به گزارش ایسنا، عبدالحسین صفایی در نشست «بررسی اعمال حقوق حاکمیتی ایران بر تنگه هرمز و الزامات آن» طی سخنانی اظهار کرد: مهم‌ترین سوالی که اینجا مطرح می‌شود، این است که نظام بین‌الملل چه پاسخی به اقدامی که جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز انجام داده، خواهد داد؟ ایران چه اقدامی انجام داده؟ چه ادعایی داشته و اساسا این وضعیت در زمان صلح چه وضعیتی دارد و در زمان جنگ چطور؟ 

وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران همیشه ادعا داشته اگر مورد تجاوز قرار بگیرد از تنگه هرمز به عنوان یک عامل بازدارنده موثر برای رفع تجاوز استفاده خواهد کرد؛ لذا بحث انسداد و مسدود شدن تنگه هرمز در ادبیات سیاسی یک دامنه تاریخی نزدیک به نیم قرن دارد که همیشه مطرح بوده و قدرت‌های بزرگ نیز تهدید می‌کردند، اگر ایران چنین اقدامی انجام دهد پاسخ می‌دهیم. 

این عضو هیات علمی دانشگاه همچنین بیان کرد: بنابراین واقعه‌ای رخ داد، تجاوزی به قلمرو سرزمینی ایران صورت گرفت؛ عمده تجاوز به منطقه دریایی ایران و حوزه سرزمینی ایران بود و انتظار می‌رفت حالا که ایران ادعایی داشته که اگر مورد تجاوز قرار بگیرد این تهدید را انجام می‌دهد شاهد اجرای این امر باشیم.

صفایی در ادامه اظهار کرد: این ادعای ایران برای عملی شدن با چند مانع یا چالش اساسی مواجه بود؛ یکی از این چالش‌ها این بوده که از سال 1974 تا 9 اسفند 1404 ورود و خروج از خلیج فارس از دریای سرزمینی عمان صورت می‌گرفت و  ایران در این عبور و مرورها و توقیف کشتی‌ها به جهت بیانیه‌ای که در سال 1974 با عمان داشته همکاری امنیتی مشترک داشتند و ما در مسائل مختلف به استناد این سند عمل کرده‌ایم. 

این حقوقدان با بیان این‌که بسیاری معتقد بودند عبور از تنگه، عبور بی‌ضرر و بدون تعلیق است و ایران نه تنها نمی‌توانست مسدود کند، بلکه تعلیق نیز نمی‌توانست داشته باشد، گفت: اولین نکته در مسیر ورود و خروج در دریای عمان این بود که با یک تغییر بنیادین در تنگه هرمز توافقنامه‌ 1974 هم دستخوش تحول شد. اما دولت ایران با هوشمندی کامل و دقیقا منطبق با قوانین بین‌الملل اقدام کرد و در واقع بر اساس این قانون که دولت ساحلی باید خطرات را به نهادهای بین‌المللی اعلام کند، ایران این کار را انجام داد و اعلام کرد که در این منطقه‌ احتمال مین‌گذاری وجود دارد، لذا شناورهایی که می‌خواهند عبور کنند باید این ملاحظات را مدنظر داشته باشند. 

وی با بیان این‌که ایران در بخش اطلاع رسانی از وضعیت تنگه به تکلیف خود عمل کرده است، گفت: مساله دیگر مشخص کردن مسیر عبور و مرور بود که ایران کریدوری را به‌عنوان مسیر امن و ایمن برای ورود و خروج طراحی کرد. بنابراین ایران اساس از ادعای انسداد عبور از تنگه هرمز ضرف نظر کرد بلکه اعلام کرد با توجه به شرایط و الزامات پیش آمده می‌خواهد نظام عبور امن و ایمن را تعریف کند. 

این عضو هیات علمی دانشگاه با طرح این پرسش که آیا ایران می‌تواند تنگه هرمز را با توجه به شرایط موجود ببندد؟ بیان کرد: پاسخ روشن است، هر چه قاعده داریم برای زمان صلح و وضعیت عادی است، باید مسائل در زمان جنگ مورد بررسی و توجه قرار گیرد. در زمان صلح که ترتیباتی طراحی می‌شود و طرفین پیش می‌روند اما در زمان جنگ ما از خط دفاع مشروع خودمان استفاده می‌کنیم و بر این اساس دولت می‌تواند از تمامی ابزارهای ممکن برای بازدارندگی موثر و برای دفع تجاوز استفاده کند. بنابراین اعمال عبور امن و کنترل تنگه هرمز و هدایت ناوبری؛ ابزاری در دفع تجاوز و بازدارندگی موثر است و علاوه بر این اگر چنین حقی نبود دولت ساحلی به جهت حقوق حفاظتی و صیانتی می‌تواند عبور امن و ایمن را داشته باشد. 

وی ادامه داد: اگر کشتی یا شناوری بخواهد از این مسیر عبور امن داشته باشد باید هزینه آن را نیز بپردازد؛ در واقع هزینه هدایت راهبری ناوبری به عهده ذی نفع است که نام آن «عوارض عبور» است. همچنین در مورد خدمات اختصاصی داوطلبانه نیز به عهده ذی نفع است. بنابراین در بستر حقوق بین‌الملل و اصل حاکمیت کشورها با خنثی کردن تهدیدات می‌طلبد در این بستر نظامی را طراحی کنیم، البته این نظام دیگر بر اساس حسن نیت نیست، سوء نیت ایجاد شده و ما باید نظارت دقیق‌تری داشته باشیم.

انتهای پیام