بر اساس آخرین آمارها از شرکت مدیریت منابع آب ایران، میزان ورودی مخازن کل کشور از ابتدای سال آبی (ابتدای مهرماه) تا ۱۲ اردیبهشت ماه، معادل ۳۳.۱۸ میلیارد متر مکعب بوده که در قیاس با سال گذشته که عددی معادل ۲۰.۰۸ میلیارد مترمکعب بوده، ۶۵ درصد افزایش داشته است.
همچنین میزان کل خروجی سدهای کشور نیز نسبت به سال قبل ۹ درصد اعلام شد. حجم آب موجود مخازن اکنون ۳۲.۹۸ میلیارد مترمکعب ثبت شده که این عدد نسبت به سال قبل که عددی معادل ۲۷.۳۲ میلیارد مترمکعب بوده ۲۱ درصد افزایش داشته است. همچنین حجم پرشدگی سدهای کشور نیز تا این تاریخ ۶۴ درصد است.
بارشها در آذربایجان شرقی نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۵.۳ درصد افزایش یافته است
حبیب عبدلی مدیرکل هواشناسی آذربایجانشرقی در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه میزان بارش در سالجاری زراعی از اول مهر ۱۴۰۴ تا تاریخ ۲۳ اردیبهشت سالجاری به صورت تجمعی ۲۵۴ میلیمیتر است، گفت: این بارش ها نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۵.۳ درصد افزایش یافته و همچنین نسبت به دوره بلندمدت ۶.۸ درصد افزایش بارندگی در آذربایجانشرقی اتفاق افتاده است.
وی ادامه داد: بارندگیهای در آذربایجانشرقی نسبت به میانگین کشوری و میزان اختلاف مجموع بارش کشور نسبت به بلندمدت ۷.۲ میلیمتر افزایش داشته است و رتبه استان در کشور، دهم است که جزو ده استان پر بارش کشوری نسبت به دوره بلند مدت است.
وی با بیان اینکه بارندگی ها در آذربایجانغربی نسبت به دوره بلند مدت ۷۳ میلیمتر افزایش یافته است، گفت: با توجه به منابع تامین کننده آب دریاچه ارومیه، استان آذربایجانغربی در رتبه اول افزایش بارندگی ها قرار دارد، ظرفیت افزایش آب بخش آذربایجانشرقی دریاچه ارومیه نسبت به آذربایجانغربی کمتر است.
عبدلی، به شرایط افزایش دمای آذربایجانشرقی نیز اشاره مرد و افزود: میانگین دمای استان در سال زراعی سالجاری ۶.۵ درجه در واحد سیلیسیوس است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۰.۴ درجه سیلیسیوس افزایش یافته و نسبت به داده های دمایی بلند مدت ۱.۳ درجه افزایش یافته است.
وی هرگونه تاثیر رادار های نظامی و هواشناسی در منطقه در راستای افزایش یا کاهش بارندگی ها را رد کرد و ادامه داد: رادارهای هواشناسی صرفا ابزاری برای آشکارسازی پدیده های جوی است که با ارسال امواج الکترومغناطیسی بصورت پالس رطوبت هوا را اندازهگیری میکنند و این امواج بصورتی نیست که تاثیری در افزایش یا کاهش بارندگی های یک منطقه داشته باشد.
وی تصریح کرد: این امواج هیچگونه تاثیری در مکانیسم ابرها و بارورکردن آنها نمیتوانند داشته باشند، همچنین شایعهای که در فضای مجازی مبنی بر اینکه نابودی رادار های نظامی، اطلاعاتی و هواشناسی دشمن آمریکایی عامل افزایش بارندگی ها در کشور شده است، بنیه علمی ندارد.
مدیرکل هواشناسی آذربایجانشرقی با تاکید بر اینکه هارپ و هرگونه پروژه دستکاری در نظام بارشی کشور کاملا غیر ممکن است، افزود: دستکاری ها در کوتاه مدت و برای منطقه خاصی صورت میگیرد و برای کشور ایران در این وسعت و پهناوری غیرممکن است.
بارش در یک دوره کوتاهمدت، بهمعنای پایان خشکسالی نیست
احمد بایبوردی رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانشرقی در گفتوگو با ایسنا، دلایل افزایش بارشهای اخیر در شمالغرب کشور را تشریح کرد و افزود: افزایش بارشهای اخیر در شمالغرب کشور را باید بیش از هر چیز در چارچوب فعالیت سامانههای بارشی مدیترانهای، نفوذ جریانات مرطوب، ناپایداریهای فصلی بهاره، تقویت همرفت، و عبور متوالی موجهای بارشی تحلیل کرد، در روزهای اخیر نیز سازمان هواشناسی از ورود و تشدید سامانههای بارشی در نوار غربی و شمالی کشور و وقوع رگبار، رعدوبرق، وزش باد شدید موقت و حتی احتمال تگرگ در استانهایی از جمله آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی خبر داده است.
وی با بیان اینکه باید توجه داشت که افزایش بارش در یک دوره کوتاهمدت، بهمعنای پایان خشکسالی نیست، افزود: کشور ما، بهویژه حوضه دریاچه ارومیه، سالها با خشکسالی انباشته، افت منابع آب زیرزمینی، کاهش روانآب، افزایش تبخیر و برداشتهای بیرویه مواجه بوده است، بنابراین بارشهای اخیر فرصت ارزشمند هستند، اما نباید موجب خوشبینی افراطی یا غفلت مدیریتی شوند.
وی در پاسخ به سوالی در مورد احتمال تاثیر جنگ ایران و آمریکا بر وضعیت رادار های نظامی و جنگی در منطقه، گفت: از منظر علمی، برای نسبت دادن افزایش بارندگیهای اخیر به جنگ، عملیات نظامی یا پدیدههایی از این جنس، شواهد معتبر، دادههای اقلیمی و تحلیلهای تخصصی لازم است، صرف همزمانی یک رخداد انسانی یا سیاسی با افزایش بارش، دلیل علمی برای رابطه علت و معلولی نیست.
بایبوردی با بیان اینکه من این پدیده را نه رد میکنم ونه قبول میکنم و احتمالا ارتباطاتی وجود داشته است که شاید بعدا مشخص شود، تصریح کرد: بارش تابع الگوهای بزرگمقیاس جوی، دمای سطح دریاها، رطوبت قابل بارش، مسیر سامانههای بارشی، پرفشارها و کمفشارها، جریانهای غربی، ناپایداریهای محلی و شرایط توپوگرافی است، ممکن است برخی فعالیتهای انسانی در مقیاسهای محدود بر ذرات معلق، هستههای تراکم یا کیفیت هوا اثر بگذارند، اما اینکه جنگ یا رخداد خاصی عامل افزایش بارندگی در شمالغرب کشور بوده باشد، بدون مطالعه علمی قابل قبول نیست.
وی با اشاره به روش های بهینه برای صرفهجویی در مصرف و نگهداری آب باران، ادامه داد: بارش وقتی ارزش راهبردی پیدا میکند که بهموقع مدیریت شود. اگر مدیریت نشود، بخشی از آن به سیلاب، فرسایش خاک، تخریب زیرساختها و تبخیر تبدیل میشود.
وی ادامه داد: برای بهرهبرداری درست از بارشهای اخیر، چند اقدام ضروری است: نخست، باید رهاسازی و تنظیم مخازن سدها با نگاه حوضهای و نه صرفاً نقطهای انجام شود؛ یعنی هم تأمین آب شرب و کشاورزی دیده شود و هم حقابه زیستمحیطی دریاچه ارومیه. دوم، باید لایروبی، بازگشایی و نگهداری رودخانهها، زهکشها، انهار و مسیرهای انتقال آب با فوریت انجام گیرد. اگر مسیر انتقال آب بسته باشد، بارش خوب هم الزاماً به دریاچه نمیرسد. سوم، باید آبخیزداری و آبخوانداری در بالادست جدی گرفته شود؛ چون بخشی از بارشهای تند و رگباری باید به تغذیه سفرههای زیرزمینی، کاهش فرسایش و کنترل سیلاب تبدیل شود. چهارم، لازم است الگوی کشت و مصرف آب کشاورزی در حوضه بازنگری شود. اگر بارشهای اخیر باعث افزایش سطح زیرکشت محصولات پرآببر شود، عملاً فرصت احیا به تهدید تبدیل میشود و پنجم، باید سامانه پایش لحظهای برای بارش، روانآب، ورودی رودخانهها، تراز سدها، رهاسازیها و ورودی واقعی به دریاچه فعال باشد تا تصمیمگیری بر پایه عدد و داده انجام شود.
این کارشناس مسائل زیستمحیطی در پاسخ به این سوال که با توجه به بارندگیهای اخیر، وضعیت حوضه دریاچه ارومیه را چگونه ارزیابی میکنید؟ افزود: وضعیت فعلی حوضه دریاچه ارومیه نسبت به ماههای گذشته بهتر شده و بارشهای اخیر اثر مثبت آشکاری بر تراز و پهنه آبی دریاچه گذاشته است. در گزارشهای اخیر آمده که سطح تراز دریاچه به حدود ۱۲۷۱ متر رسیده و برخی منابع از رسیدن آن به بالاترین سطح در چند سال اخیر خبر دادهاند. همچنین گزارشهایی درباره افزایش پهنه آبی و بهبود نسبی شرایط زیستی جزایر دریاچه منتشر شده است.
وی ادامه داد: این وضعیت هنوز احیای پایدار نیست؛ بلکه یک فرصت تنفسی و احیای نسبی است. دریاچه ارومیه با یک یا چند دوره بارندگی احیا نمیشود. تابستان، تبخیر شدید، برداشتهای کشاورزی، چاههای غیرمجاز، کاهش جریانهای پایه، رسوبگذاری مسیرها و ضعف حکمرانی آب میتواند بخش زیادی از این دستاورد را از بین ببرد.
وی با بیان اینکه وضعیت دریاچه ارومیه امیدوارکنندهتر شده، اما شکننده است، افزود: اگر مدیریت علمی و هماهنگ انجام شود، این بارشها میتواند نقطه شروعی برای تثبیت شرایط باشد؛ اما اگر رها شود، در چند ماه گرم سال بخش مهمی از آن از دست خواهد رفت.
بایبوردی در پاسخ به سوال اینکه آیا امیدی برای احیای دریاچه ارومیه وجود دارد، گفت: بله، امید وجود دارد؛ اما امید به شرط اقدام، دریاچه ارومیه هنوز ظرفیت بازگشت نسبی دارد، بهشرط آنکه نگاه ما از «احیای شعاری» به «حکمرانی واقعی آب» تغییر کند.
بارش لطف طبیعت است، اما احیا نتیجه مدیریت است
وی تصریح کرد: احیای دریاچه فقط با بارش ممکن نیست، بارش لطف طبیعت است، اما احیا نتیجه مدیریت است، باید حقابه زیستمحیطی دریاچه تضمین شود، برداشتهای بیرویه کنترل گردد، الگوی کشت اصلاح شود، سدها هماهنگ مدیریت شوند، مسیرهای انتقال آب باز و نگهداری شوند، چاههای غیرمجاز تعیینتکلیف شوند و ستاد احیا از حالت گفتاردرمانی خارج شود.
وی ادامه داد: به بیان روشنتر، دریاچه ارومیه با باران زنده میشود، اما با مدیریت زنده میماند. بارشهای اخیر نشان دادند که اگر طبیعت فرصت بدهد، دریاچه هنوز قابلیت واکنش و بازگشت دارد؛ اما این فرصت اگر به برنامه عملیاتی، بودجه مؤثر، هماهنگی بیندستگاهی و کاهش مصرف آب در حوضه تبدیل نشود، دوباره از دست خواهد رفت و در این راستا امید برای احیای دریاچه وجود دارد، اما زمان زیادی برای خطا نداریم. بارشهای اخیر یک هشدار مثبتاند؛ یعنی طبیعت هنوز در را نبسته است، اما تصمیم نهایی با مدیریت حوضه آبریز است.
گفتنی است، بارشهای اخیر، شائبههایی در افکار عمومی مردم و فضای مجازی ایجاد کرده مبنی بر اینکه احتمالا حملات ایران به پایگاههای آمریکایی در منطقه و در راستای آن نابودی رادارهای اطلاعاتی و نظامی رژیم صهیونی و آمریکایی، عاملی مهم در افزایش بارش های اخیر بوده است.
در راستای تبیین علل افزایش بارشهای اخیر در کشور و به ویژه شمالغرب کشور سازمان هواشناسی کشور طی یک بیانیهای، احتمال تاثیر رادارهای هواشناسی، نظامی و اطلاعاتی آمریکایی در منطقه بر کاهش بارندگی و خشکسالی در ایران را تکذیب کرد.
انتهای پیام
