحبت کرد از جمله آنها فیلمهای امیرکبیر، فیلمنامه مرگ یزدگرد، فیلم هزار دستان را میتوان نام برد.
این مدرس زبان و ادبیات فارسی آموزش زبان به غیر ایرانیان از جمله دانشجویان کشورهای مختلف که در ایران هستند را از دیگر راههای اشاعه بیش از پیش زبان فارسی در عصر جهانی شدن نام برد و گفت: این دانشجویان با یادگیری زبان فارسی پس از بازگشت به کشور خود میتوانند نقش مؤثری در اشاعه این زبان غنی داشته باشند.
ضربالمثلها؛ گنجینههای ارزشمند از حکمت و تجارب گذشتگان
این دکترای زبان و ادبیات فارسی در ادامه سخنان خود با بیان اینکه ضربالمثلها، متلها و داستانهای کوتاه عامیانه؛ گنجینههای ارزشمند از حکمت و تجارب گذشتگان هستند، تاکید کرد: خیلی وقتها یک مبحث طولانی را در جمله کوتاه متل و یا به عنوان ضربالمثل بیان میکنیم و حفظ ابن گنجینهها یکی از راهها برای تقویت زبان فارسی و انتقال ارزشهای فرهنگی گذشتگان محسوب میشوند.
رجبزاده بار دیگر به نقش آموزش و پرورش در این حوزه اشاره و تصریح کرد: میتوان این ضربالمثلها را از همان دوران ابتدایی در کتابها به بچهها آموزش داد و تکرار باعث میشود تا این ضربالمثلها در ذهن افراد نهادینه شود.
وی افزود: علاوه بر کتابهای درسی، در برنامههای تلویزیونی از جمله کارتون برای کودکان و فیلم برای بزرگسالان میتوان از این فرصت استفاده کرد به عنوان مثال برنامه شکرستان برنامه جالبی بود و به این مسائل میپرداخت.
رجبزاده تاکید کرد: میتوان با راه اندازی کمپینهای مختلف و تشویق افراد از هر گویش و زبان، ضربالمثل مناطق با موضوعیت آن و معادل فارسی را جمعآوری و تدوین کرد همچنین برگزاری مسابقه با محوریت ضربالمثلها در بستر شبکههای اجتماعی برای اقشار مختلف جامعه نیز راهی برای تشویق حضور عموم در این حوزه و جلوگیری از فراموش شدن ضربالمثلها و مثلهای غنی فارسی همچنین ضربالمثلهای گویشها و زبانهای مختلف کشور است.
فعالان حوزه زبان و ادبیات فارسی حمایت شوند
این دکترای زبان و ادبیات فارسی بر لزوم حمایت از فعالان این حوزه تاکید کرد و گفت: حمایت از مقالاتی که در زمینه ادبیات فارسی تالیف میشوند، رسالههایی که درباره مطلب جدیدی تحقیق میکنند و توجه به فعالیت دانشجویان حوزه زبان و ادبیات فارسی، پشتیبانی از پژوهش و تحقیق در حوزه زبان و ادبیات فارسی از جمله مسائلی است که میتواند در فعالیتهای این حوزه اثرگذار باشد.
رجبزاده با بیان اینکه چهرههای فعال ولی ناشناخته که در حوزه زبان و ادبیات فارسی فعالیت دارند به عنوان چهرههای ماندگار معرفی و تقدیر شوند، تصریح کرد: برگزاری نشستهای تخصصی با دعوت از اساتید و صاحب نظران از سراسر کشور با برگزاری سمینارها و کارگاهها میتواند نتایج بسیار خوبی داشته باشد، زیرا هر یک از این افراد با تجربیاتی که کسب میکنند به شهر و منطقه خود برگشته و آن را در اختیار سایر علاقهمندان قرار میدهند.
انتهای پیام
