‌روز دوشنبه ۲۰ بهمن نخستین جشنواره ملی صنایع خلاق و فرهنگی ایران در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان برگزار شد.

فناوری راه نجات خلاقیت از محدودیت مقیاس

احسان یزدیان، سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، در این جشنواره اظهار کرد: در آستانه چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و در ادامه‌ اعیاد دهه فجر، افتخار داریم که چند ماه آینده سی‌امین سال تأسیس نخستین پارک فناوری کشور، شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان را جشن بگیریم؛ مجموعه‌ای که پایه‌گذار الگوی پارک‌های فناوری در ایران بوده و نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری زیست‌بوم نوآوری کشور ایفا کرده است.

وی افزود: در دهه ۷۰، زمانی‌که هنوز مقوله فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان مفهومی ناشناخته و حتی خیالی به‌نظر می‌رسید، بنیان‌گذاران این شهرک با جسارت و آینده‌نگری ایده‌ای نو را طرح کردند که جدا کردن مسیر توسعه فناوری از لایه‌های فقط حاکمیتی و واگذاری آن به بخش خصوصی و شرکت‌های نوپا است. این تغییر پارادایم بزرگ سبب شد تا اعتماد به نیروهای جوان و نخبگان کشور به‌عنوان موتور محرک توسعه علمی و اقتصادی در ایران نهادینه شود.

سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان بیان کرد: در سال‌های آغازین، نگاه عمومی و حتی بخشی از بدنه حاکمیت به این حوزه نگاهی تشریفاتی و غیرجدی بود. بسیاری تصور می‌کردند شرکت‌های فناور فقط محلی برای مشغول نگه‌داشتن فارغ‌التحصیلان دانشگاهی یا اجرای پروژه‌های کوچک دانشگاهی است، اما امروز همان مسیر به نقطه‌ای رسیده است که حدود سه درصد از تولید ناخالص داخلی کشور(GDP) از حوزه فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان تأمین می‌شود و بنا بر روند رشد موجود، پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا پایان برنامه هفتم توسعه، این سهم به هفت درصد اقتصاد ملی افزایش یابد. این تحول در کشوری که اقتصاد آن سال‌ها متکی بر خام‌فروشی و منابع طبیعی بوده، گواه روشنی بر اثربخشی مدل‌های دانش‌بنیان و انتقال تدریجی محور اقتصاد از منابع زیرزمینی به دانش، نوآوری و خلاقیت انسانی است.

یزدیان توضیح داد: به‌طور کلی، فناوری در کشور به سه شاخه‌ اصلی تقسیم می‌شود؛ فناوری‌های سخت، فناوری‌های نرم و صنایع خلاق که پارک‌های فناوری و شهرک‌های علمی به‌ویژه در اصفهان در توسعه‌ فناوری‌های سخت مبتنی‌بر علوم فنی و مهندسی، پیشرفت‌های قابل‌توجهی را رقم زده‌اند. موفقیت‌های ملی در عرصه‌های صنعتی، نظامی و فناورانه نتیجه‌ همین تلاش‌هاست.

وی افزود: در حوزه‌ فناوری‌های نرم و صنایع خلاق هنوز در ابتدای مسیر قرار داریم. این حوزه‌ها که بیشتر بر پایه‌ علوم انسانی، هنر و فرهنگ شکل می‌گیرند، در سال‌های اخیر مورد توجه جدی قرار گرفته‌اند. مرکز رشد هنر که در ابتدای دهه‌ ۹۰ با همکاری دانشگاه هنر ایجاد شد، از نخستین گام‌های رسمی در این عرصه به‌شمار می‌رود. امسال نیز برگزاری اولین جشنواره ملی صنایع خلاق و فرهنگی خود نشانه‌ای واضح از تغییر پارادایم در سطح ملی است؛ تحولی که از تمرکز صرف بر تکنولوژی سخت به‌سمت توجه به ظرفیت‌های اجتماعی، هنری و انسانی کشور در حرکت است.

سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان توضیح داد: یکی از چالش‌های ساختاری کشور نبود توازن در نظام آموزش است. در دهه‌های گذشته، نظام آموزشی و خانواده‌ها اغلب دانش‌آموزان را به‌سوی رشته‌های ریاضی و تجربی هدایت می‌کردند تا آینده‌ شغلی مطمئنی داشته باشند، اما اکنون شرایط برعکس شده است. با وجود تنوع رشته‌ها هنوز جایگاه علوم انسانی در درک تحولات اجتماعی، فرهنگی و فناورانه به رسمیت شناخته نشده است.

یزدیان تصریح کرد: شکاف‌های فرهنگی، اجتماعی و هویتی که امروز در جامعه مشاهده می‌شود، به‌روشنی بیانگر این واقعیت است که ما در حوزه‌ فناوری‌های نرم و تربیت نیروهای خلاق انسانی دچار نقصان بوده‌ایم. جبران این ضعف نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌گذاری‌های آموزشی، ارتباط دانشگاه‌ها با جامعه و اعتماد به ظرفیت‌های فرهنگی ملت ایران است.

وی افزود: اکنون سه دهه پس از تولد نخستین پارک فناوری کشور، زمان آن فرا رسیده است که گام دوم این حرکت بزرگ با نگاه جامع‌تر برداشته شود؛ حرکتی که در آن فناوری سخت، نرم و صنایع خلاق در کنار هم الگوی ایرانی‌ - اسلامی از توسعه فناوری را بسازند. آینده روشن کشور در گروی پیوند میان علم و فرهنگ، میان نوآوری و هویت و میان فناوری و انسان است.

سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان گفت: در نظام آموزشی کشور، سال‌هاست که سرمایه‌گذاری عمده متوجه حوزه‌های فنی و تجربی بوده است. بهترین و با استعدادترین دانش‌آموزان ما، روزی به رشته‌های ریاضی و امروز به رشته‌های تجربی گرایش پیدا می‌کنند. هرچند در این حوزه‌ها توفیقات ارزشمندی رقم خورده، اما نباید فراموش کنیم که حوزه علوم انسانی و هنر جایگاهی اساسی در شکل‌دهی هویت فرهنگی و اجتماعی یک ملت دارد.

یزدیان ادامه داد: متأسفانه سهم علوم انسانی و هنر از سیاست‌های کلان آموزشی و سرمایه‌گذاری‌های ملی بسیار اندک بوده است. نتیجه آن شده که بسیاری از مسئولان و مدیران فرهنگی ما از میان فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی و غیرمرتبط با علوم انسانی انتخاب می‌شوند؛ مسئله‌ای که آثار آن را در برخی شکاف‌های فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی کشور می‌توان به‌خوبی مشاهده کرد.

وی افزود: امسال افتخار داریم که شاهد برگزاری نخستین رویداد ملی صنایع خلاق کشور هستیم؛ نشانه‌ای از یک تحول راهبردی و تغییر ریل سیاست‌گذاری در کشور به‌سمت توجه به حوزه‌های نرم و فرهنگی است. استقبال گسترده از این جشنواره گواهی بر همین واقعیت است. تنها از استان اصفهان، بیش از ۵۰۰ طرح به دبیرخانه ارسال شد که از میان آن‌ها ۱۳۰ طرح برگزیده به مرحله‌های نهایی راه یافته‌اند. امید داریم منتورینگ‌ها، نشست‌ها و مشاوره‌های تخصصی که در جریان این جشنواره انجام می‌شود، بتواند این ایده‌ها را به محصولات واقعی، تجاری و اثرگذار تبدیل کند و نخستین نسل از شرکت‌های خلاق، فرهنگی و هنری مقیاس‌پذیر کشور در همین مسیر شکل گیرد.

سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان ‌بیان کرد: یکی از چالش‌های اساسی صنایع خلاق، فقدان زنجیره ارزش یکپارچه است. در حوزه فناوری‌های سخت، هر شرکت دقیق می‌داند جایگاه خود در زنجیره ارزش صنعت کجاست، اما در حوزه صنایع خلاق چنین ساختاری کمتر شکل گرفته است. در نبود این زنجیره، فعالان خلاق مجبورند از صفر تا صد مسیر را از تأمین مواد اولیه گرفته تا تولید، عرضه و حتی صادرات خودشان طی کنند. این مسئله سبب می‌شود انرژی و خلاقیت فرد درگیر امور غیراصلی شود. یکی از مأموریت‌های اصلی نهادهایی مانند پارک‌ها و شهرک‌های علم و فناوری باید ایجاد و تکمیل همین زنجیره‌های پشتیبان در صنایع خلاق باشد.

یزدیان در ادامه گفت: در بررسی صنایع خلاق سنتی کشور، از جمله صنایع‌دستی اصفهان می‌بینیم که در گذشته هنرمندان با بهره‌گیری از فناوری روز زمان خود نیازهای واقعی جامعه را به زیباترین شکل پاسخ می‌دادند، اما امروز در بسیاری از موارد همان اشکال سنتی بدون به‌روزرسانی و با کارکرد فقط تزئینی، تکرار می‌شود. صنایع‌دستی نباید فقط کالای ویترین باشند؛ بلکه باید با استفاده از فناوری‌های نو، متریال جدید و طراحی کاربردی، دوباره به زندگی روزمره مردم بازگردند. صنایع خلاق واقعی، هنری است که نیاز امروز جامعه را می‌بیند، با فناوری روز ترکیب می‌کند و سپس به زبان زیبایی‌شناسی و فرهنگ ایرانی عرضه می‌شود.

وی افزود: در صنایع سخت، مقیاس‌پذیری به سادگی قابل تعریف است؛ محصولی تولید می‌شود و می‌توان آن را هزاران‌بار تکرار کرد، اما در صنایع خلاق، تکرار بی‌تغییر به‌معنای از بین‌رفتن هویت و خلاقیت اثر است. از این رو، مقیاس‌پذیری در این حوزه باید براساس فناوری‌های نوین، شخصی‌سازی و تولید مبتنی‌بر سلیقه و نیاز مخاطب تعریف شود.

سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی گفت: فناوری می‌تواند پلی میان خلاقیت و بازار باشد. ابزارهای دیجیتال، پلتفرم‌های آنلاین و هوش مصنوعی می‌توانند به تولیدکنندگان صنایع خلاق کمک کنند تا هر محصول را برای هر مشتری به‌صورت منحصربه‌فرد طراحی کنند. این همان جایی است که فناوری‌های نرم می‌توانند به یاری هنر و صنایع خلاق بیایند و محصولاتی خلق کنند که در سبک زندگی مردم جای بگیرند و سهم آن‌ها از رفاه و هویت را افزایش دهند.

یزدیان تصریح کرد: نقش امروز پارک‌ها و شهرک‌های علم و فناوری تنها فراهم کردن فضای فیزیکی نیست، بلکه این مراکز باید زیرساخت‌های آموزشی، منتورینگ و شبکه‌های پشتیبان مالی و صادراتی لازم برای رشد صنایع خلاق را ایجاد کنند. همان‌گونه که پارک‌های فناوری در دهه‌های گذشته توانستند با محوریت شرکت‌های مهندسی، زنجیره‌های ارزش در فناوری سخت را بسازند، اکنون باید با همان جدیت به سمت فناوری‌های نرم و صنایع خلاق حرکت کنند.

وی افزود: هدف آن است که در آینده‌ای نه‌چندان دور، همان‌طور که امروز با افتخار از صدها شرکت فناور سخن می‌گوییم که هر کدام فروش بیش از صد میلیارد تومان دارند، بتوانیم بگوییم در اصفهان و دیگر استان‌های کشور، ده‌ها شرکت فعال در حوزه پویانمایی، گردشگری فرهنگی و صنایع خلاق شکل گرفته‌اند که گردش مالی بیش از یک همت دارند و کشور را به‌جایی بهتر برای زیستن تبدیل کرده‌اند.

سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی در پایان خاطرنشان کرد: امید است که برگزاری این جشنواره، سرآغاز فصلی تازه در زیست‌بوم فرهنگی و فناورانه ایران باشد؛ فصلی که در آن فناوری در خدمت خلاقیت قرار گیرد و صنایع خلاق ایرانی بتوانند با تکیه‌بر هویت بومی، ذوق هنری و فناوری‌های نوین، جایگاه واقعی خود را در اقتصاد ملی و زندگی مردم پیدا کنند.

در مسیر خودباوری و تحول فکری ملت ایران

سردار علی فتحیان، جانشین فرمانده سپاه صاحب الزمان(عج) استان اصفهان نیز در این مراسم اظهار کرد: تمام ملت ایران، این تحول فکری و اندیشه‌ای بزرگ را مدیون حضرت امام خمینی‌(ره) هستیم؛ مردی که با بینش الهی خود فصل تازه‌ای از خودباوری، استقلال فکری و رویش معنوی را در جامعه ما بنیان نهاد. ان‌شاءالله خداوند توفیق درک عمیق‌تر این مسیر را به ما عطا فرماید تا همان راه روشن را که امام بزرگوار ترسیم کردند، درست فهم کنیم، در آن گام برداریم و با اقدام‌های مؤثر به اهداف بلند انقلاب اسلامی نزدیک شویم.

 وی افزود: ما سال‌ها از فضای حقیقی رشد فناوری و جشنواره‌هایی که با نگاه فرهنگی و علمی شکل می‌گیرد، فاصله گرفته‌ایم. نمی‌توان درهای جامعه را به‌طور کامل به‌روی فناوری بست، همان‌گونه که نباید بی‌درنگ و بی‌محابا پذیرای آن شد. امروز زندگی مردم با فناوری در هم گره خورده است، در حالی‌که کشورهای پیشرفته در مسیر توسعه علمی و فنی خود به‌دنبال اهداف فرهنگی و منافع راهبردی خاص هستند. فناوری برای آنان ابزاری برای شکل‌دهی به سبک زندگی جهانی و یکسان‌سازی ذائقه فرهنگی انسان‌ها است. امری که گاه می‌توان آن را مصداقی از(استعمار نو و استعمار پسامدرن) دانست.

جانشین فرمانده سپاه صاحب‌الزمان(عج) استان اصفهان بیان کرد: ما از فرهنگی ریشه‌دار، عمیق و الهام‌گرفته از تمدن کهن ایرانی و آموزه‌های اسلام ناب برخورداریم، اما نتوانسته‌ایم از ظرفیت فناوری در جهت گفتمان فرهنگی خود حتی در عرصه داخلی بهره ببریم. برای نسل جدیدمان آن زیبایی‌ها و لطافت‌های فرهنگی را به زبان فناوری و رسانه عرضه نکرده‌ایم؛ درحالی‌که همین غفلت‌ها باعث بروز چندگانگی هویتی در میان فرزندان این سرزمین شده است.

سردار فتحیان ادامه داد: گذشتگان ما انسان‌هایی بزرگ و خردمند بودند که در عرصه اقتصاد، معماری، هنر و زندگی اجتماعی با تلفیق لطافت روح انسانی، فناوری و زیبایی‌های اعتقادی الگوی ماندگاری آفریدند. نمونه روشن آن شهر تاریخی اصفهان است؛ شهری که طراحی‌های اقتصادی، فرهنگی و هنری‌اش در هماهنگی کامل با روح انسان و نظام طبیعت شکل گرفته است. آنان در استفاده از ابزار موسیقی در ساخت‌وساز و در خلق فضاهای اجتماعی همواره وحدت، آرامش و خداپرستی را محور قرار می‌دادند.

وی در پایان تأکید کرد: امروز وظیفه ماست که با بهره‌گیری از فناوری‌های نو و ابزارهای دیجیتال همان روح وحدت، لطافت و ایمان را در فضای فرهنگی کشور احیا کنیم. امید است از دل این جشنواره‌ها، اتفاقات مبارک و مؤثری در حوزه فرهنگ رقم بخورد و آسیب‌ها و عقب‌ماندگی‌های فرهنگی با سرعت جبران شود.

انتهای پیام