در ارتفاعات مهآلود تنکابن، جایی که دامداران هر ساله با آغاز فصل گرما دامهای خود را به سمت مراتع ییلاقی کوچ میدهند، امسال ورود دامها بیش از هر زمان دیگری تحت نظارت قرار گرفته است. اداره منابع طبیعی و آبخیزداری تنکابن اعلام کرده که اجرای دقیق طرح شاخشماری، بخشی از برنامهای برای جلوگیری از تخریب مراتع و ساماندهی چرای دام در یکی از مهمترین زیستبومهای مرتعی غرب مازندران است.
تنکابن با برخورداری از ۱۱۵ مرتع و حدود ۶۷ هزار هکتار عرصه مرتعی و نیمهجنگلی، یکی از قطبهای دامداری سنتی در مازندران به شمار میرود؛ منطقهای که هر ساله هزاران رأس دام سبک و سنگین در آن مستقر میشوند و فشار چرای بیضابطه، طی سالهای گذشته نگرانیهایی جدی درباره فرسایش خاک، کاهش پوشش گیاهی و افت توان احیای طبیعت ایجاد کرده است.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری تنکابن در گفتوگو با ایسنا اعلام کرد: اکنون ۷۸ هزار و ۶۰۰ واحد دامی متعلق به ۱۱۴۳ بهرهبردار در این شهرستان ثبت شده و مدیریت این حجم از دام بدون نظارت میدانی ممکن نیست.
مهدیه خلعتبری، شاخشماری را نقطه آغاز صدور مجوز تعلیف توصیف کرد و گفت: تمام دامدارانی که پرونده آنها در کمیسیون بررسی میشود، باید فرآیند شاخشماری را طی کنند تا تعداد واقعی دام مشخص و مجوز چرا دقیقاً متناسب با ظرفیت مرتع صادر شود.
به گزارش ایسنا، هدف اصلی این طرح جلوگیری از ورود دام مازاد به مراتع است؛ موضوعی که کارشناسان منابع طبیعی آن را یکی از عوامل اصلی تخریب خاک و کاهش توان اکولوژیک مراتع میدانند.
خلعتبری همچنین از استقرار نیروهای حفاظتی در دهستان دوهزار و منطقهای موسوم به «تله» خبر داد و افزود: تا ۲۰ خردادماه اجازه ورود هیچ واحد دامی به ارتفاعات بالادست داده نمیشود و کنترلها بهصورت شیفتی و مستمر ادامه دارد و امسال برای نخستینبار تقریباً هیچ مورد چرای خارج از فصل قانونی مشاهده نشد.
وی از همراهی و همکاری دامداران با اجرای محدودیتها برخلاف سالهای گذشته خبر داد و گفت: این رویکرد، نتیجه آموزشهای مستمر و گفتوگو با بهرهبرداران محلی است. دامداران امروز به این درک رسیدهاند که حفاظت از مرتع، در عمل حفاظت از حق تعلیف و معیشت خود آنهاست.
به گزارش ایسنا، در الگوی شاخشماری، هر رأس دام سنگین معادل چهار رأس دام سبک محاسبه میشود؛ معیاری که مبنای تعیین ظرفیت چرای هر مرتع قرار میگیرد. بر همین اساس، مرتعی که ظرفیت ۲۰۰ رأس دام سبک داشته باشد، تنها امکان پذیرش ۵۰ رأس دام سنگین را خواهد داشت.
به گزارش ایسنا، مراتع با مساحتهای گوناگون، با توجه به ظرفیت تعلیف به دامداران جهت بهرهبرداری واگذار میشود و ممکن است گاهی یک مرتعِ وسیع، میان چندین دامدار به صورت مشترک مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
کارشناسان منابع طبیعی میگویند که ارزیابی ظرفیت مراتع همهساله در ابتدای بهار و بر اساس شاخصهایی مانند پوشش گیاهی، منابع آبی، وسعت و توان احیای طبیعت انجام میشود و سپس مجوزهای چرا صادر میشود.
در همین حال، اداره منابع طبیعی تنکابن اعلام کرده است که پایش مراتع مرزی، بهویژه در محدودههای صعبالعبور میان مازندران و قزوین، امسال با شدت بیشتری دنبال میشود و گروههای بازرسی حتی پس از آغاز فصل چرای رسمی نیز بهصورت سرزده وضعیت مراتع را کنترل خواهند کرد.
در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و فشار فزاینده بر منابع طبیعی، موضوع مدیریت چرای دام را به یکی از چالشهای جدی استان مازندران تبدیل کرده است. به باور کارشناسان، تداوم چرای مازاد، نه تنها پوشش گیاهی را تهدید میکند، بلکه میتواند به افزایش فرسایش خاک، کاهش نفوذپذیری زمین و تشدید خطر سیلاب در مناطق کوهستانی منجر شود.
طرح شاخشماری دام، اگرچه برای برخی دامداران به معنای محدودیت بیشتر است، اما مسئولان منابع طبیعی معتقدند ادامه حیات مراتع شمال کشور بدون اجرای چنین سازوکارهایی ممکن نخواهد بود؛ مراتعی که هم پشتوانه معیشت جوامع محلی بوده و هم بخشی از سرمایه طبیعی شکننده هیرکانی محسوب میشوند.
انتهای پیام
