زهرا باقری کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: کلسترول یک ماده طبیعی است که در بدن ساخته می‌شود. ۷۵ درصد کلسترول بدن که در جریان خون قرار دارد توسط کبد ساخته و ۲۵ درصد باقیمانده توسط غذاها به بدن وارد می‌شود.

انواع کلسترول خون

وی افزود: LDL  یا کلسترول بد، نوعی از کلسترول خون است که تمایل به رسوب در دیواره عروق بدن دارد. گلبول‌های سفید خون با این نوع کلسترول خون ترکیب می‌شوند و پلاک عروقی تشکیل می‌دهند که سبب تنگی عروق می‌شود. حداکثر میزان قابل قبول آن در افراد در معرض خطر  ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و در دیگر افراد ۱۳۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر است.

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: همچنین در افرادی که بیماری قلبی دارند این میزان باید به کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر کاهش یابد.

وی ادامه داد:HDL  یا کلسترول خوب کلسترول خوب از تجمع کلسترول بد در خون و در دیواره عروق جلوگیری می‌کند. هر چه میزان این کلسترول در خون بالاتر باشد بهتر است. مقدار ۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بالاتر در مردان ۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و بالاتر در زنان می‌تواند به کاهش خطر بیماری‌های قلبی کمک کند. مقدار کمتر از این دو مقدار، عامل خطری برای بیماری‌های قلبی عروقی است.

کلسترول مواد غذایی

باقری گفت: کلسترول موجود در مواد غذایی با کلسترول خون متفاوت است. مصرف غذاهای پرچرب تنها عامل افزایش سطح کلسترول خون در برخی افراد نیست؛ در تعداد زیادی از افراد، ژنتیک عامل اصلی است. شکل ژنتیک این بیماری به نام هایپرکلسترولمی خانوادگی Familial hypercholesterolemia  نامیده می‌شود که سبب کلسترول خون بالا می‌شود.

وی اضافه کرد: در بیشتر افراد، کلسترول مواد غذایی که خورده می‌شود، حداقل اثر را بر کلسترول خون دارد. در حدود ۳۰ درصد مردم، با مصرف مواد غذایی حاوی کلسترول بالا، کلسترول خون‌شان افزایش می‌یابد. این افراد باید از مصرف غذاهای حاوی اسید چرب اشباع و ترانس مانند انواع روغن، گوشت‌های پرچربی، محصولات لبنی پرچرب و فست‌فودها خودداری کنند.

عوامل موثر در افزایش کلسترول خون

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز بیان کرد: رژیم غذایی با چربی اشباع بالا، چربی ترانس بالا و کلسترول بالا، اضافه وزن و چاقی، شیوه زندگی نشسته و بی‌تحرک، جنس (در زنان پس از یائسگی خطر چربی خون افزایش می‌یابد) و سابقه خانوادگی، عواملی هستند که در افزایش کلسترول خون موثرند.

وی افزود: با افزایش سن، سطح تری گلیسرید خون افزایش می‌یابد. همچنین می‌توان گفت با بالا رفتن سن نیاز به رعایت رژیم غذایی سالم و وزن مناسب برای مدیریت و کنترل کلسترول خون بیشتر است.

علائم کلسترول خون بالا  

باقری گفت: کلسترول بالا همیشه علامت‌دار نیست. کلسترول بالا در شریان‌های بدن مستقر و روی هم جمع می‌شود و سبب تصلب شرایین (Atherosclerosis سفتی عروق) می‌شود.

وی ادامه داد: همچنین بالا بودن کلسترول خون باعث محدود شدن عبور جریان خون و در نتیجه مشکلات قلبی (به علت نرسیدن خون کافی به قلب) مانند حملات قلبی و سکته می‌شود.

عوارض کلسترول خون بالا

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز توضیح داد: از عوارض کلسترول خون بالا می‌توان به بیماری‌های قلبی، انسداد مجرای خون توسط پلاک‌های جداشده از رگ‌ها و کاهش خون‌رسانی به مغز و قلب، حمله قلبی، سکته مغزی و مرگ اشاره کرد.

وی افزود: در بیماران مبتلا به چربی خون بالا و برای پیشگیری از افزایش چربی خون باید چند نکته تغذیه‌ای رعایت شود. از جمله اینکه رژیم غذایی پرفیبر با افزایش مصرف سبزی‌ها داشته باشید. مصرف زیاد سبزی و میوه، غلات کامل، حبوبات و دانه‌ها باعث کاهش کلسترول بد خون و همچنین کاهش وزن می‌شود.

چربی خون را چگونه با تغذیه کاهش دهیم؟ 

باقری اضافه کرد: برای کاهش چربی خون، مصرف چربی‌های اشباع را باید کاهش یابد.  برای کاهش دریافت اسید چرب ترانس، از مصرف غذاهای سرخ‌کرده و فست‌فودها اجتناب شود.

وی بیان کرد: مغز دانه‌ها به کاهش کلسترول خون کمک می‌کنند. البته  باید در نظر داشت که به دلیل کالری بالا موجب اضافه وزن و چاقی می‌شود و  تعادل در مصرف آن‌ها را باید رعایت کرد.

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: روغن‌های غیر اشباع مانند کانولا، زیتون و آفتابگردان سبب کاهش کلسترول بد خون می‌شود؛ اما به هر حال به دلیل کالری بالا باید تعادل رعایت شود.

وی افزود: مصرف گوشت قرمز را باید کاهش داد و مصرف ماهی و گوشت بدون چربی ماکیان افزایش یابد.

باقری گفت: تمام چربی‌های گوشت قرمز و پوست مرغ را قبل از پخت از باید جدا کرد. همچنین بهتر است غذاها به جای سرخ کردن، با روش آب‌پز ، بخارپز، تنوری و یا کبابی تهیه شوند.

وی بیان کرد: چربی موجود در خورش‌ها و آبگوشت را قبل از سرو کردن باید جدا کرد و تا حد امکان، روغن کتلت و کوکو بعد از پخت به وسیله دستمال یا کاغذهای جاذب روغن گرفته شود.

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: تا حد امکان از مصرف گوشت‌های فرآوری‌شده مانند هات داگ، سوسیس، ژامبون، ناگت مرغ و گوشت، حتی با عنوان «کم چرب» خود داری شود.

وی اضافه کرد: ماهی‌های چرب مانند سالمون، ماهی آزاد، قزل آلا و کپور که حاوی امگا ۳ بالایی هستند سبب کاهش تری‌گلیسرید خون و تنظیم کلسترول خوب خون می‌شوند.

باقری بیان کرد: پروتئین سویا هم اثرهای مفیدی دارد و سبب کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید می‌شود. از سوی دیگر، باید مصرف سیب زمینی را کاهش داد و مصرف دانه‌ها و غلات کامل و برنج قهوه‌ای افزایش یابد.

وی افزود: غلات بدون سبوس مانند برنج سفید و نان سفید سبب افت سریع قند خون و گرسنگی زودرس می‌شوند و اضافه دریافت آن سبب چاقی و تجمع در بدن به صورت چربی می‌شود.

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: کاهش وزن بدن به کاهش کلسترول و تری گلیسرید و افزایش کلسترول خوب خون، کمک به کاهش فشار خون، کاهش خطر حمله‌های قلبی و سکته و کاهش فشار بر مفاصل و رباط‌ها کمک می‌کند.

وی ادامه داد: پیروی از یک برنامه منظم برای ورزش، سبب افزایش کلسترول خوب و کاهش کلسترول بد خون می‌شود. در این باره ۴۰ دقیقه ورزش مانند قدم زدن، شنا، دوچرخه سواری به تعداد ۳ تا ۴ بار در هفته توصیه می‌شود.

دارو درمانی برای تنظیم کلسترول خون

باقری گفت: گاهی تغذیه سالم و ورزش منظم برای تنظیم کلسترول خون کافی نیست؛ در موارد سطح بالای کلسترول ناشی از نوع وراثتی، به دارو درمانی نیاز است. در این صورت، پزشک معالج درمان دارویی فرد را انجام خواهد داد.

انتهای پیام