مجتبی یوسفیراد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت راهبردی امنیت غذایی در کشور اظهار کرد: امروز یکی از مهمترین دغدغههای کشورها در حوزه توسعه پایدار، تأمین غذای سالم، کافی و پایدار برای جامعه است و در این میان، افزایش بهرهوری در بخش دامپروری میتواند نقش تعیینکنندهای در تحقق این هدف داشته باشد.
وی افزود: دانشگاه آزاد اسلامی در سالهای اخیر تلاش کرده است تا با عبور از رویکردهای صرفاً آموزشی، به سمت دانشگاههای نسل چهارم و پنجم حرکت کند؛ دانشگاهی که علاوه بر تولید علم، در حل مسائل جامعه، خلق ثروت، توسعه فناوری و ایجاد درآمدهای پایدار نیز نقشآفرین باشد. در همین چارچوب، طرح تولید دامهای هترو و هموزیگوت با هدف اصلاح ژنتیکی و افزایش نرخ زایش در دامها در دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه طراحی و اجرایی شد.
یوسفیراد با بیان اینکه این طرح از سال ۱۴۰۱ بهصورت آزمایشی و محدود با ۲۰ رأس دام آغاز شد، افزود: در فاز نخست، پژوهشگران دانشگاه با استفاده از ظرفیتهای علمی، تخصصی و امکانات موجود توانستند نتایج امیدوارکنندهای در حوزه دوقلوزایی و افزایش راندمان تولید به دست آورند و همین موفقیت، زمینه تدوین و توسعه طرح در ابعاد گستردهتر را فراهم کرد.
وی خاطرنشان کرد: پس از موفقیت اولیه، پروپوزال جامع طرح تهیه و در شورای اقتصاد دانشبنیان استان و سپس در شورای اقتصاد دانشبنیان سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی مطرح شد که در نهایت مورد تأیید قرار گرفت. با توجه به ماهیت فناورانه و دانشبنیان پروژه، صندوق پژوهش و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی نیز از آن حمایت کرد و تسهیلاتی بالغ بر سه میلیارد تومان در اختیار مجموعه قرار داد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه با اشاره به برخی موانع و وقفههای ایجاد شده در روند اجرای طرح گفت: در مقاطعی به دلیل شرایط خاص کشور و برخی چالشهای اجرایی، روند توسعه پروژه با کندی مواجه شد، اما با حمایتهای صورتگرفته از سوی مدیریت جدید دانشگاه و استمرار نگاه حمایتی نسبت به طرحهای فناورانه، اجرای پروژه مجدداً شتاب گرفت و امروز وارد مرحله عملیاتی و توسعهای شده است.
وی افزود: هماکنون این طرح با ۱۴۰ رأس دام شامل میش، بره و قوچهای اصلاحنژاد شده در حال اجراست و پیشبینی میشود در سال جاری دامهای هترو و در سال آینده دامهای هموزیگوت بهعنوان ظرفیتهای نوین ژنتیکی در اختیار دامداران قرار گیرند.
یوسفیراد درباره مبانی علمی این پروژه توضیح داد: اساس این طرح بر شناسایی و انتقال ژن «برولا» یا ژن دوقلوزایی استوار است؛ ژنی که میتواند توان باروری دامها را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. در واقع، هدف اصلی آن است که دامدار بتواند با همان میزان نهاده، علوفه و هزینههای جاری، تولید بیشتری در اختیار داشته باشد و از هر واحد دامی ارزش افزوده بالاتری کسب کند.
وی تصریح کرد: در الگوهای سنتی دامپروری، افزایش تولید معمولاً مستلزم افزایش تعداد دام و مصرف بیشتر نهادههاست، اما در این طرح تلاش شده است با تکیه بر دانش ژنتیک و اصلاح نژاد، راندمان تولید به شکل علمی افزایش پیدا کند. این موضوع نهتنها بهرهوری اقتصادی واحدهای دامداری را ارتقا میدهد، بلکه میتواند به کاهش هزینههای تولید و مصرف بهینه منابع نیز منجر شود.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه ادامه داد: بر اساس یافتههای اولیه، پس از ورود ژن دوقلوزایی به دامها، در نسل نخستT حدود ۵۰ درصد توان ژنتیکی دوقلوزایی ایجاد میشود، اما نتایج میدانی طرح نشان داده است که بیش از ۷۰ درصد میشهای موجود در مجموعه موفق به دوقلوزایی شدهاند که این موضوع فراتر از پیشبینیهای اولیه بوده است.
وی افزود: در صورت تثبیت ژن هموزیگوت در نسلهای بعدی و همچنین اصلاح و بهینهسازی جیره غذایی و مدیریت اصولی واحدهای دامداری، امکان دستیابی به سهقلوزایی و حتی چهارقلوزایی نیز وجود خواهد داشت. برخی ژنوتیپهای بومی ایران از جمله نژاد افشاری، ظرفیت بالایی برای تحقق این هدف دارند.
یوسفیراد با اشاره به آثار اقتصادی اجرای این طرح برای دامداران اظهار کرد: دامهای اصلاحژنتیکیشده به دلیل ویژگیهای ممتاز تولیدمثلی، دیگر صرفاً بر اساس وزن و بهصورت کیلویی خرید و فروش نمیشوند، بلکه ارزش ژنتیکی و توان تولیدمثلی آنها ملاک قیمتگذاری قرار میگیرد؛ موضوعی که باعث افزایش قابل توجه ارزش اقتصادی این دامها خواهد شد.
وی تأکید کرد: دامداری کشور برای عبور از چالشهای موجود نیازمند حرکت به سمت فناوریهای نوین و بهرهگیری از الگوهای علمی است و دانشگاه آزاد اسلامی تلاش کرده است تا در این مسیر، نقش یک الگوی تحقیقاتی و اجرایی را برای دامداران ایفا کند.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه با بیان اینکه توسعه چنین طرحهایی نیازمند حمایت نهادهای اجرایی و تخصصی است، گفت: حمایت وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای مرتبط از پروژههای اصلاح نژاد و دامپروری دانشبنیان میتواند زمینه تحول جدی در این حوزه را فراهم کند و کشور را در مسیر خودکفایی و تقویت امنیت غذایی یاری دهد.
وی در پایان اظهار کرد: دانشگاه آزاد اسلامی با اجرای اینگونه طرحها به دنبال آن است که ظرفیت علمی و پژوهشی خود را به بستری برای حل مسائل واقعی کشور تبدیل کند؛ مسیری که علاوه بر ایجاد درآمدهای پایدار غیرشهریهای برای دانشگاه، میتواند به توسعه اقتصاد دانشبنیان، افزایش اشتغال و ارتقای بهرهوری در بخشهای مختلف تولیدی منجر شود.
انتهای پیام
