به گزارش ایسنا، فهرست اخبار محبوب را از نفر آخر لیست آغاز می‌کنیم و در نهایت به محبوب‌ترین خبر از نگاه شما در سالی که گذشت، می‌رسیم.

رتبه۱۲:  معرفی پشه‌کش لیزری با توانایی نابودی ۳۰ حشره در ثانیه

به نظر می‌رسد معضل پشه‌ها و مقابله با مزاحمت آنها توجه بسیاری را به این خبر ایسنا جلب کرده باشد. در این خبر مشاهده کردیم که یک لیزر پشه‌کش چینی به سبک سامانه‌های دفاع موشکی قادر است تا ۳۰ حشره را در ثانیه بکشد. این سلاح لیزری از یک ماژول تشخیص و فاصله‌یابی نوری(LiDAR) برای تعیین موقعیت استفاده می‌کند. پشه‌ها در سراسر جهان، سالانه میلیون‌ها مورد ابتلا و بیش از صد هزار مرگ را به خود اختصاص می‌دهند. مالاریا، دنگی، چیکونگونیا و آنسفالیت برخی از بیماری‌هایی هستند که توسط گونه‌های مختلف پشه‌ها منتقل می‌شوند و یک نیش کوچک برای انتقال بیماری به انسان کافی است. بنابراین، یک ابزار کارآمد برای کشتن پشه‌ها فوق‌العاده به نظر می‌رسد.

رتبه۱۱: خطر ابتلای کودکان به سرطان از اجاق گاز تقریبا دو برابر بزرگسالان است!

این خبر که از میزان بالاتر خطر استفاده از اجاق گاز برای کودکان خبر می‌دهد نیز بسیار مورد توجه کاربران قرار گرفت. یک مطالعه نشان داده که اجاق گاز در خانه ما می‌تواند مواد شیمیایی سمی را در سطوح سرطان‌زا آزاد کند و میزان خطر آن برای کودکان دو برابر است. این مطالعه بر روی بنزن تمرکز داشت که از سوزاندن گاز طبیعی یا پروپان تولید می‌شود و قبلاً به عنوان افزایش دهنده خطر ابتلا به سرطان شناخته شده است. داده‌ها نشان داده‌اند که برای خانه‌هایی با اجاق‌هایی که بیشترین بنزن را منتشر می‌کنند و کمترین تهویه را دارند، خطر ابتلا به سرطان ناشی از بنزن به ‌طور قابل‌توجهی، به ‌ویژه برای کودکان افزایش می‌یابد. البته خبر خوب این مطالعه این است که افزایش تهویه (حتی فقط باز کردن یک پنجره) و کاهش تعداد دفعات استفاده از اجاق گاز تفاوت بزرگی ایجاد می‌کند و این چیزی است که محققان علاقه‌مند به افزایش آگاهی درباره آن هستند.

رتبه۱۰: ژاپنی‌ها دو معلول نخاعی را درمان کردند

یک روش درمانی موفقیت آمیز با بهره‌گیری از سلول‌های بنیادی، امید به درمان آسیب نخاعی را در سراسر جهان زنده کرد و توجه مخاطبان ایسنا را نیز به خود جلب کرد.

معلولیت و فلج شدن یکی از مخرب‌ترین شرایط پزشکی است که حرکت و استقلال را از افراد سلب می‌کند و بر اساس این خبر، دانشمندان ژاپنی از درمان با کمک سلول‌های بنیادی برای کمک به بیماران دچار فلج و ناتوان در ایستادن و حرکت استفاده کرده‌اند، در حالی که آزمایش‌های بالینی گسترده‌تری برای تعیین پتانسیل کامل درمان با سلول‌های بنیادی مورد نیاز است، این مطالعه گام مهمی در جهت یافتن یک درمان مناسب برای فلج و معلولیت است و با توجه به اینکه بیش از ۱۵ میلیون نفر در سراسر جهان با آسیب‌های نخاعی زندگی می‌کنند، امکان بازیابی حرکت از دست رفته امید تازه‌ای را برای افراد آسیب دیده ایجاد می‌کند.

رتبه۹: ماهواره‌ها از بحران بی‌سابقه آب شیرین پرده برداشتند

بحران آب شیرین موضوعی است که باعث نگرانی بسیاری از افراد در سطح جهانی شده است و احتمالا به همین دلیل است که این خبر نیز مورد توجه بسیاری از کاربران قرار گرفت. بر اساس این خبر، یافته‌های حاصل از بیش از دو دهه داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهد که قاره‌های زمین از سال ۲۰۰۲ دچار کاهش بی‌سابقه‌ای در آب شیرین شده‌اند؛ این کاهش ناشی از تغییرات اقلیمی، استفاده ناپایدار از آب‌های زیرزمینی و خشکسالی‌های شدید است. این مطالعه که به رهبری دانشگاه ایالتی آریزونا انجام شده و در تاریخ ۲۵ ژوئیه در نشریه Science Advances منتشر شده، ظهور چهار منطقه «ابرخشک» در مقیاس قاره‌ای را که همگی در نیم‌کره شمالی واقع شده‌اند، نمایان کرده و درباره پیامدهای شدید آن برای امنیت آبی، کشاورزی، افزایش سطح دریا و ثبات جهانی هشدار می‌دهد.

این مطالعه خواستار اقدام فوری برای کُند کردن و معکوس‌سازی کاهش منابع آب زیرزمینی، حفاظت از منابع باقی‌مانده آب شیرین و سازگاری با خطر فزاینده کم‌آبی و سیل‌های ساحلی است. این گروه تحقیقاتی می‌گوید مدیریت راهبردی منابع آب، همکاری بین‌المللی و سیاست‌های پایدار برای حفظ آب برای نسل‌های آینده و کاهش آسیب‌های بیشتر به سیستم‌های سیاره‌ای، ضروری هستند.

رتبه۸: بارورسازی ابرها برای مقابله با آلودگی هوا

به دنبال کاهش بارندگی و مشکلات مربوط به سلامت آب شیرین، معضل آلودگی هوا نیز یکی از مشکلاتی است که این روزها بسیاری از کشورها از جمله هند با چالش‌های آن روبه‌رو هستند و به همین دلیل رتبه ۸ از محبوب‌ترین اخبار ایسنا به خبری در مورد مبارزه با آلودگی هوا با بارورسازی ابرها تعلق گرفته است. براساس این خبر، در اقدامی نوآورانه برای مقابله با آلودگی هوای خفه‌کننده دهلی، این شهر قرار است برای اولین بار شاهد باران مصنوعی باشد. پژوهشگران «موسسه فناوری هند کانپور» (IIT Kanpur) یک فرمول ویژه را برای بارورسازی ابرها تهیه کرده‌اند و قصد دارند چندین پرواز هوایی را نیز بر فراز دهلی انجام دهند. بارورسازی ابرها یک روش اصلاح آب و هواست که برای تحریک بارش مصنوعی استفاده می‌شود. این روش با پراکنده کردن مواد شیمیایی خاص در ابرهای مرطوب، آنها را به تشکیل قطرات سنگین آب برای ریزش به صورت باران ترغیب می‌کند. عوامل رایج مورد استفاده شامل یدید نقره، نمک یددار و سنگ نمک هستند که با کار کردن به عنوان هسته‌های میعان، به تسریع تشکیل قطرات کمک می‌کنند.

رتبه۷: یافتن درمان مناسب برای سرطان با استفاده از تخم مرغ

از آنجا که بیماری سرطان جزو بیماری‌هایی است که درمان آن دشوار است، یافتن راه‌هایی برای درمان مناسب آن، مورد توجه کاربران ایسنا قرار گرفته است. در این خبر شاهد آن بودیم که یک گروه پان کانادایی راه جدیدی را برای یافتن سریع درمان‌های شخصی برای بیماران جوان مبتلا به سرطان ابداع کرده‌اند. آنها با رشد تومورهای سرطان در تخم مرغ و تجزیه و تحلیل پروتئین‌های آنها به این روش جدید دست یافتند. این گروه برای آزمایش ایده خود از روشی استفاده کردند که شامل رشد یک قطعه کوچک از تومور بیمار بر روی تخم مرغ است که به عنوان میزبان برای تومور عمل می‌کند. رشد یک تومور یکسان در خارج از بدن بیمار به آنها راهی داد تا در عرض چند هفته پاسخ دارویی شخصی‌سازی شده را آزمایش کنند.

در حالی که مطالعه بیشتری برای انجام دادن وجود دارد، این مطالعه نشان می‌دهد که رویکرد محققان می‌تواند توصیه‌های درمانی شخصی‌سازی شده را با سرعت کافی ارائه دهد تا در واقع به بیماران مبتلا به سرطان‌های نادر کمک شود.

رتبه۶: گُل‌هایی که از مغز محافظت می‌کنند

شاید تیتر این خبر باعث برانگیخته شدن کنجکاوی کاربران شده باشد، اما این خبر در مورد چه چیزی صحبت کرده که تا این حد توجه کاربران را به خود جلب کرده است؟ ‌ براساس این خبر، یک پژوهش جدید نشان می‌دهد نانوگل‌ها - نوعی نانوذرات فلزی به شکل گل - می‌توانند با تقویت سلامت و گردش میتوکندری‌ها که ماشین‌های مولکولی مسئول تولید بیشتر انرژی سلول‌های ما هستند، از سلول‌های مغز محافظت کنند و آنها را بهبود ببخشند. یافته‌های این پژوهش یک رویکرد جدید و امیدوارکننده‌ را در نوروتراپی معرفی می‌کنند که به جای مدیریت علائم بیماری‌هایی مانند پارکینسون و آلزایمر، مکانیسم‌های اساسی آنها را هدف قرار می‌دهد. با وجود دهه‌ها پژوهش، داروهای مؤثر محافظت‌کننده عصبی همچنان دست‌نیافتنی هستند. بیشتر درمان‌های بیماری‌های عصبی بر مدیریت علائم بدون پرداختن به آسیب سلولی زمینه‌ای متکی هستند. نانوگل‌ها با هدف قرار دادن مستقیم سلامت میتوکندری و استرس اکسیداتیو می‌توانند یک روش نوآورانه و جدید را برای درمان ارائه دهند.

رتبه۵: این گیاه می‌تواند کلید رشد مجدد مو باشد

برای رتبه پنجم، چندان از گل‌ها و گیاهان فاصله نمی‌گیریم و این‌بار به سراغ رویش مجدد مو با گیاهان می‌رویم. پژوهشی که در این خبر به آن پرداخته شده، نشان می‌دهد که یک گیاه مورد استفاده در پزشکی باستانی چینی ممکن است به جلوگیری از ریزش مو و رشد مجدد آن کمک کند. «آلوپسی آندروژنتیک» (Androgenetic Alopecia) شایع‌ترین نوع ریزش مو است که میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد و یک پژوهش نشان داده که گیاه «پلی‌گونوم مولتی‌فلوروم» (Polygonum multiflorum) که بیش از ۱۰۰۰ سال در طب سنتی چینی برای مشکی کردن مو و تقویت آن استفاده ‌شده است، می‌تواند جایگزین امیدوارکننده‌ای برای داروهای آلوپسی آندروژنتیک باشد. اگرچه پژوهشگران هشدار داده‌اند که برای تأیید این یافته‌ها و تعیین کاربرد بهتر، آزمایش‌های بالینی با کیفیت بالاتر لازم است؛ اما در هر حال، این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه مطالعه علمی دقیق داروهای سنتی می‌تواند روزنه‌ای را به سوی راهبردهای درمانی جدید برای بیماری‌های رایجی مانند آلوپسی آندروژنتیک بگشاید.

رتبه۴: تشخیص علائم اولیه پوکی استخوان با هوش مصنوعی

جای هوش مصنوعی که جزو ترندترین موضوعات سال ۱۴۰۴ بود، تا این لحظه در میان اخبار محبوب علمی خالی بود. شاید هوش مصنوعی چندان به رتبه‌های پایین علاقه‌مند نبوده و به همین دلیل در رتبه چهارم خود را نشان داده است. اگرچه این خبر نیز ترکیبی از هوش مصنوعی و درمان مشکلات جسمی را در خود دارد و به همین دلیل مورد توجه کاربران نیز قرار گرفته است. براساس این خبر محققان یک سیستم تشخیصی مبتنی بر هوش مصنوعی را توسعه داده‌اند که می‌تواند تراکم مواد معدنی استخوان را هم در ستون فقرات کمر و هم در استخوان ران پا، بر اساس تصاویر اشعه ایکس تخمین بزند.

این سیستم هوش مصنوعی پتانسیل تبدیل عکس‌های رادیولوژی بالینی معمول را به ابزاری قدرتمند برای غربالگری دارد و امکان تشخیص زودهنگام، گسترده‌تر و کارآمدتر پوکی استخوان را فراهم می‌کند.

رتبه۳: نگاهی به برترین تصاویر علمی این ماه از نگاه مجله نیچر

بالاخره به سه رتبه برتر محبوب‌ترین‌های ۱۴۰۴ از نگاه کاربران ایسنا رسیدیم. رتبه سوم به تصاویر علمی ماه آبان برمی‌گردد. درخشان‌ترین و چشمگیرترین تصاویر علمی ماه؛ انتخاب‌شده توسط گروه عکاسی مجله علمی نیچر که از لقاح آزمایشگاهی برای نجات کرگدن سفید شمالی در حال انقراض گرفته تا دنیای زیر آب و جهان موشک‌های فضایی را در برمی‌گیرند، توجه بسیاری از کاربران ایسنا را به خود جلب کرد. پیشنهاد می‌کنیم با کلیک بر روی تیتر آبی‌رنگ این خبر، نگاهی دوباره به تصاویر علمی برگزیده نیچر بیندازید.

رتبه۲: رونمایی از اولین تانک مسلح به نابودگر لیزری پهپاد در جهان

اخبار مربوط به سلاح‌های فناورانه و فناوری‌های نظامی همیشه مورد توجه بسیاری از کاربران بوده و بی‌دلیل نیست که این خبر نیز در رتبه دوم محبوب‌ترین‌های علمی در سال ۱۴۰۴ از نگاه کاربران ایسنا قرار گرفته است. براساس این خبر ترکیه از اولین تانک مسلح به سلاح لیزری در جهان که پهپادها را در هوا مختل و نابود می‌کند، رونمایی کرده است. ترکیه سامانه «آلکا-کاپلان» (ALKA-KAPLAN) را معرفی کرده که یک وسیله نقلیه زنجیری هیبریدی است که دارای سیستم سلاح انرژی هدایت‌شده برای مبارزه با تهدیدات پهپادی در میدان نبرد است. این سامانه یک سامانه دفاع هوایی هیبریدی یا ترکیبی است که برای نبردهای نزدیک ساخته شده است. این سامانه می‌تواند به خنثی‌سازی تهدیدات هوایی، بمب‌های کنار جاده‌ای، بمب‌های دست‌ساز(IED) و بمب‌های منفجر نشده در مناطق جنگی کمک کند.

در نهایت به رتبه۱ می‌رسیم: کاهش ۴۹ درصدی «کلسترول بد» خون با ترکیب دو دارو

محبوب‌ترین خبر بخش علمی ایسنا به ترکیب دو دارو برای کاهش ۴۹ درصدی کلسترول بد خون برمی‌گردد. با توجه به افزایش غذاهای فرآوری شده و بالاتر رفتن آمار چاقی و اضافه وزن بی‌شک افراد زیادی به دنبال کاهش کلسترول بد خون هستند و به همین دلیل این خبر بسیار مورد توجه کاربران ایسنا قرار گرفت. بر اساس این خبر محققان در خبری نویدبخش برای بیماران قلبی مژده دادند که یک ترکیب دارویی حاصل از ترکیب یک داروی جدید و قدیمی در یک آزمایش انسانی، کلسترول بد خون داوطلبان را تا ۴۹ درصد کاهش داده است. محققان در یک مطالعه جدید که توسط محققان کلینیک کلیولند (Cleveland) انجام شد، ترکیب یک داروی کلسترول موجود را با یک داروی جدید آزمایش کردند و دریافتند که این داروها با هم سطح کلسترول LDL را تا ۴۸.۶ درصد کاهش می‌دهند. این نتایج از پتانسیل استفاده از این ترکیب دوز ثابت برای کمک به درمان جمعیت بیمارانی که اغلب درمان آنها دشوار است، پشتیبانی می‌کند.

به پایان فهرست ۱۲ خبر علم و فناوری بین‌المللی سرویس علمی و دانشگاهی ایسنا رسیدیم. فهرستی که نشان می‌دهد مشکلات مربوط سلامت جسمی و روحی، معضلات مربوط به آلودگی آب و هوا و فناوری‌های نظامی توجه کاربران زیادی را به خود در سال ۱۴۰۴ جلب کرده‌اند. امید می‌رود در سال پیش رو شاهد کاهش مشکلات مربوط به سلامت جسم و روان و همچنین محیط زیست باشیم و سال ۱۴۰۵ را با اخباری امیدبخش پشت سر بگذاریم.

انتهای پیام