این گیاه به دلیل تراکم و ویژگی‌های رویشی نقش مؤثری در حفاظت خاک از فرسایش‌های بادی و آبی به خصوص بارندگی در شیب‌ها و خاک‌های سبک دارد.

گون‌ها به عنوان پرستار عرصه‌های طبیعی و عرصه‌های مراتع اگر وجود نداشته‌ باشند، بسیاری از گونه‌های طبیعی، مرتعی و گیاهان دارویی هم از بین می‌روند ضمن اینکه برخی گونه‌های گون جزو ذخایر ژنتیکی دنیا بوده و براساس همین موظف به حفظ گونه‌های آن هستیم.

استان همدان نیز از جمله مناطقی است که از وجود این پوشش گیاهی بهره‌مند بوده و در رابطه با گون‌زارها، حفاظت از اینگونه و سپس احیا آن در اولویت منابع طبیعی استان است.

وجود بیش از ۱۰۰ هزار هکتار گون‌زار در همدان

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان  با بیان اینکه استان همدان یکی از استان‌های شراب‌لند (بوته‌زار -درختچه‌زار) بوده که پوشیده از گون زارهاست، از وجود  بیش از ۱۰۰ هزار هکتار گون‌زار و شراب‌لندها در این استان خبر داد و به ایسنا گفت: از گونه‌های مختلف گون، بیش از ۶۵ گونه در منطقه زاگراس قرار گرفته است.

اسفندیار خزائی با اشاره به اینکه دو گونه از گون‌ها به نسبت سایر گون‌ها از مهم‌تر هستند، خاطرنشان کرد: یکی از این گونه گون‌ها، گون سفید بوده که به عنوان بهترین گونه شناخته شده و دیگری گون زرد که از نقش حفاظتی در حفظ خاک برخوردار است.

وی همچنین با بیان اینکه گون گزی نیز در مناطق مرطوب استان مانند ارتفاعات نهاوند وجود دارد که این نوع گون بلند و به صورت درختچه است، افزود: حفاظت از خاک، تنوع زیستی، تنظیم آب و هوا، تولید اکسیژن را از اهم مزایایی گون‌زارها در عرصه منابع طبیعی می‌توان برشمرد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان یادآور شد: تامین علوفه، تولید ترکیب‌های مختلف دارویی، تغذیه‌ای و صنعتی، حفظ توازن محیطی آفات و امراض و سیلاب‌ها و حفاظت از گیاهچه سایر پوشش‌های گیاهی از نقش‌های مهم این گیاه در طبیعت است.

خزائی اضافه کرد: گون از گونه‌های گیاهی ارزشمند و مقاوم بوده که دارای کارکردهای مختلف از جمله حفاظت خاک، نگهداشت باران و نفوذ آب، تولید علوفه، بهره‌برداری دارویی کتیرا، زنبورداری، معیشت مرتع‌داران، ترسیب کربن و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است.

وی با اشاره به اینکه گون‌ها به عنوان گونه طبیعی و خودرو،  بیش از هر درخت دیگری برای طبیعت دارای مزایاست، خاطرنشان کرد: برای حفظ و مراقبت از گون‌زارهای استان تاکنون بیش از ۱۰۰ هزار هکتار گون زار در سطح استان شناسایی و تحت ذخیره‌گاه آگهی کردیم که زیرنظر و مراقبت ویژه منابع طبیعی است.

ممنوعیت برداشت کتیرا در همدان

خزائی با بیان اینکه به خاطر خشکسالی و کاهش نزولات آسمانی در سالهای گذشته، برداشت از گون‌زارها ممنوع است، اظهار کرد: کتیرا از مهمترین ترکیب‌های حاصل از برخی گونه‌های گون محسوب می‌شود و این ترکیب با وجود مصارف بسیار عدیده و مصرف فراوان آن در صنایع و بهداشت هنوز جانشین صنعتی عمده‌ای ندارد و بی‌رقیب است.

وی گفت: گون سفید یکی از گونه‌های گون برای برداشت کتیرا بوده که در استان همدان  از  ۱۰ سال پیش برداشت کتیرا از این گونه را  ممنوع اعلام کرده‌ایم.

وی درباره اهمیت این پوشش گیاهی بویژه برای مناطقی چون استان همدان، افزود: با توجه به ادامه خشکسالی‌ها، تراکم پوشش و پراکندگی در فاصله کمی از خاک از برخورد باران و تگرگ به سطح خاک جلوگیری کرده و پوشش گسترده ریشه‌ای نیز علاوه بر ایجاد چسبندگی بین ذرات خاک، با حفظ بقایای گیاهی بافت اسفنجی مناسبی برای ذخیره و نفوذ رطوبت به اعماق خاک ایجاد می‌کند.

وجود گون‌های ۵۰ ساله در همدان

شاهرخ شجاعی‌فر، معاون منابع طبیعی وآبخیزداری استان همدان نیز با بیان اینکه در سطح کشور تاکنون ۶۰۰ گونه گون شناسایی شده که برخی از این گونه‌ها از جمله گون سفید و زرد و گونه‌ گون علفی نیز در استان همدان وجود دارد که از گون زرد و سفید برای بهره‌برداری کتیرا استفاده می‌شود، افزود: گیاه گون یک گونه خودرو و ارزشمند ژنتیکی بوده که بسیاری از آنان اندمیک(بوم زاد) هستند و فقط در کشور ما وجود دارد.

شجاعی‌فر با اشاره به اینکه برخی از این گونه‌های گون در استان همدان ۳۰ تا ۵۰ ساله هستند، خاطرنشان کرد: گون گونه‌ای چندین ساله بوده و ریشه‌های آن حتی ممکن است تا عمق ۱۰۰ متری زمین نیز نفوذ داشته باشد.

معاون منابع طبیعی وآبخیزداری استان همدان ادامه داد: با توجه به اینکه این گونه گونه‌های ارزشمند ژنتیکی محسوب می‌شود در قانون حفاظت آن، ممنوع القطع بوده و به دلیل ارزش زیست محیطی، منابع طبیعی موظف به حافظت از این گونه است‌.

شجاعی‌فر در ادامه بیان کرد: با توجه به خشکسالی‌ها و به دلیل تغییرات اقلیمی و پائین رفتن سطح سفره‌های آب زیرزمینی به تبع سایر گونه‌ها، برخی گونه‌های گون نیز تضعیف شده‌اند و خشکسالی‌ها در این گونه نیز تأثیر داشته اما به دلیل ریشه‌های عمیق گون به نسبت سایر گونه‌های علفی یکساله تاثیر خشکسالی بر این گونه کمتر بوده است.

وی با اشاره به اینکه امیدواریم با بارش‌های امسال این گونه‌های گون احیا شوند، خاطرنشان کرد: یکی از راهکارها برای حفاظت از گونه‌های گون کاهش فشار چرای دام، کاهش حضور در عرصه‌ها و جلوگیری از حریق این گونه است‌.

شجاعی‌فر با بیان اینکه یکی از مهمترین عوامل آسیب به گون‌ها، بروز حریق بوده که  توسط برخی افراد به‌صورت ندانسته و سهوی موجب آتش‌سوزی آن می‌شود و احیا و استقرار مجدد آن زمان‌بر خواهد بود، تأکید کرد: ‌از مردم درخواست داریم از ایجاد حریق در مراتع جلوگیری کنند و در مراتع آتش روشن نکنند و در صورت روشن کردن آتش، پس از استفاده و خروج از مراتع ‌از خاموش شدن آن اطمینان حاصل کنند و اجازه ندهد این گونه‌های ارزشمند ژنتیکی و اندمیک از بین برود.

معاون منابع طبیعی وآبخیزداری استان همدان با اشاره به اینکه اولویت نخست منابع طبیعی در رابطه با گون‌زارها، حفاظت از اینگونه و سپس احیا آن است، اظهار کرد: پیش از این، برداشت کتیرا از سطح گون‌زارهای استان همدان مجاز بود اما به‌دلیل خشکسالی‌های اخیر با تصویب کمیته فنی اداره کل منابع طبیعی استان از سال ۸۶ اجازه برداشت کتیرا از گون‌زارها برای جلوگیری از خسارت به این گونه ارزشمند ممنوع شده است.

به گزارش ایسنا، کاهش فشار چرای دام، کاهش حضور در عرصه‌ها و جلوگیری از حریق برای حفاظت از گونه‌های گون بوده که در این رابطه مشارکت مردم از نقش مؤثری برخوردار است.

انتهای پیام