حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسن بوسلیکی در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه موضوع معیشت و روزی در صحیفه سجادیه جایگاه ویژه‌ای دارد، گفت: بر اساس آموزه‌های قرآنی، رزق از مقدرات الهی است اما بخشی از آن به تلاش انسان وابسته است و افزایش ثروت نیز همواره نشانه رضایت الهی نیست.

رئیس پژوهشکده اخلاق و معنویت با استناد به آیه ۱۲ سوره شوری افزود: خداوند متعال می‌فرماید: «لَهُ مَقَالِیدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»؛ کلیدهای آسمان ها و زمین فقط در سیطره مالکیّت اوست. «یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشَاءُ وَیَقْدِرُ»؛ یعنی روزی را برای هر کسی را که بخواهد گسترش می‌دهد و یا روزی هر کسی را که بخواهد از او کم می‌کند و این منطق اساسی قرآن درباره رزق است.

رئیس پژوهشکده اخلاق و معنویت ادامه داد: در روایات نیز تأکید شده که رزق و روزی بر دو گونه است؛ «رزق مقسوم» و «رزق معلق به طلب». به این معنا که بخشی از روزی مقدر است و به انسان می‌رسد اما بخشی دیگر از روزی وابسته به طلب و تلاش انسان است. در تعبیر دیگری نیز آمده است: «رزقی که تو را می‌طلبد و رزقی که تو آن را می‌طلبی؛ بدین معنا که هم تقدیر الهی و هم نقش تلاش انسان مطرح است.

وی با بیان اینکه افزایش روزی همواره نشانه عنایت الهی نیست، تصریح کرد: در آیه‌ ۹۶ سوره اعراف خداوند متعال می‌فرمایند: «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَی آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ»؛ اگر مردم ایمان و تقوا پیشه کنند، خداوند برکات آسمان و زمین را بر آنان می‌گشاید. اما در مقابل، در آیه‌ ۴۴ سوره انعام خداوند می‌فرمایند: «فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُکِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَیْهِمْ أَبْوَابَ کُلِّ شَیْءٍ حَتَّی إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ»؛  پس چون حقایقی را که برای عبرت گرفتنشان به آن یادآوری شده بودند، فراموش کردند، درهای همه نعمت‌ها را به روی آنان گشودیم، تا هنگامی که به آنچه داده شدند، مغرورانه خوشحال گشتند، به ناگاه آنان را به عذاب گرفتیم. بنابراین فزونی مال و ثروت همیشه نشانه رضایت خداوند نیست.

بوسلیکی تصریح کرد: بر اساس منطق قرآن، انسان زمانی که احساس بی‌نیازی کند، در معرض طغیان قرار می‌گیرد؛ از این رو ثروت فراوان همواره نعمت و مایه هدایت نیست و می‌تواند زمینه‌ساز غرور و سرکشی شود. لذا رزق زیاد همواره باعث هدایت نخواهد شد و نعمت تلقی نمی‌شود.

وی با اشاره به دعاهای مرتبط با معیشت در صحیفه سجادیه گفت: در میان ادعیه این کتاب شریف، دعای ۲۹ در رابطه با تنگی معیشت و دعای ۳۰ درباره ادای دین و رهایی از قرض است، که به‌طور مستقیم به موضوع رزق می‌پردازند.

رئیس پژوهشکده اخلاق و معنویت گفت: امام سجاد(ع) در فراز ابتدایی دعای ۲۹ صحیفه سجادیه فرمودند: «اللَّهُمَّ إِنَّک ابْتَلَیتَنَا فِی أَرْزَاقِنَا بِسُوءِ الظَّنِّ، وَ فِی آجَالِنَا بِطُولِ الْأَمَلِ، حَتَّی الْتَمَسْنَا أَرْزَاقَک مِنْ عِنْدِ الْمَرْزُوقِینَ، وَ طَمِعْنَا بِآمَالِنَا فِی أَعْمَارِ الْمُعَمَّرِینَ؛ بار خدایا ما را در روزی‌هامان به بدگمانی، و در مدت زندگی به آرزوهای دراز آزموده‌ای، تا جایی که روزی‌های تو را از روزی‌خواران خواستیم و به آرزوی عمر طولانی در عمر سالخوردگان طمع بستیم.»

وی با بیان اینکه در فراز دیگری از دعا ۲۹ صحیفه سجادیه حضرت به ضمانت روزی از جانب پرودگار اشاره کردند، گفت: در دعای ۳۰ صحیفه سجادیه، امام(ع) از خداوند به سبب اندوه و نگرانی بدهی و پیامدهای آن پناه می‌برد و حتی از ذلت قرض در دنیا و تبعات آن پس از مرگ سخن می‌گوید؛ این نشان‌دهنده اهمیت ادای دین و دغدغه‌مندی مؤمن نسبت به بدهی خویش است.

رئیس پژوهشکده اخلاق و معنویت ادامه داد: امام سجاد(ع) در فرازی از دعای مکارم الاخلاق می‌فرمایند: پرودگارا مرا این گونه امتحان نکن که وقتی نیاز پیدا می‌کنم از غیر تو کمک بخواهم و وقتی فقیر می‌شوم از غیر تو بخواهم خاضعانه درخواست کنم لذا امام از این مسائل به خداوند پناه می‌برند.

وی گفت: امام سجاد(ع) در فرازی از دعای مکارم الاخلاق می‌فرمایند: خدایا مرا با بخشش و میانه روی در زندگی کمک کن و به من حسن تقدیر عنایت کن و مرا از اسراف باز به دار؛ این‌ سخنان امام اشاره به این دارد که گاهی مشکلات مالی و قرض‌های ما نتیجه سوءتدبیر و اسراف است. همچنین حضرت در فراز دیگری از این دعا می‌فرمایند: خدایا مالی که باعث تکبرم شود و مالی که باعث می‌شود ستم کنم را از من بگیر.

بوسلیکی ادامه داد: در فراز دیگری از دعای مکارم الاخلاق امام می‌فرمایند: به وسعت روزی آزمایشم مکن، و از آسایش در زندگی برخوردارم نما، و معیشتم را دشوار مکن؛ لذا منطق امام از طلب ثروت این است که این رزق سبب دوری ایشان از خداوند نشود، همانطور که در دعای ۳۰ صحیفه سجادیه آمده است: «وَ اجْعَلْ مَا خَوَّلْتَنِی مِنْ حُطَامِهَا، وَ عَجَّلْتَ لِی مِنْ مَتَاعِهَا بُلْغَةً إِلَی جِوَارِک وَ وُصْلَةً إِلَی قُرْبِک وَ ذَرِیعَةً إِلَی جَنَّتِک؛ و آنچه از توشه ناچیز دنیا به من داده‌ای، و هر متاعی از آن که در همین دنیا به من عطا فرموده‌ای وسیله رسیدن به جوار خود، و پیوستن به مقام قرب، و سبب رسیدن به بهشت قرار ده.»

انتهای پیام