محمد مشیری در گفتوگو با ایسنا با اشاره به بحثهای مختلفی که درباره رابطه جنگ و اقتصاد مطرح میشود، اظهار کرد: از منظرهای مختلفی مانند جامعهشناسی و اقتصاد به این موضوع پرداخته شده، اما زاویهای که کمتر مورد توجه قرار گرفته نسبت میان جنگ و مقولهای به نام عدالت اقتصادی است.
وی ادامه داد: برخلاف تصور رایج، جنگ میتواند بستری برای بهبود عدالت اقتصادی در جامعه فراهم کند. یکی از مصادیق این مسئله تجربه پدافند غیرعامل است که نشان میدهد به جای تمرکز بر ایجاد صنایع بزرگ و متمرکز، باید به سمت طراحی کارگاهها و کارخانههای کوچکمقیاس حرکت کنیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه مفید قم بیان کرد: اگر یک صنعت تنها چند کارخانه بزرگ داشته باشد، هدف قرار دادن و از کار انداختن آنها کار دشواری نیست، اما اگر همان ظرفیت در قالب صدها واحد کوچک در نقاط مختلف کشور توزیع شود، هم آسیبپذیری کاهش مییابد و هم توسعه اقتصادی در مناطق مختلف گسترش پیدا میکند.
وی افزود: چنین الگویی میتواند به بهبود عدالت اقتصادی نیز کمک کند، زیرا بسیاری از مناطق کشور کمتر توسعهیافته هستند و استقرار واحدهای تولیدی کوچک در این مناطق هم اشتغال ایجاد میکند و هم سطح درآمد را افزایش میدهد. این همان اصل «پراکندگی» در پدافند غیرعامل است که در کنار کارکرد دفاعی، آثار مثبت اقتصادی نیز به همراه دارد.
مشیری با اشاره به مفهوم «عدالت علمی» گفت: جنگ همچنین میتواند تحقیقات علمی را به سمت نیازهای واقعی کشور هدایت کند. در چنین شرایطی، پژوهشها و پروژههای علمی به سمت مسائل راهبردی و ضروری سوق داده میشوند؛ تجربهای که در صنایع دفاعی کشور نیز مشاهده شده است.
وی یادآور شد: در حال حاضر بخش قابل توجهی از پایاننامهها و پروژههای دانشگاهی در کشور لزوماً پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه نیستند و گاه به حل مسائل کشورهای دیگر میپردازند. اما شرایطی مانند جنگ و تحریم باعث میشود کشور ناچار شود نیازهای خود را با تکیه بر توان داخلی برطرف کند و همین مسئله به پیشرفت در علوم راهبردی و توزیع متوازنتر فعالیتهای علمی منجر میشود.
این استاد علوم اقتصادی دانشگاه مفید قم همچنین با اشاره به تأثیرات اجتماعی جنگ اظهار کرد: یکی از چالشهای مهم جوامع امروز، سیطره نظام سرمایهداری و پیامدهای آن در توزیع نابرابر ثروت است. در بسیاری از کشورهایی که سرمایهداری در آنها حاکم است، بخش بزرگی از جامعه عملاً سهم قابل توجهی از ثروت را در اختیار ندارند.
وی ادامه داد: جنگ میتواند تا حدی این روند را تعدیل کند، زیرا باعث تقویت همبستگی اجتماعی و شکلگیری نوعی اقتصاد اجتماعی و مردمپایه میشود. در چنین شرایطی، روحیه همکاری و کمک متقابل میان مردم افزایش مییابد و جامعه از الگوی صرفاً مبتنی بر منفعت فردی فاصله میگیرد.
مشیری افزود: علاوه بر این، پراکندگی صنایع و کوچکمقیاس شدن ساختارهای تولیدی میتواند خلاقیت اقتصادی را نیز افزایش دهد. ساختارهای بزرگ و متمرکز معمولاً با دستورالعملهای ثابت و سیاستهای یکسان حرکت میکنند، اما وقتی همین ساختارها به واحدهای کوچکتر تقسیم شوند، امکان بروز خلاقیتهای متنوع در تولید و فناوری بیشتر میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه مفید قم تصریح کرد: افزایش خلاقیت در فناوری تولید و گسترش فعالیتهای اقتصادی در نقاط مختلف کشور، در نهایت به توزیع بهتر ثروت و درآمد منجر میشود و زمینه تحقق عدالت اقتصادی را فراهم میکند.
وی در پایان گفت: تجربه هشت سال دفاع مقدس نیز نشان داد که در آن دوره توزیع درآمد وضعیت بهتری پیدا کرده بود. بنابراین میتوان از این تجربه برای حرکت به سمت توزیع متوازن دانش، فناوری و ظرفیتهای اقتصادی در سراسر کشور بهره گرفت؛ مسیری که با اصول پدافند غیرعامل نیز همراستا است.
انتهای پیام
