دکتر فربد مفیدی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: اختلال استرس پس از سانحه که بعد از تجربه رویدادهای آسیبزا ایجاد میشود، علائمی مثل مشکلات خواب، کابوس، اضطراب شدید، گوش به زنگی و تکرار خاطرات مرتبط با رویداد، ایجاد و فرد حجم زیادی از استرس را تجربه میکند.
وی ادامه داد: روانشناسی بحران به مطالعه این واکنشها و روشهای علمی برای کمک به افراد در مواجهه با چنین شرایطی میپردازد و هدف اصلی آن کاهش آسیبهای روانی و بازگرداندن تعادل فرد است.
این درمانگر بیان کرد: یکی از روشهای مؤثر در مواجهه با بحران، دیبریفینگ یا بازنگری بحران است. دیبریفینگ فرآیندی است که بلافاصله پس از تروما استفاده میشود و به لحاظ تئوری با سایر روشهای آرامسازی متفاوت است.
وی گفت: در این روش افراد میتوانند تجربههای استرسزا و تروماگونه خود را در یک محیط امن و ساختارمند بازگو کنند و احساسات و افکار خود را پردازش کنند.
مفیدی عنوان کرد: با تلفیق اصول دیبریفینگ و همدلی، میتوانید به عزیزانتان در این مسیر کمک کنید، بر این اساس یک فضای امن و حمایتی ایجاد کنید، یک محیط آرام و بدون قضاوت تا افراد احساس امنیت کنند.
این متخصص روانشناسی سلامت افزود: گوش دادن فعال و بدون قضاوت داشته باشید، با دقت به صحبتهای فرد آسیب دیده گوش دهید و سعی کنید احساساتشان را درک کنید. در این بین از نصیحت و سرزنش خودداری کنید.
مفیدی با تاکید بر تشویق به بازگویی تجربه گفت: به آرامی از فرد دارای استرس بخواهید تا جزئیات رویداد را بیان کند، بدون اینکه تحت فشار قرار بگیرد. با تأیید احساساتش، به او بگویید که احساساتشان طبیعی است و حق دارد اینگونه احساس کند.
وی درباره شناسایی افکار غیرمنطقی در این تکنیک گفت: به فرد کمک کنید تا افکار و باورهای غیرمنطقی، بزرگ نمایی و تعمیم غیر واقعی مرتبط با رویداد را شناسایی و به چالش بکشد. به عبارتی به تدریج خودآگاهی را بدون سرزنش و با همدلی در او بالا ببرید.
وی درباره تمرکز بر نقاط قوت و تواناییها، بیان کرد: به فرد یادآوری کنید که قوی هستند و از پس این بحران هم برمیآیند. همچنین تشویق به دریافت کمک حرفهای یکی از موارد مهم این تکنیک در در شرایط بحران است، اگر علائم شدید بود یا مدت زیادی طول کشید، به او پیشنهاد دهید که از متخصص کمک بگیرند.
مفیدی ادامه داد: همدلی و تأیید احساسات باعث میشود افراد احساس کنند که تنها نیستند و دیگران به درد و رنجشان اهمیت میدهند. این حس تعلق و پذیرش، حس کنترل بر وضعیت را تقویت میکند.
وی درباره سایر روشهای کاهش اضطراب و استرس در لحظه، توصیه کرد: تکنیکهای تنفسی، تصویرسازی و یا اسکن بدنی بهسرعت سیستم عصبی سمپاتیک که واکنش جنگ یا گریز را فعال میکند، آرام کرده و سطح هورمونهای استرس مثل کورتیزول را پایین میآورند. در شرایط بحران، این آرامش کوتاهمدت میتواند مانع تشدید اضطراب و حملات پانیک شود.
مفیدی درباره پیشگیری از بروز اختلالات روانی طولانیمدت گفت: مداخلههای ساده مانند نوشتن روزانه یا بازنگری افکار به شناسایی و اصلاح الگوهای فکری منفی کمک میکنند و خطر بروز اختلالات پس از سانحه را کاهش میدهند.
وی عنوان کرد: چنانچه حملات اضطرابی برگشت و یا در حال شروع شدن بودند، میتوانید از تکنیک تنفس آرام در هنگام حملات اضطرابی و یا حمله پانیک است. به آرامی به مدت چهار ثانیه دم بکشید، هفت ثانیه حبس کنید، سپس هشت ثانیه به آرامی بازدم کنید. این چرخه را سه تا چهار بار تکرار کنید .
این درمانگر در ادامه مطرح کرد: یکی دیگر از راههای کاهش اضطرابهای خیلی شدید و حملات مشابه پانیک این است که در لحظه به زمان حال برگردید، به محیط اطراف توجه کنید، پنج چیز را ببینید، چهار چیز را لمس کنید، سه صدا را بشنوید، دو بو را حس کنید، یک حس را بچشید یا احساس کنید.
وی در مورد تکنیک تصویرسازی مکان امن گفت: برای کاهش استرس و ایجاد حس امنیت داخلی چشمها را ببندید، یک مکان آرام مثلاً ساحل یا جنگل، صدای آب، بوی هوا، حس خاک زیر پا را با جزئیات تصور کنید.
وی خاطر نشان کرد: برخی از تکنیکها و روشها برای کاهش تنش در لحظه و مبتنی بر گفتگو، تخلیه و بازسازی هیجانی است و برخی روشها نیز مبتنی بر شرایط فیزیولوژیکی است که میتوان با آگاهی از آن در شرایط بحران استفاده کرد.
انتهای پیام
