به گزارش ایسنا، این اقدام اعتراضی از سوی «عمر شاکر»، رئیس تیم دیدهبان حقوق بشر در امور فلسطین و اسرائیل با ۱۰ سال سابقه کاری و «ملینا انصاری»، دستیار پژوهشی، پس از تصمیم ناگهانی مدیریت برای تعلیق انتشار گزارش جامع حقوق بشری صورت گرفت که در آن انکار حق بازگشت آوارگان فلسطینی توسط اشغالگران نه تنها یک نقض، بلکه «جنایت علیه بشریت» عنوان شده بود.
عمر شاکر، که تقریباً در دهه گذشته ریاست این تیم را بر عهده داشته است، و انصاری، گفتند که تصمیم رهبری برای حذف گزارش، از فرآیندهای تصویب مرسوم دیدهبان حقوق بشر فراتر رفته و نشان میدهد که این سازمان ترس از واکنشهای سیاسی را بر تعهد به قوانین بینالمللی ترجیح میدهد.
شاکر در نامه استعفای خود نوشت: «من ایمان خود را به صداقت نحوه انجام کار خود و تعهدمان به گزارشدهی اصولی در مورد حقایق و اجرای قانون از دست دادهام. به همین دلیل، دیگر نمیتوانم نماینده یا برای دیدهبان حقوق بشر کار کنم.»
این استعفاها، درست زمانی که «فیلیپ بولوپیون»، مدیر اجرایی جدید دیدهبان حقوق بشر، دوره تصدی خود را آغاز میکند، یکی از برجستهترین گروههای حقوق بشری جهان را آشفته کرده است.
دیدهبان حقوق بشر در بیانیهای اعلام کرد که «گزارش مورد بحث، مسائل پیچیده و مهمی را مطرح کرده است. در فرآیند بررسی خود، به این نتیجه رسیدیم که جنبههایی از تحقیق و مبنای واقعی برای نتیجهگیریهای قانونی ما باید تقویت شوند تا با استانداردهای بالای دیدهبان حقوق بشر مطابقت داشته باشند. به همین دلیل، انتشار گزارش تا زمان تحلیل و تحقیقات بیشتر متوقف شد. این فرآیند همچنان ادامه دارد.»
شاکر گفت که تجربه او نشان میدهد در حالی که افکار عمومی در چند سال گذشته در مورد اسرائیل متحول شده است - با «مفاهیم آپارتاید، نسلکشی و پاکسازی قومی» که به طور فزایندهای در محافل جریان اصلی مطرح میشود - حق بازگشت همچنان یک ریل سوم است. او گفت: «تنها موضوعی که حتی در دیدهبان حقوق بشر نیز تمایلی به اعمال قانون و حقایق به شیوهای اصولی برای آن وجود ندارد، وضعیت اسفناک پناهندگان و حق آنها برای بازگشت به خانههایی است که مجبور به فرار از آنها شدهاند.»
حامیان اسرائیل میگویند که اجازه دادن به پناهندگان فلسطینی و فرزندان آنها برای بازگشت به خانههایشان، با محروم کردن دولت یهودی از اکثریت یهودی، به آن پایان میدهد. اما رهبری این سازمان در پیام خود تأکید کرده است که اصل اختلاف هیچ ارتباطی با حق بازگشت، که دیدهبان حقوق بشر از آن حمایت میکند، ندارد.
بولوپیون در ایمیلی به کارکنان خود در تاریخ ۲۹ ژانویه گفت که دیدهبان حقوق بشر بررسی مستقلی را در مورد «آنچه اتفاق افتاده و درسهایی که باید بیاموزیم» آغاز کرده است. بولوپیون وقایع دو ماه گذشته را «اختلافی واقعی و از روی حسن نیت بین همکاران در مورد مسائل پیچیده حقوقی و حمایتی» توصیف کرد و تأکید کرد: «دیدهبان حقوق بشر همچنان به حق بازگشت همه فلسطینیان متعهد است، همانطور که سیاست ما سالهاست همین بوده است.»
شاکر و انصاری پیشنویس گزارش خود را در اوت ۲۰۲۵ تکمیل کردند، که به گفته آنها در آن زمان، روند ویرایش معمول دیدهبان حقوق بشر را طی کرده و در نهایت توسط هشت بخش جداگانه بررسی شده است.
دیدهبان حقوق بشر بارها در انتشارات قبلی خود خواستار حق بازگشت - یک حق انسانی جهانی مبتنی بر حقوق بینالملل - شده است. اما آن گزارشهای قبلی بر مسائل دیگری متمرکز بودند و این موضوع را مطرح نمیکردند که انکار مداوم حق بازگشت پناهندگان توسط اسرائیل، جنایتی علیه بشریت است. کار بر روی این گزارش که در نهایت با عنوان «روح ما در خانههایی است که ترکشان کردهایم: انکار حق بازگشت فلسطینیان توسط اسرائیل و جنایت علیه بشریت» منتشر شد، در ژانویه ۲۰۲۵ آغاز شده بود. این گزارش قرار بود به عنوان ادامهای بر گزارش نوامبر ۲۰۲۴ که بر آوارگی داخلی فلسطینیان در غزه تمرکز داشت، منتشر شود. انصاری گفت در طول مصاحبههایی برای آن گزارش، شنیده است که پناهندگان وضعیت فعلی خود را به «آسیب نسلی ناشی از آوارگی و جدایی از سرزمین مادری خود در سالهای ۱۹۴۸ و ۱۹۶۷» مرتبط میدانند.
شاکر در پاسخ به تردیدها در مورد قدرت تحقیقاتش گفت که گزارش، بیانیه مطبوعاتی آن و سند پرسش و پاسخ آن «به طور کامل بررسی و نهایی شده» و برای انتشار در وبسایت آنها آماده شده است. «اگر نگرانیهای معتبری در مورد تحقیقات وجود داشت، این هرگز در دیدهبان حقوق بشر اتفاق نمیافتاد، جایی که گزارشهای مهم اسرائیل/فلسطین همیشه بررسی بیشتری را به خود جلب میکنند.»
او افزود: «در سازمانی با ۵۰۰ نفر عضو، افراد دیدگاههای متفاوتی خواهند داشت. اما شما به اجماع ۵۰۰ نفر نیاز ندارید. ما اینگونه گزارشها را منتشر نمیکنیم.»
شاکر در نامه استعفای خود استدلال کرد که تمام تلاش خود را برای رسیدگی به نگرانیهای کارکنان انجام داده است، اما محدود کردن یافتهها به فلسطینیهایی که اخیراً از کرانه باختری و غزه آواره شدهاند، منطقی نیست - رویکردی که چندین کارمند میگویند بولوپیون خواستار آن بوده است.
او مینویسد: «چنین محدودیتی به این معنی است که ما میگوییم رنج ناشی از محرومیت از بازگشت یک فلسطینی آواره به مدت یک سال از اردوگاه پناهندگان کرانه باختری، به آستانه شدت کافی برای جنایت علیه بشریت میرسد، اما نه کسانی که به مدت ۷۸ سال از بازگشت محروم شدهاند.»
شاکر در سال ۲۰۱۹ به دلیل حمایت از حقوق بشر فلسطینیان از اسرائیل اخراج شد. او بر مسئولیت سازمان در قبال قربانیان آوارگی فلسطینی تأکید کرد. او گفت: «شاهد بودن رنج فلسطینیهایی که با آنها مصاحبه کردم و عملاً به وضعیت پناهندگی مادامالعمر محکوم شدهاند، از سختترین چیزهایی است که دیدهام.» «آنها حق دارند بدانند که چرا داستانهایشان روایت نمیشود.»
به نقل از وبگاه عربی ۲۱، وی گفت، تجربه او نشان میدهد که علیرغم تغییر افکار عمومی نسبت به رژیم اسرائیل در سالهای اخیر، با رواج مفاهیم «آپارتاید»، «نسلکشی» و «پاکسازی قومی» در محافل سیاسی، «حق بازگشت» همچنان یک موضوع بسیار حساس است.
شاکر افزود: تنها موضوعی که هنوز در اجرای قانون پیرامون آن حتی در درون دیدهبان حقوق بشر، تردید وجود دارد، رنج پناهندگان و حق آنها برای بازگشت به خانههایی است که مجبور به فرار از آنها شدهاند.
انتهای پیام
نظرات