محدثه رستمی در گفتوگو با ایسنا با لحنی تأکیدآمیز، کودکان را مظلومترین و بیدفاعترین قربانیان جنگ معرفی و خاطرنشان کرد: آنها که در برابر این هیولای وحشی توانی برای دفاع از خود ندارند، هیولایی که با چنگالهایش، روح آنها را میدرد و کودکان را چون گلهایی نو شکفته در میان آتش و خون، پژمرده میکند.
این روانشناس ادامه داد: آنها قبل از آنکه به درکی مفهومی از واژه جنگ برسند، خود را در میان مهلکه میبینند و شاهد صحنههای خشونتآمیزی چون از دست دادن عزیزان، ترس و نگرانی هستند که چیزی از آن نمیدانند و این صحنهها، در ذهن آنها مانند خاطراتی که هرگز فراموش نمیشوند نقش میبندد.
رستمی با اشاره به ادراک کودک از بحران تصریح کرد: کودکان، با چشمانی که تازه به دنیا گشوده شده، شاهد رویدادی هولناک به نام جنگ هستند. آنها هنوز نمیدانند که چرا جنگ، این هیولای درنده، به شهرها و روستاها حمله میکند و چرا بزرگترها با چهرههای نگران، به آنها نگاه میکنند اما در این میان کودکان یک چیز را خوب میدانند؛ اینکه جنگ آنها را میترساند. آنها میبینند که جنگ، زندگی آنها را تغییر داده و دیگر نمیتوانند چون سابق به مدرسه بروند و حتی با دوستان خود بازی کنند.
این متخصص حوزه کودک و نوجوان، در ادامه به نقش محوری والدین اشاره کرد و گفت و افزود: در میان این همه نگرانی و سرگردانی، والد آن پناهگاه امنی است که کودک بدان پناه میبرد و آرامش او میتواند قدرتمندترین سلاحی باشد که از او در برابر ناامنی دفاع میکند.
رستمی به تشریح دقیق آسیبهایی پرداخت که کودکان در معرض جنگ با آنها مواجه هستند و تأثیرات عمیقی که میتواند بر عملکرد روانی/اجتماعی و زیستی آنها بگذارد، مشکلاتی از قبیل اضطراب، استرس پس از سانحه یا PTSD، افسردگی، تغییرات رفتاری و کاهش تمرکز و مشکلات یادگیری در این کودکان شایع است.
وی در تشریح دقیقتر این اختلالات توضیح داد: اضطراب، نگرانی و دلشورهای است که همواره با او خواهد بود و بدون هیچ عامل بیرونی او را در حالت اضطرار قرار میدهد. در استرس پس از سانحه، کودکان ممکن است علائمی مانند کابوس، ترس از صداهای ناگهانی و اجتناب از مکانها یا موقعیتهایی که یادآور حادثه هستند را تجربه کنند. همچنین از دست دادن عزیزان، ناامنی و تغییرات در محیط و محدودیت در ارتباطات اجتماعی میتواند سبب افسردگی در کودکان شود.
این روانشناس با تأکید بر ابعاد رفتاری اضافه کرد: تغییرات رفتاری نیز مشهود است؛ آنها ممکن است تغییرات رفتاری مانند پرخاشگری، کنارهگیری اجتماعی یا رفتارهای پسرفتگی (مانند شبادراری) را نشان دهند. بخشی از یادگیری کودکان متاثر از استرس است که منجر به عدم تمرکز و در نتیجه مشکلاتی در یادگیری میشود.
این روانشناس در پاسخ به این پرسش که نقش والدین در کاهش این مشکلات و آسیبها در شرایط جنگ چیست، محدثه رستمی راهکارهایی مشخص را ارائه داد و افزود: والدین میتوانند نقش بسیار مهمی در کمک به کودکان برای مقابله با استرس و مشکلات روانی ناشی از جنگ ایفا کنند. دوری از رصد اخبار در حضور کودکان یکی از مهمترین و اصلیترین مواردی است که والدین باید رعایت کنند و آن را به زمانی که کودک حضور ندارد و یا به زمان خواب او موکول کنند.
وی در تکمیل توصیههای خود تأکید کرد: تخلیه درست هیجانی در قالب بازی و سرگرمی مورد علاقه او میتواند به ابزاری کارآمد برای ایجاد امنیت و ثبات بدل شود. همچنین ارتباط باز و صمیمیانه، پاسخگویی به سوالات متناسب با سن رشدی کودک همراه با صراحت توام با آرامش و همچنین شنونده فعال بودن در کنار، آموزش مدیریت استرس و حمایت عاطفی برای اعتبار بخشی هرچه بیشتر به احساسات کودک، مواردی هستند که میتوانند در کنار یک روتین روزانه به ثبات و آرامش روانی کودک کمک کنند.
انتهای پیام
