حمید دانایی، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در شرایط کنونی و با توجه به اختلال در خدمات درمانی و محدودیت دسترسی به مراقبتهای تخصصی، نقش خانوادهها در مدیریت و پایش وضعیت بیماران اعصاب و روان حیاتی است.
وی بر ضرورت آگاهیبخشی و آمادگی خانوادهها برای مدیریت این شرایط تأکید کرد و گفت: شرایط جنگی معمولاً با محدودیتهای درمانی، اختلال در ارائه خدمات و کاهش دسترسی به بیمارستانها همراه است و همین مسئله ضرورت مراقبت خانگی و هوشیاری خانوادهها را بیش از گذشته افزایش میدهد.
مدیر گروه سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور اظهار کرد: بخش عمده مراقبت از بیماران دارای اختلال شدید روانپزشکی در چنین شرایطی به طور ناگزیر به خانواده منتقل میشود و اگر داروها به شکل منظم مصرف شود و اعضای خانواده آموزش لازم را داشته باشند، بسیاری از بحرانها قابل پیشگیری است.
تداوم مصرف دارو مهمترین اصل مراقبت از بیماران
وی، تداوم مصرف دارو را مهمترین اصل مراقبت از این بیماران در شرایط جنگی دانست و خاطرنشان کرد: خانوادهها باید بدانند قطع یا مصرف نامنظم دارو اصلیترین علت عود علائم محسوب میشود.
دانایی تصریح کرد: حتی در صورت مشاهده بهبود نسبی، قطع دارو اقدامی بسیار خطرناک است و میتواند زمینه بروز تشدید علائم، رفتارهای غیرقابلپیشبینی و بیثباتی روانی را فراهم کند.
وی تأکید کرد: نوع دارو، مقدار مصرف و زمانبندی آن باید دقیقاً مطابق نسخه پزشک ادامه یابد و هرگونه تغییر تنها با نظر متخصص انجام شود.
این متخصص روانپزشکی با اشاره به احتمال بروز اختلال در زنجیره تأمین دارو در شرایط جنگی گفت: خانوادهها باید همیشه مقداری داروی ذخیره در منزل نگهداری کنند تا در صورت بسته بودن داروخانهها یا ایجاد محدودیتهای رفتوآمد، روند درمان دچار وقفه نشود.
وی افزود: نگهداری نسخههای قبلی، یادداشت نام و مقدار داروها و همراه داشتن این اطلاعات در مواقع مراجعه به مراکز درمانی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا ممکن است بیمار به مرکزی مراجعه کند که سابقه درمانی او را در اختیار ندارد.
خانوادهها با مشاهده هر تغییر رفتاری دچار اضطراب نشوند
دانایی در توضیح علائمی که میتوان بدون مراجعه به بیمارستان کنترل کرد، گفت: نشانههایی مانند بیحوصلگی، کاهش انگیزه، اختلالات خفیف خواب، بدبینی خفیف یا کمحرفی معمولاً در سطحی نیستند که نیاز به مراجعه فوری به مرکز اورژانس روانپزشکی داشته باشند و در بسیاری موارد با ادامه مصرف دارو و توجه نزدیک خانواده قابل مدیریت هستند.
وی تأکید کرد: خانوادهها نباید با مشاهده هر تغییر رفتاری دچار اضطراب شدید شوند؛ بلکه باید با دقت روند تغییرات را بررسی کنند و در صورت تداوم یا شدت یافتن علائم، با پزشک معالج مشورت کنند.
دانایی با بیان اینکه با این حال مواردی هم هستند که نیازمند مراجعه فوری و بدون تأخیر به مراکز درمانی است، رفتارهای پرخطر مانند تمایل جدی به خودکشی، اقدام به آسیبرسانی به خود یا دیگران، بروز پرخاشگری شدید، بیقراری غیرقابل کنترل، توهمهای شدید یا بروز هذیانهای خطرآفرین را از جمله مواردی دانست که باید سریعاً در مراکز تخصصی درمان شود.
خانوادهها نباید نشانههای پرخطر را نادیده بگیرند
وی گفت: خانوادهها نباید چنین نشانههایی را نادیده بگیرند و در صورت مشاهده هرکدام از این رفتارها، مراجعه فوری به اورژانس روانپزشکی ضروری است.
مدیر گروه سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور عوامل تشدید بیماری را نیز مورد توجه قرار داد و اظهار کرد: قطع مصرف دارو، بیخوابی شدید، تنشهای خانوادگی، مصرف الکل یا مواد مخدر و قرار گرفتن طولانی مدت در معرض فشار روانی از جمله مهمترین عواملی است که میتواند منجر به عود بیماری روانپزشکی شود.
وی با اشاره به اینکه کنترل این عوامل و ایجاد محیطی آرام و قابل پیشبینی در خانه تأثیر زیادی در ثبات رفتاری بیمار دارد، نقش خانواده را در مدیریت بیماری بسیار تعیینکننده دانست و افزود: توجه به تغییرات رفتاری، ثبت وقایع مهم، پیگیری دقیق مصرف دارو، ارتباط مستمر با پزشک معالج و کمک به ایجاد یک برنامه روزانه ثابت، مجموعه اقداماتی است که میتواند از تشدید علائم جلوگیری کند.
دانایی بیان کرد: در بسیاری از موارد این مراقبتهای خانگی مناسب جای بستری شدن را میگیرد و موجب میشود بیمار بدون قرار گرفتن در محیطهای پرتنش بیمارستانی به روند درمان ادامه دهد.
وی افزود: داشتن شناخت کامل از نشانههای هشدار دهنده و دانستن تفاوت میان علائم قابل کنترل و علائم خطرناک، یکی از مهمترین نکاتی است که خانوادهها باید به آن توجه کنند.
این متخصص روانپزشکی بر اهمیت آموزش خانوادهها تأکید کرد و گفت: باید به آنها توضیح داده شود که هر تغییری نشانه خطر نیست و بسیاری از تغییرات جزئی با پیگیری دارویی قابل مدیریت است. با این حال در صورتی که تغییرات رفتاری به حدی برسد که بیمار نتواند رفتارهای خود را کنترل کند، مراجعه به مراکز درمانی ضروری است.
وی شرایط جنگ را یکی از سختترین موقعیتها برای بیماران روانپزشکی و خانوادههای آنها دانست و اظهار کرد: آگاهی در این شرایط، مهمترین ابزار برای پیشگیری از بحران است.
دانایی تصریح کرد: خانوادههایی که از پیش آماده شده و اطلاعات لازم را در اختیار دارند، میتوانند از بسیاری از مشکلات جلوگیری و در کاهش فشار روانی بیمار نقش مؤثری ایفا کنند.
وی تأکید کرد: توجه به توصیههای تخصصی، نگهداری داروهای ضروری، مدیریت مناسب محیط خانه و همکاری خانواده با تیم درمانی، کلید حفظ ثبات در وضعیت بیماران دارای اختلال شدید روانپزشکی در موقعیتهای بحرانی است.
این متخصص روانپزشکی گفت: آگاهی، آرامش و آمادگی خانوادهها میتواند تا حد زیادی از تشدید علائم جلوگیری کرده و روند درمان را حتی در شرایط دشوار جنگ نیز پایدار نگه دارد.
انتهای پیام
