زنبورستان روستای سرچلشک سوادکوه با ۱۵۰۰ کلنی فعال، دیگر فقط عسل تولید نمیکند؛ اینجا ژل رویال، گرده گل و حتی ملکههای اصلاحنژادشده هم مشتری دارد.
ظهر پنجشنبه، ۳۱ اردیبهشت، گرمای ملایم آخرین روز اردیبهشت هوای سرچلشک را دلپذیر کرده بود. وارد زنبورستان که شدم، اولین چیزی که توجهم را جلب کرد، جعبههای منظم ملکههای تازهنژاد بود. برادران کریمی، مهمانهای همیشگی این روستا - حدود پانزده سال است که اینجا زنبورداری میکنند؛ اما این اواخر، کارشان حسابی فرق کرده.
یکی از برادران کریمی درحالی که کلاه زنبورداری را از صورت برداشت، به ایسنا گفت: قدیمها فقط فکر عسل بودیم. اما سالهاست فهمیدیم اگر روی یک پا بایستی، با اولین تندباد نقش بر زمین میشوی؛ حرفش را که زد، نشانم داد که چطور هر کلنی حالا چند محصول دارد. عسل برای بازار محلی، ژل رویال برای فروش به عطاریهای تهران، گرده گل برای مکملهای تغذیهای، و مهمتر از همه، پرورش ملکههای اصیل برای فروش به زنبورداران دیگر استانها.
جلوی یکی از کندوها که نشستیم، کریمی توضیح داد: تکیه به یک محصول، ریسک مرگبار دارد. هم بازار عسل نوسان دارد، هم اقلیم دیگر مثل سابق نیست. مجبوری هر چه از زنبور درمیآید، تبدیل به کالا کنی.
در میان صحبتهایش، متوجه شدم این تنوعبخشی یکشبه به دست نیامده، پشت هر ملکه اصلاحی، ماهها آزمایش و مشاوره با کارشناسان دامپزشکی و جهاد کشاورزی بوده. ایمن زنبورداران با روشهای اصلاح نژاد، ملکههایی را انتخاب میکنند که هم عسل بیشتری بدهند، هم در برابر بیماری مقاوم باشند، هم گرمای منطقه را تاب بیاورند. نتیجه آن کاهش تلفات زمستانی کلنیها، و افزایش راندمان تولید است.
اما شاید مهمتر از همه اینها، تأثیری است که روی زنبورداران اطراف گذاشتهاند. یکی از همسایهها که برای دیدن نحوه پرورش ملکه آمده بود، به ایسنا گفت: «این دو برادر، مدرسه سیار زنبورداری هستند. هر وقت مشکلی داریم، اول سراغشان میآییم.
در طول بازدید، بارها به این نکته برخوردم که حمایتهای فنی و آموزشی دستگاههای اجرایی، از مشاوره اصلاح نژاد گرفته تا تسهیلات بانکی، نقش روشنی در این موفقیت داشته؛ اما آنچه قضیه را متفاوت میکند، تجربه زنبور داری برای خارج شدن از قالب سنتی است.
حوالی عصر، وقتی زنبورستان را ترک میکردم، هنوز صدای وزوز ملایم کندوها در گوشم بود. نه به خاطر عسل شیرینشان، که به خاطر تنوع پرورش زنبور از حالت سنتی به چند بعدی که این دو برادر داشتند: زنبورداری را از یک شغل فصلی و تکبعدی، به یک الگوی اقتصادی پایدار و چندلایه تبدیل کردند. الگویی که شاید بتواند مسیر خیلی از کشاورزان و دامداران دیگر در مازندران را هم عوض کند.
انتهای پیام
