به گزارش ایسنا، «جاناتان پانکوف»، مدیر طرح امنیت خاورمیانه اسکوکرافت در شورای آتلانتیک در مقالهای در مجله فارن افرز توضیح داد که تنشها بین ریاض و ابوظبی به تدریج در طول سال گذشته به دلیل اختلافات در یمن تشدید شد و سپس به اوج خود رسید، زمانی که رسانههای سعودی در ژانویه امارات متحده عربی را مقصر «سرمایهگذاری در هرج و مرج» در شمال آفریقا و شاخ آفریقا و عمل به عنوان ابزاری برای قدرت اشغالگر در منطقه دانستند، در حالی که ابوظبی سکوت عمومی را حفظ کرد.
او استدلال کرد که این اختلاف عمومی صرفاً نمودی از یک درگیری گستردهتر و عمیقتر بین دو کشور است.
پانکوف، معاون سابق اطلاعات ملی در امور خاور نزدیک، خاطرنشان کرد که ریشههای این اختلاف در تحولی نهفته است که توسط چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی از سوی ولیعهد محمد بن سلمان کلید خورده است. این طرح بلندپروازانه مستلزم به چالش کشیدن تسلط امارات در حوزههای مالی، گردشگری و تجارت است.
او اشاره کرد که خود امارات متحده عربی پیش از این، زمانی که دههها پیش از بحرین پیشی گرفت و به بازیگر اصلی تجارت در خلیج فارس تبدیل شد، این نوع جابجایی را انجام داده بود.
پانکوف احتمال تبدیل شدن این رقابت به یک رویارویی نظامی مستقیم یا محاصره متقابل را کم دانست. با این حال، او خاطرنشان کرد که دو کشور در حال حاضر درگیر یک جنگ اقتصادی در داخل و جنگهای نیابتی در خارج از کشور هستند. او پیشبینی کرد که این درگیری در طول دهه آینده، چه از نظر مشارکتهای امنیتی با قدرتهای غربی، جذب سرمایهگذاری خصوصی یا مدیریت درگیریهای منطقهای، بر خاورمیانه تأثیر خواهد گذاشت.
او توضیح داد که روابط بین ریاض و ابوظبی زمانی که محمد بن سلمان در سال ۲۰۱۵ به قدرت رسید، بسیار نزدیک بود، زیرا مواضع آنها در مورد مسائل مهم منطقهای، از یمن گرفته تا ایران و قطر، به هم نزدیک شد. امارات متحده عربی از کمپین نظامی به رهبری عربستان سعودی علیه انصارالله در یمن حمایت کرد، در محاصره قطر در سال ۲۰۱۷ شرکت کرد و از کمپین «فشار حداکثری» که توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، علیه ایران آغاز شد، حمایت کرد. با این حال، این دستور کار مشترک ظرف چند سال با لغو محاصره قطر بدون هیچ تغییر اساسی در سیاستهایش و شکست کمپین فشار حداکثری در تغییر رفتار تهران، شروع به فروپاشی کرد. تا سال ۲۰۲۱، عربستان سعودی تغییر موضع منطقهای خود را آغاز کرد و روابط خود را با ایران، قطر و ترکیه بهبود بخشید و در سال ۲۰۲۳ به آشتی رسمی با تهران منجر شد. در آن زمان، مقامات سعودی شروع به اشاره به این کردند که امارات قبلاً عربستان را به سمت محاصره قطر سوق داده بود.
پانکوف توضیح داد که این تغییر ناشی از ارزیابی مجدد اولویتهای عربستان سعودی است. محمد بن سلمان متوجه شد که یک سیاست خارجی تقابلی به هدف اصلی او برای دستیابی به چشمانداز ۲۰۳۰ که مستلزم ثبات منطقهای برای جذب میلیاردها دلار سرمایهگذاری خارجی است، خدمت نمیکند. در این زمینه، ریاض ترجیح داد به جای مقابله با دشمنان سابق خود، آنها را مهار کند.
در مقابل، نویسنده خاطرنشان کرد که امارات متحده عربی اصول اصلی سیاست خارجی خود را که مبتنی بر گسترش نفوذ اقتصادی، تجاری و سرمایهگذاری و جلوگیری از ظهور اسلام سیاسی است، حفظ کرده است. این اختلاف در مواضع دو کشور در مورد چندین موضوع، از جمله سودان، سوریه، یمن و سرزمینهای اشغالی، منعکس شده است. عربستان سعودی ثبات را در اولویت قرار میدهد، در حالی که امارات متحده عربی، به گفته او، بر مبارزه با اسلامگرایان تمرکز دارد. او عرصه یمن را به عنوان مرکز این تنش برجسته کرد. در اواخر سال ۲۰۱۵، جناحهای مورد حمایت هر دو طرف درگیر جنگ شدند، زمانی که یک گروه جداییطلب تحت حمایت ابوظبی مناطقی را که قبلاً توسط نیروهای وفادار به ریاض در اختیار داشت، تصرف کرد. عربستان سعودی با بمباران یک محموله سلاح امارات متحده عربی پاسخ داد و باعث شد امارات متحده عربی نیروهای خود را به طور کامل از یمن خارج کند.
پانکوف معتقد است که رقابت اقتصادی بین دو کشور احتمالاً تشدید خواهد شد، زیرا عربستان سعودی به دنبال جذب سرمایهگذاری در همان بخشهایی است که امارات متحده عربی در آنها پیشرو است، مانند امور مالی، فناوری، گردشگری و لجستیک.
او خاطرنشان کرد که ریاض از ابزارهای مختلفی از اعمال موانع غیرتعرفهای گرفته تا الزام دفاتر منطقهای در داخل عربستان برای تضمین قراردادهای دولتی برای تقویت موقعیت خود استفاده میکند.
پانکوف تأکید کرد که عربستان سعودی از نظر وسعت، منابع طبیعی، قابلیتهای صنعتی و گردشگری مذهبی از مزایای ساختاری قابل توجهی برخوردار است. با این حال، با چالشهای جمعیتی روبهرو است که تحول اقتصادی آن را در مقایسه با امارات متحده عربی که از وسعت کمتر، انعطافپذیری اجتماعی و تسلط تثبیتشده در بخشهای خدمات و لجستیک بهرهمند است، پیچیده میکند.
وی در مورد پیامدهای این رقابت بر ثبات منطقهای هشدار داد و افزود که هرگونه عدم تعادل میتواند یکی از دو قدرت خلیج فارس را به سمت تعمیق مشارکتهای خود با چین سوق دهد که پیامدهای استراتژیک گستردهتری برای منطقه و جهان خواهد داشت.
انتهای پیام
نظرات