مریم شمسی سیار در گفت و گو با ایسنا با اشاره به پیامدهای بحران‌های بین‌المللی نظامی، اظهار کرد: جنگ و تنش‌های پایدار از جمله پدیده‌های پیچیده‌ای هستند که علاوه بر خسارات جانی و مالی، تأثیرات عمیقی بر روان و روحیه جامعه می‌گذارند. در فرهنگ غنی ایران-اسلامی ما، که تجربه‌های ارزشمندی در دوران دفاع مقدس دارد، موضوع سلامت روان و همبستگی اجتماعی اهمیتی ویژه دارد.

 وی درباره تأثیرات جنگ بر روان جمعی و راهکارهای مدیریت آن، افزود: جنگ می‌تواند روان جمعی را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهای گوناگونی به همراه داشته باشد. احساس ناامنی و ترس از آینده باعث بروز اضطراب فراگیر در جامعه شده و فشارهای روانی ناشی از جنگ می‌تواند منجر به تحریک‌پذیری و افزایش تنش‌های درونی شود.

شمسی سیار ادامه داد: همچنین از دست دادن عزیزان، مشکلات اقتصادی و تخریب زیرساخت‌ها می‌تواند حس ناامیدی را در افراد تقویت کند، جنگ ممکن است باعث شود افراد نسبت به یکدیگر و نهادها حساسیت و بی‌اعتمادی پیدا کنند.

وی درباره راهکارهای مدیریت این پیامدها بیان کرد: مدیریت این شرایط نیازمند یک حرکت هماهنگ در سطح کلان است، یکی از مولفه‌های اثرگذار آن شفافیت اطلاع‌رسانی است، ارائه دقیق و مسئولانه اخبار توسط رسانه‌ها برای کاهش شایعات و مدیریت افکار عمومی ضروری است.

شمسی سیار در ادامه افزود: همچنین در خصوص تقویت هویت ملی و مذهبی؛ تکیه بر ارزش‌های مشترک و یادآوری حماسه‌های آفریننده مانند دفاع مقدس، می‌تواند به جامعه معنا و هدف ببخشد و روحیه مقاومت را زنده نگه دارد.

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی درباره حمایت روانشناختی، گفت: ایجاد خطوط مشاوره اضطراری و تیم‌های مددکاری اجتماعی برای حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده همانند آنچه در خطوط مشاوره برقرار شده‌است، در حمایت روانی از افراد آسیب‌پذیر و تخلیه بار استرس روانی آنها در مواجهه با جنگ موثر است.

شمسی سیار در خصوص مکانیسم‌های دفاعی روانی رایج در برابر تروما، عنوان کرد: ذهن انسان برای محافظت از خود در برابر شوک‌های ناشی از جنگ، مکانیسم‌های دفاعی مختلفی را فعال می‌کند. برخی از رایج‌ترین آنها عبارتند از انکار که فرد واقعیت تلخ جنگ یا خطر را نادیده می‌گیرد تا بتواند به زندگی عادی خود ادامه دهد. همچنین انتخاب سرکوب که به وسیله آن خاطرات دردناک و احساسات منفی به ناخودآگاه رانده می‌شود تا از درد روانی کاسته شود.

وی با اشاره به مکانیسم‌های دیگر گفت: فرافکنی یا همان نسبت دادن احساسات منفی یا ترس‌های درونی به دیگران یا دشمن، جایگزینی که تبدیل انرژی روانی ناشی از تروما به فعالیت‌های مثبت مانند هنر، ادبیات یا کمک به دیگران که در فرهنگ ما بسیار دیده می‌شود از دیگر مکانیسم‌های رایج دفاعی در این زمینه است. ممکن است افراد به دنبال هویت‌سازی جمعی باشند که در نتیجه آن پیوستن به گروه‌ها و جریان‌های اجتماعی برای احساس قدرت و امنیت بیشتر اتفاق می‌افتد.

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی درباره تقویت تاب‌آوری اجتماعی در سطح جامعه، تأکید کرد: تاب‌آوری اجتماعی به معنای توانایی یک جامعه برای مقابله با بحران‌ها، جذب ضربات و بازگشت به وضعیت متعادل یا بهتر است. برای تقویت این ویژگی می‌توان آموزش و فرهنگ‌سازی کرد که در برگیرنده آموزش مهارت‌های زندگی و مقابله با استرس از مدارس تا دانشگاه‌ها و رسانه‌های جمعی است.

وی یادآور شد: همچنین همبستگی و مشارکت اجتماعی که در آن تقویت روحیه همدلی و کمک به یکدیگر، به‌ویژه حمایت از اقشار آسیب‌پذیر مانند خانواده‌های شهدا و ایثارگران و قشر آسیب‌پذیر پررنگ‌تر می‌شود و یا عزاداری‌ها و مراسم مذهبی در فرهنگ ما، نقش مهمی در تجدید پیوند اجتماعی دارند.

وی به اقتصاد مقاومتی اشاره کرد و گفت: کاهش وابستگی‌های اقتصادی و تقویت تولید داخلی باعث می‌شود جامعه در برابر فشارهای ناشی از جنگ مقاوم‌تر شود. از همه مهمتر نقش رهبری و مدیریت بحران را داریم که در راستای آن وجود مدیریت کارآمد و هوشمندانه که بتواند امید را در جامعه زنده نگه دارد و با برنامه‌ریزی دقیق، بحران را مدیریت کند، کلیدی‌ترین عامل در تاب‌آوری اجتماعی است.

شمسی سیار با تأکید بر تکیه بر معنویت در زمان بحران‌ها به ویژه جنگ گفت: معنویت و توکل بر خدا، در فرهنگ اسلامی-ایرانی، منبع عظیمی برای آرامش روان و تاب‌آوری در برابر سختی‌ها محسوب می‌شود. با توجه به تجربه‌های ارزشمند گذشته، جامعه ایرانی با تکیه بر ایمان، هویت ملی و همبستگی، همواره نشان داده است که می‌تواند از سخت‌ترین شرایط با پیروزی و رشد عبور کند.

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی اظهار کرد: کاهش اضطراب جمعی و مدیریت بحران‌های روانی نیازمند اقدامات عملی، هماهنگ و مبتنی بر درک عمیق از روحیه جامعه است. یکی از راهکارهای عملی و امیدواری، تکنیک‌های عملی برای کاهش اضطراب جمعی در شرایط بحران است که برای مدیریت آن در سطح جامعه، می‌توان از راهکارهایی چون تثبیت منبع خبری، شفافیت به‌موقع و یا جلوگیری از اخبار بمباران‌کننده استفاده کرد، مردم باید بدانند منبع اصلی و قابل اعتماد اخبار کجاست، چرا که شایعات و اخبار کذب، موتور محرک اضطراب هستند.

وی در خصوص شفافیت به‌موقع گفت: پنهان‌کاری باعث رشد گمانه‌زنی‌های منفی می‌شود. ارائه صادقانه و به‌موقع وضعیت، حتی اگر دشوار باشد، اعتماد عمومی را حفظ می‌کند. از اخبار بمباران‌کننده باید جلوگیری و از تکرار مداوم اخبار منفی و ترسناک که باعث خستگی خبری و فلج شدن اراده مردم می‌شود، پرهیز کرد.

انتهای پیام