این مراسم با ریشههای عمیق فرهنگی و مذهبی، در مناطق مختلف کشور به ویژه در خراسان و بخصوص روستای فدافن شهرستان کاشمر، به یک سنت ماندگار تبدیل شده است؛ در واقع نخلگردانی نه تنها یادآور فداکاریهای امام حسین (ع) و یارانش در دشت نینواست، بلکه نمادی از همبستگی، ایثار و عشق به اهلبیت (ع) در دل مردم این منطقه است.
این آیین که بیش از ۲۰۰ سال با ترکیبی از شور، عاطفه و معنویت در روستای فدافن کاشمر برگزار میشود، فرصتی برای تجدید عهد با اصول انسانی و دینی فراهم میآورد و به نسلهای جدید یادآوری میکند که یاد و خاطره عاشورا نه تنها یک رویداد تاریخی، بلکه یک آموزه زنده و جاری در زندگی روزمره است؛ امسال نیز این آیین عصر امروز دوشنبه و در روز بعد از عاشورا در کاشمر آغاز و تا غروب آفتاب ادامه داشت.
آیینی با دو قرن قدمت
نخلگردانی در کاشمر، به ویژه در روستای فدافن، بعنوان یکی از مشهورترین و پربارترین آیینهای سوگواری شناخته میشود؛ این آیین به سال ۶۱ هجری و شهادت امام حسین (ع) و یارانش مرتبط است.
حاج حسین خزاعی یکی از پیشکسوتان روستای فدافن که ۷۰ سال از سن خود را در مسیر اهلبیت سپری کرده است، درباره آیین نخل گردانی به ایسنا گفت: این آیین با قدمتی حدود دو قرن در این منطقه با شکوه و عظمت خاص خود برگزار میشود.
وی با بیان اینکه نخل قدیمی روستا که تماماً با چوب بود در حدود پنج تن وزن داشت اما به دلیل سنگینی و مشکلاتی که در حمل آن وجود داشت نخل دیگری با وزن حدود سه تا چهار تن ساخته شد، افزود: همچنان نخل روستای فدافن جزو بزرگترین نخلها حداقل در جنوب خراسان رضوی است.
خزاعی با اشاره به اینکه برای به حرکت درآوردن آن ۲۵ تا ۴۰ نفر از جوانان روستا زیر نخل میروند، تصریح کرد: نخلگردانی در روستای فدافن به شیوهای خاص انجام میشود؛ نخلی که به وزن سه تا چهار تن ساخته شده، نشان دهنده عظمت و جلالت شخصیت امام حسین (ع) است.
وی با بیان اینکه در قدیم دو نفر از سیدهای روستا در بالا و دو طرف نخل مینشستند و مرثیهخوانی میکردند، خاطرنشان کرد: در گذشته فقط دو نفر مسئولیت بستن نخل را برعهده داشتند اما اکنون این کار توسط سه تا چهار نفر از بزرگان روستا انجام میشود.
این پیشکسوت روستای فدافن با تأکید بر اینکه بستن نخل آداب خاص خود را دارد، اظهار کرد: گرچه در قدیم علمگردانی هم برگزار میشد اما اکنون این آیین برگزار نمیشود؛ ضمن اینکه نخل گردانی فقط در خود روستا و در روز عاشورا برگزار میشد.
وی با اشاره به اینکه از ۲۰ سال قبل این آیین از روستای فدافن تا امامزاده زاده سید حمزه(ع) در شهر کاشمر برگزار میشود، گفت: در چهار طرف نخل افرادی هستند که با در دست داشتن طنابهایی مراقباند تا در هنگام چرخاندن نخل مشکلی پیش نیاید و به نوعی آن را مهار میکنند.