حمیدرضا اردستانی رستمی، استاد دانشگاه تهران و پژوهشگر، در این آیین اظهار کرد: زمانی که از شاهنامه صحبت میشود، بیشتر جنبه حماسی این اثر به ذهن میآید.
وی افزود: جهان شاهنامه، جهان ایرانی است و اگر به دیباچه شاهنامه توجه کنیم، فردوسی در همان ابیات آغازین درباره گردآورنده روایتهای کهن حماسی، یعنی ابومنصور محمد بن عبدالرزاق، سخن میگوید و به انگیزه وی از گردآوری شاهنامه اشاره میکند. همچنین فردوسی ابیاتی را در توصیف این شخصیت سروده است.
اردستانی رستمی ادامه داد: نگاه فردوسی به گذشته، نگاهی انتقادی است و همین نگاه انتقادی باعث شده است که فردوسی به واکاوی رخدادهای ایران کهن بپردازد.
این پژوهشگر بیان کرد: شاهنامه بهعنوان یک متن حماسی، ویژگیهای مهمی دارد و اگر با حقیقت حماسه روبهرو شویم، درمییابیم که حماسه باید فرهنگ یک ملت را در طول هزارهها نشان دهد و همچنین چگونگی شکلگیری تمدن را به تصویر بکشد.
وی افزود: فردوسی نگاه انتقادی به فرهنگ گذشته ایران دارد و در مشهورترین داستانهای شاهنامه، همچون رستم و اسفندیار و سیاوش، تقابل میان پهلوان و پادشاه دیده میشود.
اردستانی رستمی گفت: داستان رستم و اسفندیار، تقابل دو تفکر سیاسی است و این داستان را میتوان یکی از سیاسیترین روایتهای شاهنامه دانست.
این استاد دانشگاه تهران افزود: یکی از اندیشههای مترقی شاهنامه این است که فردوسی باور داشت هر انسانی باید آزادی بیان دیدگاههای خود را داشته باشد، فردوسی در یکی از ابیات خود میگوید دشمن واقعی کسی است که از انتقاد کردن پرهیز میکند.
وی تصریح کرد: یکی دیگر از نگاههای مترقی فردوسی در شاهنامه این است که در این اثر، هیچ ایرانی صرفاً به دلیل ایرانی بودن ستایش نشده و این موضوع نشان میدهد که اساساً نژادپرستی در شاهنامه جایگاهی ندارد.
در ادامه مسعود الگونه جونقانی، استاد دانشگاه اصفهان، شاعر و پژوهشگر با اشاره به حکیم عمر خیام اظهار کرد: زمانی که از منظر علمی و پژوهشی به آثار خیام نگاه میکنیم، با خلأ قابلتوجهی مواجه میشویم، بهگونهای که در بهترین حالت تنها حدود ۲۰ رباعی را میتوان با اطمینان به خود خیام منتسب دانست و درباره سایر رباعیات، مشخص نیست که واقعاً متعلق به خیام باشند، همچنین در میان همعصران خیام نیز چندان درباره اشعار وی سخنی گفته نشده است.
وی افزود: در سال ۷۳۰ هجری کتابی با عنوان «نزهةالمجالس» پیدا میشود که در آن ۳۱ رباعی از خیام آورده شده است، چند سال بعد نیز در کتاب «طربخانه» رباعیات بیشتری از خیام ذکر شده است.
الگونه جونقانی ادامه داد: خیام خیمهای را برافراشته و باید خیام را از نگاه و منظر خودمان بشناسیم.
وی خاطرنشان کرد: به نظر میرسد خیمهای که خیام برافراشته، مربوط به دورانی است که ساختار اجتماعی، دغدغههای روشنفکران را نمیپذیرفته و این تلخترین اتفاقی است که میتواند برای روشناندیشان رخ دهد.
شهرام فرجی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال و بختیاری، نیز اظهار کرد: ۲۵ اردیبهشت، زادروز حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر فرزانه و توانایی است که با اثر فاخر خود، ایران و هویت ایرانی را پایدار و جاودانه کرد. شاهنامه کتابی است که سند افتخار، تمدن و تاریخ ادبیات ایرانزمین به شمار میرود.
وی افزود: شاهنامه در دنیا مورد توجه قرار گرفته و ما ایرانیان هزاران سال است که با شاهنامه مأنوس هستیم و با آن زندگی میکنیم.
فرجی ادامه داد: ۲۸ اردیبهشت نیز زادروز حکیم عمر خیام، فیلسوف، تاریخشناس، ریاضیدان و شاعر فرزانه ایرانی است که شهرت جهانی وی بیشتر به دلیل رباعیات ارزشمندش است که به زبانهای مختلف دنیا ترجمه شدهاند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: یکی از اتفاقات خوب روزهای اخیر در استان، افتتاح خانه شاهنامه بود که برای نخستینبار در دو استان خراسان رضوی و چهارمحال و بختیاری محقق شد.
انتهای پیام
