بدون شک اثرات مخرب جنگ بر محیط‌زیست و منابع طبیعی یک کشور نه تنها در نسل فعلی بلکه در نسل‌های آینده نیز بر سلامت انسانها موثر است، از این رو در گفتگو با عضو هیئت علمی و دانشیار گروه محیط زیست دانشکده مهندسی منابع طبیعی دانشگاه سمنان به چند مورد از اثرات مخرب جنگ بر محیط‌زیست با تأکید بر کشور ایران پرداخته می‌شود.

دکتر مجید محمدی، عضو هیئت علمی و دانشیار گروه محیط زیست دانشکده مهندسی منابع طبیعی دانشگاه سمنان در گفتگو با ایسنا گفت: اولین اثر جنگ که بدون داشتن تخصص محیط‌زیستی نیز به وضوع قابل تشخیص است آلودگی هوا، آب و خاک است. انفجارهای ناشی از مواد منفجره (موشک، بمب و ... ) و مناطق مورد اصابت بویژه مناطق با کاربری‌های شیمیایی به شدت بر آلودگی هوا موثر است.

وی افزود: به عنوان مثال در جنگ اخیر در ایران منابع نفتی در برخی شهرهای کشور به شدت موجب آلودگی هوا شده و نه تنها مواد گازی شکل بلکه مواد معلق نیز تا مدتی در آسمان وجود داشت، شاید وقوع بارندگی و بهتر شدن وضعیت هوا به ظاهر مشکل را کمتر کند ولی این پایان ماجرا نیست. آلودگی‌های موجود از طریق بارش و یا به مرور زمان به سطح خاک رسیده و موجب آلودگی آن می‌شود.

عضو هیئت علمی و دانشیار گروه محیط زیست دانشکده مهندسی منابع طبیعی دانشگاه سمنان ادامه داد: بخشی از مواد آلاینده نیز به منابع آبی سطحی و زیرزمینی نفوذ کرده که ممکن است این آلودگی تا سالها پس از جنگ نیز بر سلامت انسانها موثر بوده و بویژه از طریق محصولات کشاورزی و فرآورده‌های دامی وارد بدن انسان خواهد شد.

دکتر محمدی اضافه کرد: اثر دیگر جنگ خسارت به منابع زیستی کشور از جمله گیاهان و جانوران است، وقوع انفجارهای پیاپی در مناطق مختلف موجب از بین رفتن مستقیم پوشش گیاهی و یا بروز آتش در طبیعت خواهد شد، به عنوان نمونه در جنگ اخیر بسیاری از مناطق کشور از جمله جنگل‌ها و مراتع غربی کشور به شدت در معرض این تهدید بوده و تخریب شده‌اند، بخشی از محیط زیست که به شدت به وقوع آلودگی و بویژه آلودگی‌های صوتی حساس بوده ولی کمتر توجه را به خود جلب می‌کند جامعه جانوری و حیات وحش کشور است.

وی همچنین گفت: وقوع آتش‌سوزی و انفجارهای مهیب به شدت بر تخریب و تکه تکه شدن زیستگاه، مسیر تردد و مهاجرت، جفت‌گیری و تولید مثل و بسیاری دیگر از رفتارهای طبیعی حیات وحش موثر بوده و باعث کاهش جمیت و همچنین ترک زیستگاه طبیعی آنها می‌شود. این موضوع بویژه در مناطق حفاظت شده که حیات وحش احساس امنیت بیشتری داشته است شدیدتر است. متاسفانه در جنگ اخیر مناطقی از جمله پارک‌های ملی خجیر، سرخه حصار، بختگان و نای‌بند، پناهگاه‌های حیات وحش شیدور، قمیشلو و بسیاری دیگر از مناطق حفاظت شده کشور به طور مستقیم در معرض این تهدیدات بوده است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: آسیب به اکوسیستم‌های آبی نیز از جمله اثرات محیط‌زیستی مهم جنگ است، آلودگی ناشی از انفجار کشتی‌ها و ورود مواد شیمیایی و نفتی آنها به دریا، تخریب اسکله‌ها و منابع نفتی موجود در سواحل به شدت موجب آلودگی دریا و مرگ و میر آبزیان شده که اثرات بلندمدتی در این مناطق خواهد داشت.

دکتر محمدی خاطرنشان کرد: اثرات اجتماعی ناشی از جنگ نیز بر محیط‌زیست موثر است، بسیاری از منابع، زیرساخت‌ها و کارخانه‌ها و در نهایت فرصت‌های شغلی در زمان جنگ تخریب شده که برای بازسازی آنها در حین و پس از جنگ منابع طبیعی و محیط‌زیست مورد تخریب قرار می‌گیرد، همچنین برخی مشاغل از بین رفته و مشاغل جایگزین نیز ممکن است اثرات مخربی بر محیط زیست داشته باشد، در حین جنگ نیز مناطقی که امن‌تر بوده (به عنوان مثال استان‌های شمالی کشور) به شدت مورد هجوم بیش از مسافران قرار گرفته که منجر به تخریب منابع در این مناطق خواهد شد. 

وی افزود: بدون شک بسیاری از این اثرات در زمان جنگ غیرقابل اجتناب بوده و قابل کنترل نیست، نکته‌ای که باید مدنظر قرار گیرد توجه به این منابع ارزشمند طبیعی و بهبود وضعیت آنها پس از جنگ هم‌زمان با بازسازی سایر زیرساخت‌های آسیب دیده است، در این زمینه متخصصان کشور و بویژه جامعه دانشگاهی نقش زیادی در شناسایی و کم کردن اثرات و ارائه راهکارهای منطقی برای ترمیم منابع آسیب دیده خواهد داشت.

انتهای پیام