به گزارش ایسنا، این ماهواره کوچک در اندازه یک چمدان که ماو (Mauve) نام دارد، ماه نوامبر سال گذشته بر فراز یک موشک فالکون ۹ متعلق به شرکت اسپیس‌ایکس به فضا پرتاب شد. این فضاپیما نخستین عضو از ناوگانی برنامه‌ریزی ‌شده از فضاپیماهای کوچک تجاری است که قرار است زمان رصدی در اختیار ستاره‌شناسان سراسر جهان قرار دهند.

به نقل از اسپیس، در حالی که رصد زمین سال‌ها است تحت سلطه شرکت‌های تجاری قرار دارد، اخترشناسی تاکنون کاملا در اختیار نهادها و سازمان‌های دولتی بوده است. اما شرکت سازنده ماو یعنی بلو اسکایز اسپیس (Blue Skies Space) مستقر در لندن که از دل دانشگاه کالج لندن بیرون آمده، به این نتیجه رسید که یک رویکرد جدید و مشتری‌محور می‌تواند راهی سریع‌تر برای پر کردن خلأهای موجود در درک علمی ما از جهان فراهم کند.

اولین هدف: یک ستاره در صورت فلکی دب اکبر

در روز ۹ فوریه، پس از ماه‌ها بررسی و آزمایش ابزارها، ماو به سوی ستاره‌ای به نام Eta Ursae Majoris نشانه گرفت و یک رصد پنج‌ثانیه‌ای در بخش‌های مرئی و فرابنفش طیف نوری انجام داد. این ستاره که در فاصله حدود ۱۰۴ سال نوری از زمین قرار دارد، یکی از درخشان‌ترین ستاره‌ها در صورت فلکی دب اکبر است.

این ستاره بسیار داغ‌تر از خورشید ماست و در نور فرابنفش بسیار درخشان ظاهر می‌شود؛ طول موجی که تخصص اصلی ماو محسوب می‌شود.

مارسل تسنیی، مدیرعامل  بلو اسکایز اسپیس، می‌گوید: ما می‌خواستیم به یک ستاره پایدار نگاه کنیم؛ ستاره‌ای که رفتار آن در طول زمان ثابت است و قبلا نیز طیف‌های باکیفیتی از آن توسط ابزارهای دیگر ثبت شده است.

چرا نور فرابنفش اهمیت دارد؟

انتشارهای فرابنفش را می‌توان با تلسکوپ فضایی هابل اندازه‌گیری کرد، اما این رصدخانه مشهور حوزه‌های دیگری را نیز پوشش می‌دهد و تقاضا برای استفاده از آن بسیار بالا است. آخرین مأموریت اختصاصی برای رصد نور فرابنفش ستاره‌ای، ماهواره کاوشگر بین‌المللی فرابنفش بود که در سال ۱۹۹۶ سوخت آن به پایان رسید.

تیم بلو اسکای اسپیس دریافت که با پیشرفت فناوری ماهواره‌ها، یک تلسکوپ فضایی کوچک و با تأمین مالی خصوصی می‌تواند فرصتی تازه برای انجام چنین رصدهایی را فراهم کند.

نور فرابنفش بهترین امکان را برای مشاهده شراره‌های ستاره‌ای فراهم می‌کند؛ فوران‌هایی از تابش پرانرژی که از نواحی مغناطیسی متراکم موسوم به لکه‌های خورشیدی سرچشمه می‌گیرند. این شراره‌ها محیط اطراف ستاره را با جریان‌هایی از ذرات پرانرژی پر می‌کنند؛ پدیده‌ای که می‌تواند بر قابلیت سکونت سیارات اطراف آن ستاره تأثیر بگذارد.

برای مثال، شراره‌های خورشیدی تولیدشده توسط خورشید می‌توانند باعث قطع ارتباطات رادیویی و ایجاد طوفان‌های ژئومغناطیسی در زمین شوند و بر ماهواره‌های در مدار اثر بگذارند. با این حال، خورشید ستاره‌ای نسبتا آرام است و میدان مغناطیسی زمین به اندازه کافی قوی است که از سیاره ما محافظت کند. در مقابل، مریخ فاقد میدان مغناطیسی سراسری است و به همین دلیل جو رقیق آن به طور مداوم توسط «آب‌وهوای فضایی» فرسایش می‌یابد.

جست‌وجوی سیارات قابل سکونت

با پایش فعالیت ستاره‌های نزدیک، ماو به دانشمندان کمک خواهد کرد تا بهتر بتوانند ستاره‌هایی را شناسایی کنند که ممکن است میزبان سیارات فراخورشیدی بالقوه قابل سکونت باشند. تسنیی گفت انتظار می‌رود این مأموریت طی دو هفته آینده تحویل داده‌های علمی را آغاز کند.

مؤسسات پژوهشی از سراسر جهان، از جمله گروه‌هایی از ایالات متحده، ژاپن و چندین کشور اروپایی، در این مأموریت ثبت‌نام کرده‌اند.

درآمد حاصل از عملیات ماو به شرکت سازنده آن کمک خواهد کرد تا توسعه مأموریت بعدی خود به نام تویینکل (Twinkle) را تکمیل کند؛ ماهواره‌ای ۱۰۰ کیلوگرمی که برای رصد مستقیم سیارات فراخورشیدی نزدیک و اندازه‌گیری ترکیب شیمیایی جو آن‌ها طراحی شده است.

این شرکت همچنین در حال مذاکره با مشتریان علمی خود برای تعریف مأموریت‌های تجاری جدید است و با آژانس فضایی ایتالیا روی توسعه مفهوم یک منظومه ماهواره‌ای کار می‌کند که از مدار ماه، امواج رادیویی ساطع‌شده از منابع کیهانی را اندازه‌گیری کند.

ستاره‌شناسی تجاری در کنار غول‌های دولتی

تسنیی معتقد است که با وجود رشد سریع بخش خصوصی، اخترشناسی تجاری همچنان در سایه مأموریت‌های بزرگ دولتی باقی خواهد ماند؛ مأموریت‌هایی که فناوری را به مرزهای جدیدی می‌برند مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب.

او می‌گوید: آژانس‌های فضایی کار فوق‌العاده‌ای در پیشبرد فناوری و توسعه تأسیسات پیچیده انجام می‌دهند. ما بیشتر بر استفاده مجدد از مؤلفه‌های موجود و بهره‌برداری از سرمایه‌گذاری‌های تاریخی آن‌ها تمرکز داریم و تلاش می‌کنیم با روش‌های نوآورانه، داده‌های بیشتری را فراهم کنیم.

ماهواره ماو طی تنها سه سال توسعه یافت و ساخته شد؛ زمانی بسیار کوتاه در مقایسه با پروژه‌های دولتی که اغلب دهه‌ها طول می‌کشند. این رصدخانه که توسط مجموعه‌ای از شرکت‌ها در مجارستان، هلند، ایتالیا و لتونی ساخته شده، انتظار می‌رود دست‌کم سه سال در مدار زمین فعالیت کند.

انتهای پیام