بسیاری از والدین در مواجهه با این تغییرات، دچار سردرگمی شده و نمیدانند با چه رویکردی باید وارد میدان تربیت شوند؛ رویکردی که نه بر مبنای قهر و غضب باشد و نه بر پایه سهلگیری افراطی. در این میان، روانشناسان و کارشناسان معتقدند کلید گمشده ارتباط مؤثر با نوجوان، تغییر نگاه والدین به تفاوتهای نسلی و پذیرش دنیای متفاوت فرزندان است. دنیایی که با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر است و ابزارهای ارتباطی نوین، مرزهای آن را جابهجا کردهاند.
یک روانشناس و مدرس دانشگاه پیام نور گفت: بهترین کاری که والدین یک نوجوان میتوانند انجام دهند تا با او رابطه بهتری داشته باشند این است که نقاط قوت فرزند خود را بالا ببرند و ضعف آنها را نبینند و البته به طور غیرمستقیم برای برطرف شدن نقاط ضعف او تلاش کنند و با مداخلات ریز تربیتی سعی در تغییر نوجوان داشته باشند.
مریم خیری در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه در ارتباط با نوجوان نباید دعوا کرد بلکه باید رفتاری مقتدرانه با او داشته باشند، اظهار کرد: امروز با توجه به نفوذ فضای مجازی در ارتباطات اجتماعی، والدین بیش از هر چیزی برای ارتباط برقرار کردن با نوجوان نیاز به قانون در خانواده دارند البته این قوانین باید با هماهنگی با فرزندان و متناسب با ارزشهای خانواده باشد و در اعمال قوانین باید مقتدرانه ایستاد و صبورانه رفتار کرد.
این روانشناس با اشاره به اهمیت توجه والدین در برخورد با نوجوانان خود تأکید کرد: دنیای نوجوان پیچیده و سنگین است ازاینرو باید نوجوان را در گام برداشتنهایش همراهی کرد؛ از او فاصله گرفت اما پشت سرش باید حرکت کرد.
وی خاطرنشان کرد: والدین باید برای نوجوانان خود الگویی مهربان به دور از تأکید و جبر باشند و به او اطمینان بدهند که در مسیر زندگی خودش تصمیمگیرنده است زیرا در این دوران تأکید و تعریف فایدهای ندارد.
خیری با بیان اینکه باید پدر و مادر کاری کنند که نوجوانشان باور کند والدینش در هر شرایطی مراقب او هستند و ممکن است از دست او عصبانی شوند اما این مسئله چیزی از دوست داشتن آنها کم نمیکند، تصریح کرد: مهربانی نقطه قوت والدین است اما زیادهروی در مهربانی نقطه ضعف به شمار میرود؛ لذا باید مهربانی رفتاری و گفتاری به عنوان نقاط قوت در ارتباط با نوجوانان تقویت شود و برای برطرف کردن نقاط ضعف باید تلاش کرد. درواقع با تغییر در احساسات باید به سمت بهتر شدن رفت.
وی افزود: در تربیت تا دوران نوجوانی والدین مسئول کارهای فرزند خود هستند، هیچ کاری را فرزند خودش انجام نمیدهد زیرا کودک وارد جهانی شده و چیزی درباره آن نمیداند ما باید او را تربیت کنیم. امنترین انسان جهان مادران هستند اما باید طوری رفتار کنند که امن باقی بمانند.
این روانشناس و مدرس دورههای فرزند پروری با اشاره به اینکه مادران نصیحتگر و کنترلگر در تربیت فرزندان توفیقی نخواهند داشت، تصریح کرد: وقتی کودک و نوجوان برای رضایت پدر و مادر کاری انجام دهد انجام این کار زوری است و ترس و نگرانی بر او حاکم میشود و مسائل اهمیت خود را برای او از دست میدهند و در نگرانی، نوجوان نمیتواند مدیریت ذهن خود را به خوبی انجام دهد و تمرکز ندارد. مدارا با گروه سنی نوجوان در اولویت رفتار و گفتار قرار دارد به ویژه آنکه پدر و مادر باید در هر کاری برای فرزندان خود الگو باشند.
تفاوت کودکان امروز با کودکان دیروز چیست؟
بین کودکان امروز با کودکان دیروز تفاوت از زمین تا آسمان است. کارشناسان معتقدند به دلیل توسعه وسایل ارتباط جمعی و وجود تکنولوژیهای نوین ارتباطی تفاوتهایی بین نسل امروز با نسلهای قدیم وجود دارد و برای ارتباط بهتر بین دو نسل و کاهش گسست نسلی بین آنها بهترین راه این است که به دنبال شناخت تفاوتهای بین دو نسل پدران و مادران و فرزندان بود و نسبت به مسائل ناشی از این تفاوتها که خانوادهها را دچار مشکل میکند آگاهی کسب کرد و راهحل مواجهه مثبت با این تفاوتها و همراه شدن با این تغییرات را دانست تا با به کار گرفتن آنها با وجود این تفاوتها از گسست نسلها جلوگیری کرد.
صاحبنظر آموزش فلسفه برای کودکان در حوزه تعلیم و تربیت و استاد دانشگاه با اشاره به اینکه جهان امروز با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر است و این تغییرات مستقیماً بر شیوه تفکر و زندگی کودکان تأثیر میگذارد، اظهار کرد: نسل جدید با ابزارها و زبانی متفاوت با نسل گذشته رشد میکند. کودکان امروز در دنیایی دیجیتال متولد شدهاند که در آن اطلاعات با یک کلیک در دسترس است. این موضوع باعث شده است که سطح آگاهی و کنجکاوی آنها نسبت به مسائل پیرامون، به شکل چشمگیری افزایش یابد، اما در عین حال، مهارتهای اجتماعی و عاطفی آنها ممکن است به دلیل کاهش تعاملات چشمی و فیزیکی دچار آسیب شود.
احمد اکبری افزود: والدین باید بدانند که مقایسه فرزندانشان با دوران کودکی خود، یک خطای استراتژیک است. وقتی پدری میگوید «من در سن تو بازی میکردم و در کوچه میدویدم»، در واقع در حال مقایسه دو دنیای کاملاً متفاوت است. کودک امروز در فضای مجازی و بازیهای رایانهای دنیای خود را تجربه میکند. نکته کلیدی این است که ما نمیتوانیم جلوی این تکنولوژی را بگیریم، بلکه باید یاد بگیریم چگونه در کنار آن، مهارتهای زندگی را به فرزندانمان بیاموزیم.
این کارشناس تعلیم و تربیت با تأکید بر اینکه گسست نسلی زمانی رخ میدهد که والدین در تلاش برای حفظ سنتها، از دنیای فرزندانشان فاصله بگیرند، تصریح کرد: راهکار مواجهه با این تفاوتها، همراهی آگاهانه است. والدین باید وارد دنیای فرزندانشان شوند؛ یعنی زمانی را برای آشنایی با بازیها، فضای مجازی و علایق نوجوانان اختصاص دهند. این کار به فرزند پیام میدهد که من برای تو ارزش قائلم و دنیای تو برای من مهم است. این احساس ارزشمندی، پلی است که میتواند شکاف نسلی را پر کند.
وی ادامه داد: علاوه بر همراهی، ما باید به دنبال ایجاد تعادل باشیم. تکنولوژی نباید جایگزین ارتباطات انسانی شود. خانوادهها میتوانند با تعیین قوانین مشترک و زمانهای مشخص برای استفاده از ابزارهای دیجیتال، فضایی را برای گفتوگوهای بدون واسطه فراهم کنند. همچنین، تشویق کودکان به فعالیتهای گروهی، ورزش و مطالعه کتاب کاغذی، به آنها کمک میکند تا مهارتهای واقعی زندگی را بیاموزند و از انزوا نجات یابند.
اکبری خاطرنشان کرد: تفاوت نسلها یک تهدید نیست، بلکه یک فرصت برای تکامل است. اگر والدین بتوانند با نگاهی باز و صبورانه، تفاوتهای فرزندانشان را بپذیرند و به جای مقاومت در برابر تغییرات، خود را با شرایط جدید وفق دهند، میتوانند خانوادهای مستحکمتر و پویاتر بسازند که در آن نسلها مکمل یکدیگرند، نه رقیب.
این صاحبنظر آموزش فلسفه برای کودکان در حوزه تعلیم و تربیت در ادامه با اشاره به اینکه باید در مسیر کمک به فرزندان نوجوان خود تا قبل از اینکه دچار اشتباه در رفتار با آنها شویم؛ تلاش کنیم خود و آنها را بشناسیم، اظهار کرد: برای شناخت و خودآگاهی هم باید به جسم و مشخصات ظاهری و هم به مسائل روانی شامل احساسات، هیجانات، توانمندیها و استعدادها، نقاط قوت و ضعف و تمایلات باورها توجه داشت.
وی با بیان اینکه همه ما احتمال اشتباه داریم به ویژه انسانی که به احساسات خود آگاه نیست بیشتر دچار اشتباه میشود، تصریح کرد: باید همه احساسات و هیجانات خود اعم از خشم، غم، ترس، اضطراب، نگرانی، شادی و تنفر را بشناسیم زیرا والدینی که به این موارد آگاه نیستند در تربیت فرزندان خود بیشتر دچار مشکل میشوند و فرزندانی بدون اعتماد به نفس، پرخاشگر، منزوی، مقاوم و مقابله گر(لجباز) تربیت میکنند.
اکبری ادامه داد: وقتی والدین نتوانند با فرزندان نوجوان خود ارتباط بگیرند و احساسات و هیجانات را نشناسند آسیبهایی از جمله سوء مصرف مواد، اعتیاد به فضای مجازی، رابطه با جنس مخالف، افت تحصیلی، رابطه همجنسگرایی، انزوای اجتماعی در کمین نوجوان است. تجربه و تحقیقات روانشناسی نشان میدهد اگر احساسات خود را نشناسیم، آسیبهای متعددی ما را تهدید میکند؛ لذا باید تدابیری بیندیشیم که احساسات خود را کنترل کنیم تا به خودمان و دیگران کمتر آسیب بزنیم.
والدینی که خود مدیریت رفتار ندارند و نمیتوانند به خوبی احساسات خود را کنترل کنند چگونه انتظار دارند فرزندان خود را به خوبی و درستی تربیت کنند. ازاینرو باید رفتارهای جایگزین را یاد بگیریم و فکرمان را در ارتباط با نوجوان عوض کنیم تا رفتارمان با او مطلوبتر شود. به ویژه آنکه درصد رشد ذهنی فرزندان نسبت به والدین خود بالاتر رفته و رشد شناختی آنها در دوره نوجوانی افزایشیافته است لذا نمیتوان جهان را برای فرزندمان پاستوریزه و استریلیزه کرد او باید در چمنزاری پر از مرداب زندگی کند و دنیا را تجربه کند در این مسیر نباید به فکرهای منفی اکسیژن بدهیم؛ بلکه باید آنها را همینگونه که هستند دوست بداریم. نقاط قوت و ضعفشان را بگوییم و قله آنها را ترسیم کنیم.
انتهای پیام
نظرات