علی بهرامنژاد در گفتوگو با ایسنا گفت: والدین زمانی میتوانند به فرزندان خود کمک کنند که ابتدا به آرامش و سلامت روان خود توجه داشته باشند، چرا که کودکان رفتار و احساسات خود را تا حد زیادی از واکنشهای بزرگسالان میآموزند.
به گزارش ایسنا، بحرانهایی مانند جنگ، حوادث طبیعی یا رویدادهای ناگوار جمعی، تنها زندگی روزمره را مختل نمیکنند؛ بلکه فشار روانی قابل توجهی را نیز بر خانوادهها وارد میکنند. در چنین شرایطی، والدین معمولاً تمام توجه خود را بر محافظت از فرزندان و مدیریت شرایط خانواده متمرکز میکنند و کمتر فرصتی برای رسیدگی به وضعیت روانی خود باقی میگذارند.
مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی کرمان تأکید میکند: مراقبت از خود برای والدین نه یک موضوع فرعی، بلکه بخشی ضروری از مدیریت بحران در خانواده است. زیرا کودکان در زمانهای اضطرابآور به رفتار و واکنش بزرگسالان نگاه میکنند تا بفهمند چگونه باید با شرایط کنار بیایند.
بهرامنژاد با اشاره به این موضوع میگوید: یکی از مهمترین عوامل محافظتکننده برای سلامت روان کودکان در شرایط بحرانی، آرامش نسبی والدین است. کودکان از طریق مشاهده رفتار بزرگترها یاد میگیرند چگونه احساسات خود را مدیریت کنند.
مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی کرمان توضیح میدهد: اگر والدین بتوانند استرس و اضطراب خود را تا حدی کنترل کنند، نه تنها بهتر با شرایط دشوار کنار میآیند، بلکه به فرزندانشان نیز احساس امنیت بیشتری منتقل میکنند.
آرامش والدین، نخستین گام برای آرامش کودک
یکی از نخستین توصیههای این کارشناس سلامت روان در شرایط بحرانی، تلاش برای حفظ آرامش است و در ادامه میگوید: در موقعیتهای اضطراری، کودکان به واکنشهای بزرگسالان نگاه میکنند تا بفهمند وضعیت تا چه اندازه خطرناک است.
به گفته بهرامنژاد، زمانی که والدین بتوانند آرامش نسبی خود را حفظ کنند، کودکان نیز راحتتر با شرایط کنار میآیند. یکی از روشهای مؤثر برای رسیدن به این آرامش، تمرینهای تنفسی است.
او ادامه داد: تنفس عمیق میتواند به تنظیم سیستم عصبی و کاهش سطح استرس کمک کند. یکی از روشهای ساده در این زمینه «تنفس شکمی» یا «تنفس دیافراگمی» است، تمرینی که حتی میتوان آن را به کودکان نیز آموزش داد.
به گزارش ایسنا، در این روش فرد دست خود را روی شکم میگذارد و چند نفس عمیق میکشد، به گونهای که هنگام دم شکم مانند بادکنک به آرامی بالا میآید و هنگام بازدم هوا به آرامی خارج میشود. انجام چند چرخه دم و بازدم عمیق میتواند ضربان قلب را کاهش داده و احساس آرامش بیشتری ایجاد کند.
به گفته این کارشناس، چنین تمرینهایی علاوه بر کاهش اضطراب والدین، میتواند الگویی عملی برای کودکان باشد تا یاد بگیرند چگونه در شرایط پراسترس آرامش خود را حفظ کنند.
پذیرش و مدیریت احساسات پس از بحران
برپایه این گزارش، پس از تجربه یک رویداد آسیبزا، واکنشهای هیجانی متفاوتی ممکن است در افراد ایجاد شود. احساساتی مانند غم، خشم، اضطراب، بیقراری یا حتی بیحسی از واکنشهای طبیعی به یک حادثه ناگوار به شمار میروند.
بهرامنژاد خاطرنشن کرد: بسیاری از افراد پس از بحران دچار نوسانات شدید خلقی میشوند. ممکن است فردی در یک لحظه احساس آرامش نسبی داشته باشد و در لحظهای دیگر دچار اضطراب یا اندوه شدید شود. این واکنشها در روزها و حتی هفتههای نخست پس از حادثه طبیعی است.
وی گفت:، در برخی موارد واکنشهای جسمی و روانی شدید که به شوک عاطفی ثانویه شناخته میشوند ممکن است بلافاصله، چند ساعت بعد یا حتی چند روز پس از حادثه ظاهر شوند.
مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی کرمان توصیه کرد: افراد در چنین شرایطی نسبت به احساسات خود صبور باشند و برای پردازش هیجانات زمان کافی در نظر بگیرند. سرکوب احساسات یا نادیده گرفتن آنها معمولاً به تشدید فشار روانی منجر میشود.
او ادامه داد: یکی از راههای مؤثر برای مدیریت این احساسات، صحبت کردن با افراد قابل اعتماد است. گفتگو با دوستان، اعضای خانواده یا افرادی که تجربه مشابهی دارند میتواند به کاهش فشار روانی کمک کند.
بهرامنژاد افزود: با این حال، اگر اطرافیان نیز همان رویداد آسیبزا را تجربه کرده باشند، ممکن است خودشان درگیر فشارهای روانی باشند. در چنین شرایطی، مراجعه به گروههای حمایتی یا دریافت خدمات مشاورهای میتواند گزینه مناسبتری باشد.
این متخصص تأکید کرد: اگر علائم شدید اضطراب، افسردگی یا ناتوانی در سازگاری با شرایط تا حدود چهار هفته پس از حادثه ادامه پیدا کند، بهتر است فرد از متخصصان سلامت روان کمک بگیرد.
ارتباط تنگاتنگ سلامت جسم و روان
به گزارش ایسنا، یکی دیگر از اصول مهم در حفظ سلامت روان در دوران بحران، توجه به وضعیت جسمانی است. تحقیقات نشان میدهد میان سلامت جسم و روان ارتباطی مستقیم وجود دارد و تقویت یکی میتواند به بهبود دیگری کمک کند.
به گفته بهرامنژاد، مراقبتهای ساده جسمی میتواند نقش مهمی در کاهش استرس و افزایش توان سازگاری افراد داشته باشد. تغذیه سالم، مصرف کافی آب، خواب مناسب و فعالیت بدنی از جمله عواملی هستند که میتوانند به بهبود وضعیت روانی کمک کنند.
وی توصیه کرد: افراد در شرایط بحران تا حد امکان برنامههای روزمره سالم را حفظ کنند، از جمله مصرف مواد غذایی تازه مانند میوه و سبزیجات، خواب کافی و انجام فعالیت بدنی.
وی در ادامه افزود: حتی فعالیتهای سادهای مانند پیادهروی در فضای باز یا گذراندن زمانی در طبیعت میتواند به کاهش فشار روانی کمک کند. همچنین اختصاص زمانی برای انجام فعالیتهای لذتبخش یا مورد علاقه، مانند گوش دادن به موسیقی یا مطالعه، میتواند نقش مهمی در بازیابی تعادل روانی داشته باشد.
پرهیز از تصمیمهای بزرگ در شرایط استرس
این کارشناس سلامت روان توصیه کرد: افراد در دورههای شدید استرس یا پس از تجربه یک رویداد آسیبزا از تصمیمگیریهای مهم و تغییرات بزرگ در زندگی خودداری کنند.
وی ادامه داد: تصمیمهایی مانند تغییر محل زندگی، تغییر شغل یا انجام انتخابهای مهم زندگی در شرایطی که فرد تحت فشار روانی شدید قرار دارد، ممکن است با قضاوت دقیق همراه نباشد.
بهرامنژاد در این زمینه گفت: بهتر است افراد در روزها و هفتههای نخست پس از یک بحران، تمرکز خود را بر بازگشت تدریجی به روال عادی زندگی و مراقبت از سلامت جسم و روان خود بگذارند و تصمیمهای مهم را به زمانی موکول کنند که شرایط ذهنی باثباتتری دارند.
او همچنین توصیه کرد: اگر فرد در انجام فعالیتهای روزمره دچار مشکل شده یا احساس میکند توانایی سازگاری با شرایط را ندارد، بهتر است با پزشک، مشاور یا متخصص سلامت روان مشورت کند.
والدین سالمتر، کودکان امنتر
این متخصص سلامت روان معتقد است: یکی از مهمترین پیامهای مدیریت بحران در خانواده این است که مراقبت از خود به معنای خودخواهی نیست؛ بلکه بخشی از مسئولیت والدین در قبال فرزندان محسوب میشود.
وی تاکید کرد: وقتی والدین بتوانند سلامت روان و آرامش نسبی خود را حفظ کنند، فضای عاطفی امنتری برای کودکان ایجاد میشود و آنها راحتتر میتوانند با شرایط دشوار کنار بیایند.
به گفته بهرامنژاد، کودکان اگرچه در برابر بحرانها آسیبپذیر هستند، اما در عین حال ظرفیت بالایی برای سازگاری دارند، بهویژه زمانی که در کنار خود بزرگسالانی آرام، حمایتگر و قابل اعتماد داشته باشند.
به گزارش ایسنا، توجه به سلامت روان والدین در زمان بحران نه تنها به بهبود وضعیت خود آنها کمک میکند، بلکه یکی از مهمترین راههای حمایت از سلامت روان نسل آینده نیز به شمار میآید.
انتهای پیام
