در دعای روز هفدهم ماه مبارک رمضان آمده است: 

بِسمِ ‌ِاللّهِ الرَّحمنِ الرِّحیم

اَللَّهُمَّ اهْدِنِی فِیهِ لِصَالِحِ الْأَعْمَال
خدایا! مرا در این ماه به سوی کارهای شایسته هدایت فرما
وَ اقْضِ لِی فِیهِ الْحَوَائِجَ وَ الْآمَال
و حاجت‌ها و آرزوهایم را برآور
یَا مَنْ لا یَحْتَاجُ إِلَی التَّفْسِیرِ وَ السُّؤَال
ای آنکه به روشنگری و پرسش نیاز ندارد
یَا عَالِماً بِمَا فِی صُدُورِ الْعَالَمِین
ای آگاه به آنچه در سینه جهانیان است
صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِین
بر محمد و خاندان پاکش درود فرست.

در این روز از خداوند، هدایت‌مان به سوی اعمال صالح و برآورده‌شدن حاجت‌ها و آرزوهایمان را می‌خواهیم؛ خدایی که احتیاجی به شرح و تفسیر و درخواست ما ندارد، دانایی که به آنچه در دل‌های جهانیان است، آگاه است.

صالحِ مصلح، دو خصوصیت و دو مسئولیت هر مؤمن آگاه است؛ مؤمنی که خود صالح است و جامعه و پیرامونش را هم صالح می‌سازد.

تفسیر: «تفسیر» به معنای بیان، ابانه، روشنگری و روشنی است. «تفسیر» از ماده «فَسَر» به معنی برداشتن پوشش و یافتن مقصود از کلام پیچیده است. آنچه از معیارهای عمل صالح می‌دانیم آن است که:«عمل صالح، بهترین عمل و موضع ما برای خدا در هرلحظه است.»

پس در آن‌، جهت و هدف و خلوص و انتخاب و سنجش «بهترین‌ها» نهفته است. مبتنی بر ایمان است و بر آن تکیه دارد. وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ (عصر). وابسته به رزق پاک است با معنای گسترده آن؛ همان رزق جامع که هم خوراک جسم است و هم خوراک فکر و عقل و روح و ایمان ما. یَا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا (مؤمنون/۵۱). در راستای سنن حاکم بر جهان هستی است. أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ کَالْمُفْسِدِینَ فِی الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ کَالْفُجَّارِ (ص/۲۸).

به ‌دور از هر زشتی و بدی است. أَمْ حَسِبَ الَّذِینَ اجْتَرَحُوا السَّیِّئَاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ کَالَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَحْیَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ (جاثیه/۲۱). به دور از هر ظلم و بی‌عدالتی است. تَرَی الظَّالِمِینَ مُشْفِقِینَ مِمَّا کَسَبُوا وَ هُوَ وَاقِعٌ بِهِمْ وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِی رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ لَهُمْ مَا یَشَاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذَلِکَ هُوَ الْفَضْلُ الْکَبِیرُ (شوری/۲۲).

در چارچوب اوامر الهی و در مقابل فسق است. أَمَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَی نُزُلًا بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ (۱۹) وَأَمَّا الَّذِینَ فَسَقُوا فَمَأْوَاهُمُ النَّارُ (۲۰) (سجده/۱۹ و ۲۰).

همسو با تزکیه انسان و جامعه است. إِنَّهُ مَنْ یَأْتِ رَبَّهُ مُجْرِمًا فَإِنَّ لَهُ جَهَنَّمَ لَا یَمُوتُ فِیهَا وَ لَا یَحْیَ (۷۴) وَمَنْ یَأْتِهِ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ الصَّالِحَاتِ فَأُولَئِکَ لَهُمُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَی (۷۵) (طه/۷۴ و ۷۵).

پس از هدایت‌یافتن به سوی تشخیص و انجام اعمال صالح، حاجت‌ها و درخواست‌ها و آرزوهای جدیدی در ما سبز می‌شوند که از این عمل‌های صالح ریشه گرفته‌‎اند و بر آن‌ها مبتنی‌اند. فعالیت‌ها و کوشش‌های ما، از نیازها و کشش‌های ما ریشه می‌گیرند و البته خود، به این افکار و کشش‌ها شکل می‌دهند؛ که هر قدم که برمی‌داریم در آستانه دنیای جدیدتری قرار می‌گیریم و نیازهای جدیدتری سر برمی‌آورند که به بقیه مسیر ما رنگ جدید خودشان را می‌زنند.

حال، پس از اعمال صالح، خواسته‌ها و نیازها و آرزوهایی جدید سر برداشته‌اند؛ «حوائج و آمال صالحان». این حوائج به هیچ روشنگری و پرده‌برداری نیاز ندارند و نیازی هم به درخواست آن‌ها نیست؛ که ناگفته پیداست این‌ها نیازهایی هستند برای مسئولیت‌هایی که در راه او بر دوش گرفته‌ایم؛ مسئولیت‌هایی در ادامه رسالت پیامبر (ص) و نیازمند به او و خاندان پاک او.

و خداوند به همه آنچه در قلب‌های ماست آگاه است و همین آگاهی او، احتیاج به شرح و تفسیر نیازها را برطرف می‌کند و برآورده‌ساختن این درخواست‌ها را هم.

«حَسبی حَسبی حَسبی مِن سُوالی عِلمُکَ بِحالی؛ کافی است کافی است کافی است از درخواست من، آگاهی تو از حال من» (دعای روز اول ماه ذیحجه).

 از کتاب «برای امروز، برای فردا»، نوشته‌ زنده‌یاد داریوش (مصطفی) اسماعیلی

انتهای پیام