استان اردبیل با وجود داشتن ۹۰۰ هزار هکتار مرتع، اکنون با تضاد عمیقی میان ظرفیت مجاز و تعداد واقعی دامها روبروست. در حالی که بیش از ۳ میلیون رأس دام متکی به مراتع این استان هستند، تنها بخشی از آنها مجوز قانونی دارند؛ وضعیتی که هشدار میدهد اگر الگوی دامداری سنتی به سمت مرتعداری نوین تغییر نکند، امنیت غذایی و منابع آبی منطقه در معرض خطر جدی قرار خواهد گرفت.
در این راستا، شهامت هدایت مدیرکل اداره منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل در گفتوگو با ایسنا از آماری تکاندهنده پرده برداشته و عنوان میکند: در حالی که تنها ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار دام در استان مجوز چرای قانونی دارند، اما بیش از ۳ میلیون رأس دام به مراتع وابسته هستند.
هدایت با اشاره به شناسایی ۶۵ هزار خانوار وابسته به مراتع در طرح ممیزی اخیر تأکید میکند: برای جلوگیری از تخریب این منابع حیاتی باید وابستگی دامها به مراتع کاهش یابد. دامداری اصولی نباید صرفاً متکی به مرتع باشد. ما باید به سمت مرتعداری نوین حرکت کنیم و از ظرفیتهای جایگزینی مانند بومگردی، زراعت چوب، پرورش زنبور عسل و تولید مواد اولیه دارویی استفاده کنیم.
این مقام مسئول با اعلام صدور بیش از ۶ هزار پروانه بهرهبرداری، بر نقش کلیدی انجمن صنفی مرتعداران در حفظ این ذخایر طبیعی تأکید کرده و میگوید: این انجمن مستقیماً بر امنیت غذایی و چرخه آب استان اثرگذارند.
در حالی که مسئولان بر تغییر الگوی بهرهبرداری تأکید دارند، دامداران روستایی با چالشهای متفاوتی دست و پنجه نرم میکنند. علی یکی از دامداران روستاهای ارتفاعات اردبیل در گفتگو با ایسنا میگوید: ما میدانیم که زمینها دارند خسته میشوند و علفهای مفید کمتر شدهاند، اما راه جایگزینی نداریم. اگر دام را به مرتع نبریم، هزینه خوراک صنعتی کمر ما را میشکند.
وی در ادامه میگوید: ما آمادهایم با روشهای نوین همکاری کنیم، اما ابتدا باید زیرساختهای لازم برای دامداری اصولی فراهم شود.
از سوی دیگر، یکی از زنان عشایر منطقه که مدیریت بخشی از گله خانوادگی را بر عهده دارد، میگوید: در گذشته مراتع پرپشتتر بود و دامها سیر میشدند. حالا مجبوریم مسافتهای بیشتری را طی کنیم تا چراگاه مناسب پیدا کنیم.
وی در ادامه افزود: صحبتهایی از پرورش زنبور یا گیاهان دارویی شده است؛ اگر این کارها سودآور باشد و راهش به ما یاد داده شود، حتماً برای کاهش فشار روی مرتع کمک میکنیم.
در نهایت فاصله میان آمار ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار دام مجاز و واقعیت ۳ میلیون رأس دام متکی به مرتع، نشاندهنده شکاف عمیقی است که تنها با دستورات اداری پر نمیشود. گذار از دامداری سنتی به مدلهای نوین نظیر بومگردی و تولیدات دارویی، نیازمند پلی است که از سوی دولت ساخته شود و دامداران روستایی را با مشوقهای مالی و آموزشهای عملی به سوی آن هدایت کند. تا زمانی که جایگزینهای معیشتی برای ۶۵ هزار خانوار وابسته به مرتع فراهم نشود، نهالهای کاشته شده در مراسمهای نمادین، شاید نتوانند جلوی تخریب گسترده یکی از حیاتیترین منابع طبیعی شمال غرب ایران را بگیرند.
انتهای پیام
