به گزارش ایسنا اسلام ناظمی، دانشیار بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی و از بنیانگذاران مسابقات ربوکاپ در ایران، در حاشیه مسابقات انتخابی ربوکاپ ۲۰۲۶ در جمع خبرنگاران در توضیح شکلگیری این رقابتها گفت: مسابقات ربوکاپ اولینبار در سال ۱۳۷۹ در ایران شکل گرفت و نخستین دوره آن در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد. در آن زمان تیمهای دانشجویی در این رقابتها شرکت میکردند که مسابقات به صورت شبیهسازی بود و سختافزار وجود نداشت. در آن دوره، تیمهایی از دانشگاههای امیرکبیر، شهید بهشتی، شریف و دانشگاه خواجه نصیر حضور داشتند. حدود پنج تا ۶ تیم اولیه بودند و این روند به مرور زمان گسترش پیدا کرد و در طول سالهای بعد، فعالیت مسابقات شکل جدیتری به خود گرفت.
ناظمی ادامه داد: لیگهای اولیه ربوکاپ بر اساس الگویی طراحی شده بود که پیش از آن در سطح جهانی در حال برگزاری بود. ربوکاپ جهانی یکی دو سال پیش از سال ۷۹ راه افتاده بود و تیم دانشگاه صنعتی شریف در مسابقات جهانی سال ۲۰۰۰ مقام اول یا سوم را کسب کرد.
وی خاطرنشان کرد: بعد از آن، در ایران هم به مرور توجهها به این مسابقات بیشتر شد؛ بهویژه با توجه به اینکه مسابقات جهانی با ایده کاربرد هوش مصنوعی در دنیای صنعتی و خانگی طراحی شده بود. هدف سطح استراتژیک آنها این بود که تا سال ۲۰۵۰ – که اکنون ۱۴ سال تا آن باقی مانده – رباتهایی ساخته شود که بهصورت فیزیکی بتوانند با بهترین تیم فوتبال جهان مسابقه دهند و آن را شکست دهند. این هدفی بود که برگزارکنندگان جهانی تعیین کرده بودند و در این میان، کشورهایی مانند چین، ژاپن، آلمان، کانادا و برخی کشورهای اروپایی وارد این حوزه شدند تا ببینند چگونه میتوان کاربردهای این فناوری را وارد صنعت کرد.
دانشیار بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی درباره روند توسعه این رقابتها گفت: همزمان با برگزاری این مسابقات، خود رقابتها هم هر سال ارتقاء پیدا میکرد. از حوزه نرمافزار شروع شد و بهتدریج به سمت سختافزار رفت و بعد به صورت ترکیبی نرم افزار و سختافزار ادامه پیدا کرد و حتی به حوزه رباتهای انساننما و فعالیتهای بسیار متنوع و متفاوت دیگر وارد شد.
وی با بیان اینکه ایران هم به تبع جریان جهانی حرکت کرد و این مسابقات در محافل دانشگاهی و دانشآموزی شکل گرفت، ادامه داد: نکته جالب این بود که در حوزه دانشآموزی استقبال بیشتری نسبت به دانشگاهها وجود داشت؛ چرا که در دانشگاهها بیشتر هدف این بود که از دل این فعالیتها رتبه علمی به دانشگاه اضافه شود، مقاله ارائه دهند و در کنفرانسها شرکت کنند، در حالی که مسابقات ماهیت متفاوتی دارد؛ البته در کنار آن کنفرانس هم برگزار میشود، اما محور اصلی مسابقه است.
ناظمی ادامه داد: در حوزه دانشآموزی چون چنین نگاه مقالهمحوری وجود نداشت، مدارس تشویق شدند و بهتدریج تیمهای دانشآموزی شکل گرفتند. دانشگاههای مختلف هم وارد شدند و گسترش حضور تیمهای دانش آموزی و دانشجویی اتفاق افتاد. یک مقطعی یادم هست که بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ تیم داشتیم و در مسابقات ایران اُپن بیش از ۲۰۰ تیم، اعم از دانشآموزی و دانشگاهی، شرکت کردند.
وی تصریح کرد: تنها تیمهای دانشگاهی حدود ۱۲۰ تیم بودند و در مجموع بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ تیم در ایران حضور داشتند. مثلاً دو سال پیش حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ تیم در مسابقات شرکت کردند و در مجموع حدود سه تا چهار هزار نفر درگیر این جریان بودند که نشاندهنده رشد این حوزه است.
این بنیانگذار ربوکاپ در ایران با اشاره به وضعیت بینالمللی این رقابتها گفت: کشورهای خارجی در حوزه کاربردها رشد بسیار زیادی کردند، اما ما بیشتر در حد مسابقه باقی ماندیم و در زمینه کاربردهای صنعتی کار جدی انجام ندادیم. بسیاری از واحدهای صنعتی که فناوریهای پیشرفته دارند، تجهیزاتشان در ایران تولید نمیشود و باید وارد شود.
وی افزود: در مقاطعی تجهیزات اولیهای برای تیمها خریداری و وارد شد، اما توان مالی خیلی قوی نبود. از سوی دیگر، صنایع آنطور که باید استقبال نکردند؛ یعنی به آن شکل که صنایع یا بانکها بیایند سرمایهگذاری کنند، عملاً چنین حمایتی صورت نگرفت.
ناظمی با اشاره به تحولات جهانی حوزه فناوری گفت: یک زمانی میگفتند عصر اطلاعات است، اما امروز عصر هوش مصنوعی است؛ حتی میتوان گفت جنگ امروز، جنگ هوش مصنوعی است. واقعیت این است که همین اتفاقاتی که در خاورمیانه میبینیم، بیش از آنکه جنگ اطلاعات باشد، جنگ هوش مصنوعی است. کشورهایی مانند ژاپن و چین در این حوزه بسیار جلو رفتهاند و پیشرفتهای قابل توجهی داشتهاند. امروز در بسیاری از رستورانها از خدمتکارهای رباتیک استفاده میشود. جاروبرقیهای خودکار که بهصورت هوشمند کار میکنند هم که حتماً دیدهاید. در ایران هم این فناوری وارد خانهها شده و شما برنامه میدهید و جاروبرقی هوشمند خانه را تمیز میکند و طی میکشد.
ناظمی در پاسخ به این پرسش که رؤیای رقابت رباتها با فوتبالیستهای واقعی تا چه اندازه محقق شده است، گفت: چهار یا پنج سال پیش در مسابقاتی که در برزیل برگزار شد، حضور داشتم. آنجا رباتهای بزرگ انساننما که فوتبال بازی میکنند، در قالب تیمهای پنجنفره با پنج انسان مسابقه دادند و جالب اینکه رباتها موفق شدند.
وی ادامه داد: پیشرفت در این زمینه بسیار چشمگیر بوده است. زمانی ما ربات انساننما میساختیم که حتی نمیتوانست بایستد، اما امروز این رباتها میدوند، میپرند و حرکاتشان کاملاً شبیه انسان، کنترلشده و تنظیمشده است.
این استاد دانشگاه درباره وضعیت استقبال دانشگاههای داخلی از این حوزه نیز گفت: در سالهای اخیر دانشگاهها استقبال کمی از این فعالیتها داشتهاند. بخشی از آن به مسائل مالی برمیگردد، چراکه فناوری بسیار گران شده است. زمانی ما با ۲۰ میلیون تومان یک تیم را به اروپا اعزام میکردیم، اما امروز برای اعزام یک تیم باید حدود یک میلیارد تومان هزینه کرد و واقعیت این است که دانشگاهها چنین بودجهای ندارند.
وی افزود: از سوی دیگر، همانطور که پیشتر هم اشاره کردم، دانشگاهها بیشتر بهدنبال کسب رتبه علمی از طریق مقاله، شرکت در کنفرانس و تألیف کتاب هستند. در حالی که فعالیتهای مسابقاتی چنین خروجی مستقیمی ندارد و در اسناد رسمی هم جایگاه پررنگی برای آن تعریف نشده است؛ به همین دلیل دانشگاههای دولتی کمتر به این حوزه ورود میکنند.
انتهای پیام
