۲۷ اردیبهشتماه، فرصتی برای بازخوانی این حقیقت بنیادین است که هیچ توسعه پایدار و حکمرانی اثربخشی بدون «ارتباطات حرفهای» ممکن نیست، ارتباطاتی که فراتر از اطلاعرسانی یکسویه، به معماری اعتماد، شفافیت رویهها و مدیریت هوشمندانه انتظارات ذینفعان میانجامد.
اکنون و در عصر هجوم محتواهای متناقض، روابط عمومیِ تراز اول، نه یک بلندگوی مقتدر که شنوندهای صبور، پاسخی صادق و پلی دوطرفه میان نهادها و مردم است، نقشی که هرگونه غفلت از آن، سرمایههای اجتماعی انباشتهشده را یکشبه به بحرانی عمیق تبدیل میکند و هرگونه اهتمام به آن، زیربنای جامعهای آگاه، مشارکتجو و تابآور خواهد بود.
روابط عمومیها، معماران امید و اقتدار در خط مقدم نبرد شناختی
جواد بیرامزاده مسئول بسیج رسانه آذربایجان شرقی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: ۲۷ اردیبهشت، روز ارتباطات و روابط عمومی، فرصتی برای بازخوانی نقش نهادهایی است که امروز بیش از هر زمان دیگری در خط مقدم مدیریت افکار عمومی قرار دارند.
وی با اشاره به تغییر ماهیت نبردها در دنیای امروز افزود: در عصر جنگهای ترکیبی و نبردهای شناختی، میدان تقابل تنها به مرزهای جغرافیایی و تجهیزات نظامی محدود نیست، بلکه افکار عمومی به یکی از مهمترین عرصههای نبرد تبدیل شده است. در چنین شرایطی، روابط عمومیها صرفاً متولی اطلاعرسانی نیستند، بلکه نقشآفرینان اصلی در عرصه امیدآفرینی، اعتمادسازی و تبیین واقعیتها محسوب میشوند.
مسئول بسیج رسانه آذربایجان شرقی با تبیین اهمیت نقش روابط عمومی در مواجهه با تهدیدات نرم، خاطرنشان کرد: در شرایط جنگ و بحران، دشمن با بهرهگیری از عملیات روانی، شایعهسازی و هجمه رسانهای تلاش میکند روحیه جامعه را هدف قرار دهد. در این میان، روابط عمومیهای هوشمند و میداندار با ایجاد ارتباط مؤثر، مستمر و صادقانه با اصحاب رسانه و خبرنگاران میتوانند مسیر اطلاعرسانی دقیق و بهموقع را هموار سازند.
بیرامزاده در ادامه، رسانهها را مکمل فعالیتهای روابط عمومی برشمرد و تصریح کرد: رسانهها و خبرنگاران بهعنوان بازوان آگاهیبخشی جامعه، در کنار روابط عمومیها نقشی تعیینکننده در روایت صحیح واقعیتها و مقابله با جنگ روانی دشمن دارند.
وی با تأکید بر مؤلفههای نوین قدرت یادآور شد: امروز اقتدار تنها در تجهیزات و توان دفاعی خلاصه نمیشود، بلکه امید اجتماعی، اعتماد عمومی و انسجام ملی نیز از مهمترین مؤلفههای قدرت کشور به شمار میرود. روابط عمومیها با تعامل سازنده با رسانهها و تقویت سرمایه اجتماعی، معماران آرامش، امید و اقتدار در جامعه هستند.
روابط عمومی، هنر ارتباط هدفمند و علم مدیریت بحرانهای ارتباطی
محمد عزیزی راد، پژوهشگر و فعال حوزه ارتباطات و رسانه در گفتوگو با ایسنا اظهارکرد: روابط عمومی امروز دیگر صرفاً یک واحد اطلاعرسانی یا بخش تشریفاتی در ساختار سازمانها نیست، بلکه بهعنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت ارتباطات، نقشی محوری در ایجاد تعامل سازنده میان سازمانها و افکار عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای شفافیت، تبیین عملکردها و پاسخگویی مؤثر به نیازهای اطلاعاتی جامعه ایفا میکند.
وی افزود: در دنیای امروز که سرعت انتقال اطلاعات بهصورت لحظهای افزایش یافته و افکار عمومی تحت تأثیر جریانهای متنوع رسانهای، شبکههای اجتماعی و تحولات گسترده ارتباطی قرار دارد، اهمیت روابط عمومی بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است. در چنین شرایطی، سازمانها و نهادهایی که از ظرفیت روابط عمومی حرفهای، پویا و آیندهنگر برخوردار باشند، میتوانند ارتباطی پایدار، شفاف و اعتمادساز با مخاطبان خود برقرار کنند و در مسیر تحقق اهداف سازمانی، از پشتوانهای ارزشمند و مؤثر بهرهمند شوند.
وی با بیان اینکه روابط عمومی، هنر و علم برقراری ارتباطی هدفمند، دوسویه و مبتنی بر صداقت است، خاطرنشان کرد: این حوزه با تکیه بر شناخت دقیق از فضای اجتماعی، فرهنگی و رسانهای، میتواند نقش مهمی در انتقال درست پیامها، مدیریت بحرانهای ارتباطی، اصلاح برداشتهای نادرست، افزایش آگاهی عمومی و تقویت همافزایی درونسازمانی ایفا کند. از این منظر، روابط عمومی تنها یک ابزار تبلیغاتی نیست، بلکه پلی است میان مردم و مدیران، میان خواستهها و تصمیمها، و میان واقعیتها و برداشتها.
عزیزیراد تاکید کرد: روز روابط عمومی و ارتباطات، یادآور تلاشهای خستگیناپذیر مدیران، کارشناسان و فعالان این عرصه است، افرادی که با بهرهگیری از دانش تخصصی، مهارت ارتباطی، خلاقیت و مسئولیتپذیری، در خط مقدم تعامل با مخاطبان قرار دارند و با دقت، صبوری و درایت، زمینهساز شکلگیری تصویری شفاف و واقعی از عملکرد سازمانها میشوند. بیتردید، نقش این قشر فرهیخته در ارتقای فرهنگ پاسخگویی، ترویج اعتماد عمومی، افزایش رضایتمندی مخاطبان و بهبود فرآیندهای ارتباطی، نقشی انکارناپذیر و ارزشمند است.
وی گفت: امروزه در شرایطی که جامعه بیش از گذشته نیازمند اطلاعرسانی دقیق، تحلیل درست، آرامش رسانهای و ارتباط مؤثر است، روابط عمومیها میتوانند با رویکردی علمی، حرفهای و مبتنی بر اصول اخلاقی، به یکی از مؤثرترین بازوان مدیریتی در سازمانها تبدیل شوند. بهرهگیری از فناوریهای نوین ارتباطی، آموزش مستمر نیروهای انسانی، تولید محتوای حرفهای، تعامل سازنده با رسانهها و تقویت مهارتهای ارتباطی، از جمله مؤلفههایی است که میتواند نقش روابط عمومی را در سطحی بالاتر و اثربخشتر قرار دهد.
وی یادآور شد: از سوی دیگر، روابط عمومی موفق، روابط عمومیای است که نهتنها در روزهای عادی، بلکه در شرایط حساس و بحرانی نیز بتواند با آرامش، سرعت عمل، دقت و شفافیت، مسیر درست اطلاعرسانی و اقناع افکار عمومی را هموار سازد. در واقع، ارزش واقعی روابط عمومی زمانی آشکار میشود که بتواند در بزنگاههای مهم، از بروز بحرانهای ارتباطی جلوگیری کرده و با مدیریت صحیح پیام، اعتماد مخاطبان را حفظ و تقویت کند.
روابط عمومی باید همپای دنیای جدید حرکت کند
پیمان پاکزاد، استاد ارتباطات دانشگاههای پیام نور و علمیکاربردی تبریز در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تغییر رویکردهای نوین در حوزه روابط عمومی اظهار کرد: اکنون روابط عمومی از تعاریف قدیمی و سنتی عبور کرده و نیازهای روز درونسازمانی و برونسازمانی را رصد و تأمین میکند، اما همچنان باید آن تعاریف قدیمی را نیز برآورده سازد، چراکه روابط عمومی همچنان پل ارتباطی، چشم بینا، گوش شنوا، مغز متفکر و هم تصمیمگیر و هم تصمیمساز است و باید با پاس کردن این پیشنیازها، نیازهای جدید و روز را نیز پاسخ دهد.
وی با بیان اینکه روابط عمومی باید هر لحظه در امتداد دنیای جدید حرکت کند، افزود: استفاده از هوش مصنوعی یکی از روشهای نوین در این مسیر است و البته ارتباط با رسانههای رسمی و غیررسمی، حضور فعال در فضای مجازی و انجام کارهای مشارکتی با رسانهها نیز بسیار لازم و تأثیرگذار است.
این استاد ارتباطات با اشاره به جایگاه روابط عمومی بهعنوان هنر هشتم و بازوی رسانهای سازمانها تصریح کرد: روابط عمومی ویترین عملکرد ادارات محسوب میشود، اما برای تحقق کارکردها و وظایف خود، موانع و مشکلات نگرشی و ساختاری بر فعالیتهای آن سایه افکنده است.
پاکزاد با اشاره به گزارشهای موجود درباره وضعیت روابط عمومیها گفت: تقلیل جایگاه ساختار اداری روابط عمومیها در بیش از یک دهه گذشته و نداشتن چارت و جایگاه مناسب، مشکلات عدیدهای را برای آنها ایجاد کرده و بر کیفیت کار و انگیزه مدیران و کارشناسان روابط عمومی سایه انداخته است.
وی ادامه داد: این موضوع زیادهخواهی یا توقع بالای روابط عمومیها نیست، بلکه انتظاراتی است که مسئولان و مردم از این نهاد اجتماعی و فرهنگی دارند و برای انجام تکالیف، کارکردها و وظایف آن باید ابزار و ظرفیت کافی نیز وجود داشته باشد. هرچند کار به هر ترتیب انجام میشود، اما سطح و کیفیت اقدامات در اولویت قرار دارد تا ویترین سازمانها آبرومند دیده شود.
این استاد ارتباطات خاطرنشان کرد: در بیش از یک دهه گذشته، روابط عمومیها در بیشتر استانها از افت جایگاه ساختار اداری رنج بردهاند، بهطوریکه مدیران کل روابط عمومیها در برخی سازمانها و ادارات دولتی و غیردولتی از «مدیرکل» به «مدیر» یا «معاون مدیرکل»، از «مدیر» به «مسئول» و از «مسئول» به «کارشناس روابط عمومی» تنزل یافتهاند یا با حوزه ریاست تلفیق شدهاند.
پاکزاد با تأکید بر ضرورت استقلال نسبی روابط عمومی در ساختار اداری افزود: در شکل آکادمیک، مدیر روابط عمومی باید استقلال نسبی داشته باشد و در واقع مشاور بالاترین رکن سازمان، یعنی مدیرکل یا مدیر سازمان باشد تا ضعف اداری و ساختاری آن نیز برطرف شود و بتواند توانمندی خود را صرف معرفی و ارائه عملکرد سازمان به مردم و رسانهها کند و برنامههای کیفی را به اجرا بگذارد.
وی همچنین گفت: روابط عمومیای که اعتبار لازم و نیروی انسانی مورد نیاز خود را نداشته باشد، فقط کارش را با فداکاری و ایثار دنبال میکند و شاید هم فقط بهصورت اسمی و روی کاغذ امور را انجام دهد، اما با گذشت زمان، سختی کار موجب فرسایش جسمی یا روحی میشود.
این استاد ارتباطات، توانمندی و ابتکار را از عوامل مهم موفقیت روابط عمومی دانست و افزود: توانمند بودن و مبتکر بودن روابط عمومی نیز بسیار تعیینکننده است و تا حدودی مشکلات را پوشش میدهد، اما ضعف تخصص در روابط عمومیها عامل دیگری است که در جذب کارشناسان و مدیران این حوزه معمولاً مورد توجه قرار نمیگیرد و رشتههای غیرمرتبط وارد این حرفه میشوند.
وی با اشاره به نقش تجربه و خلاقیت در این حوزه تصریح کرد: تجربه کاری و قریحه ذاتی در کار روابط عمومی مانند خبرنگاری بسیار کارگشا و تعیینکننده است و قوه خلاقیت و ذوق ذاتی در روابط عمومی بر بسیاری از عوامل دیگر میچربد، اما اگر همه این صفات هم وجود داشته باشد، در صورت نبود فضای کاری مناسب، کیفیت فعالیتها پس از چند سال بهتدریج روتین، کلیشهای، اداری و در نهایت فرسایشی میشود.
پاکزاد افزود: به همین دلیل است که کیفیت روابط عمومیها با مرور زمان رو به کاهش میگذارد و بعضاً روزمرگی بر آنها مستولی میشود. ایجاد تنوع، بهروزرسانی، آشنایی با تکنیکها و تاکتیکهای روابط عمومی و رسانه، آشنایی با فنون مدیریت روابط عمومی، داشتن تجربه اجرایی و انگیزه از جمله عواملی است که میتواند روابط عمومی را پویا کرده و از رکود خارج کند تا در خدمت سازمان متبوع خود قرار گیرد.
وی با تأکید بر لزوم بازنگری در نگرش مدیران نسبت به روابط عمومیها گفت: روابط عمومی هر چیزی را که میخواهد، برای خودش نمیخواهد، بلکه برای بالا بردن پرچم سازمان و مدیرش است، چراکه معرفی، تبلیغات، اطلاعرسانی، خبررسانی، ارتباطات درونسازمانی و برونسازمانی همگی برای تعالی سازمانی و دفاع از عملکرد مدیر با روشهای مختلف در روابط عمومیها انجام میشود.
این استاد ارتباطات در پایان خاطرنشان کرد: ضعف نگرش نسبت به روابط عمومی در واقع به نوعی تضعیف جایگاه مدیریت سازمان، ارتباط با مردم، ارتباط با رسانهها و حتی ضعف در ارتباط سازمان با مدیران سطوح بالاتر وزارتی است، در حالی که عملکرد خوب روابط عمومی میتواند جایگاه سازمانی را بسیار بالاتر از آنچه در واقعیت وجود دارد جلوه دهد و جایگاه مدیریتی آن سازمان را تقویت کند.
وی با اشاره به الزامات جایگاه علمی و ساختاری روابط عمومی گفت: در شکل آکادمیک، مدیر روابط عمومی باید استقلال نسبی داشته و در واقع مشاور بالاترین رکن سازمان و مدیرکل یا مدیر سازمان باشد تا به این شکل ضعف اداری و ساختاری آن نیز برطرف شود و بتواند توانمندی خود را مصروف معرفی و ارائه عملکرد سازمان خود به مردم و رسانهها کند و از طرفی بتواند برنامههای کیفی را مورد اجرا قرار دهد.
پاکزاد خاطرنشان کرد: روابط عمومی که اعتبار لازم و نیروی انسانی مورد نیاز خود را نداشته باشد، فقط کارش را با فداکاری و ایثار دنبال میکند؛ شاید هم فقط به طور اسمی و بر روی کاغذ امور را انجام دهد و با گذشت زمان، سختی کار موجب فرسایش جسمی یا روحی میشود.
وی توانمندی و ابتکار را از ارکان موفقیت روابط عمومی دانست و افزود: توانمند بودن و مبتکر بودن روابط عمومی هم بسیار تعیینکننده است و تا حدودی مشکلات را پوشش میدهد، اما ضعف تخصص در روابط عمومیها عامل دیگری است که در جذب کارشناسان و مدیران روابط عمومی معمولاً مورد توجه واقع نمیشود و رشتههای غیرمرتبط وارد حرفه روابط عمومی میشوند.
این استاد ارتباطات ادامه داد: البته تجربه کاری و قریحه ذاتی در کار روابط عمومی مثل خبرنگاری بسیار کارگشا و تعیینکننده است و قوه خلاقیت و قریحه ذاتی در روابط عمومی بر هر چیزی میچربد، اما اگر تمام این صفات هم در روابط عمومی وجود داشته باشد، در صورت نبود فضای کاری مناسب، کیفیت فعالیتهای روابط عمومی پس از چند سال کمکم روتین، کلیشهای، اداری و در نهایت فرسایشی خواهد شد؛ به همین دلیل است که کیفیت روابط عمومیها با مرور زمان رو به کاهش میگذارد و بعضاً روزمرگی بر آنها مستولی میشود.
پاکزاد با تأکید بر ضرورت پویایی در این حوزه اظهار کرد: ایجاد تنوع، بهروزرسانی، آشنایی با تکنیکها و تاکتیکهای روابط عمومی و رسانه، آشنایی با فنون مدیریت روابط عمومی، داشتن تجربه اجرایی و انگیزه از جمله عوامل دیگری است که میتواند روابط عمومی را پویا کرده و از رکود خارج کند، طوری که در خدمت سازمان متبوعهاش قرار گیرد.
وی با بیان اینکه نگرش مدیران نیز نسبت به روابط عمومیها باید بازنگری شود، افزود: گرچه مشکلات قبلی مطرحشده در سطور بالا نیز ضعف نگرش به روابط عمومی است، اما منظور از طرح موضوع به طور مستقیم این است که بگوییم در واقع روابط عمومی هر چیزی را که میخواهد برای خودش نیست، بلکه برای بالا بردن پرچم سازمان و مدیرش است؛ چون معرفی، تبلیغات، اطلاعرسانی، خبررسانی، ارتباطات درونسازمانی و برونسازمانی همه برای تعالی سازمانی و دفاع از عملکرد مدیر با روشهای مختلف در روابط عمومیها است.
این استاد ارتباطات در پایان خاطرنشان کرد: ضعف نگرش بر روابط عمومیها در واقع به نوعی تضعیف جایگاه مدیریت سازمان، ارتباط با مردم، ارتباط با رسانهها و حتی ضعف در ارتباط سازمان با مدیران سطوح بالاتر وزارتی است، در حالی که عملکرد خوب روابط عمومی میتواند جایگاه سازمانی را بسیار بالاتر از آنچه که در واقعیت وجود دارد جلوه دهد و جایگاه مدیریتی آن سازمان را تقویت کند.
غفلت از آموزش در روابطعمومی موجب عقبماندگی از تکنولوژیهای نوین میشود
این استاد ارتباطات دانشگاههای پیام نور و علمیوکاربردی تبریز، با تأکید بر ضرورت بهروزرسانی دانش تخصصی در حوزه ارتباطات اظهار کرد: آموزش و استمرار آن در روابطعمومیها از جمله نیازهایی است که تقریباً به بوته فراموشی سپرده شده است؛ در حالی که غفلت از آموزش موجب عقبماندگی و جاماندگی از فنون و تکنولوژیهای نوین ارتباطی میشود و مجموع این آسیبها میتواند کارآیی مناسب را از روابطعمومی سلب کند.
وی با تبیین چالشهای ساختاری این حوزه افزود: ضعف ساختار، ضعف نگرش مدیران و نبود دید تخصصی در کنار ضعف آموزش و فقدان سواد رسانهای موجب شده است که هیچ برنامه یا چشماندازی در سازمانها و ادارات «پیوست رسانهای» نداشته باشد.
این استاد ارتباطات خاطرنشان کرد: بر این اساس، روابطعمومیها صرفاً به فراخور زمان و موضوع، به انجام امور اطلاعرسانی و اقدامات رسانهای میپردازند که این رویکرد نیازمند اصلاح و بازنگری جدی است.
انتهای پیام
