به گزارش ایسنا، گزارش تازه از وضعیت تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان حاکی از آن است که با وجود رشد اسمی پرداخت تسهیلات در سال ۱۴۰۳، سهم این شرکت‌ها از کل اعتبارات بانکی همچنان محدود و نامتوازن است. طبق داده‌های رسمی، مجموع وام پرداختی شبکه بانکی در سال گذشته به ۷۶۶۴ هزار میلیارد تومان رسیده که از این میزان ۳۹۵ هزار میلیارد تومان به شرکت‌های دانش‌بنیان اختصاص یافته است؛ رقمی معادل ۵.۲ درصد از کل تسهیلات پرداختی سالانه.

با این حال، در شاخص مانده وام‌های فعال، سهم دانش‌بنیان‌ها به ۲.۷ درصد کاهش می‌یابد و برآوردها نشان می‌دهد سهم واقعی تسهیلاتی که مستقیماً صرف تولید محصولات دانش‌بنیان شده، حدود ۰.۷۴ درصد از کل مانده وام‌های بانکی کشور است. این در حالی است که بیش از ۹۵ درصد تسهیلات پرداختی ماهیت حمایتی مستقیم نداشته و عمدتاً بر اساس گردش حساب یا روابط بانکی اعطا شده است.

همچنین تمرکز تسهیلات در میان تعداد محدودی از شرکت‌ها قابل توجه است؛ به‌گونه‌ای که حدود ۵ درصد شرکت‌ها نزدیک به ۸۹ درصد کل تسهیلات را دریافت کرده‌اند و در مقابل، ۶۱ درصد شرکت‌های دانش‌بنیان هیچ وام فعالی در شبکه بانکی ندارند.

در شرایطی که بسیاری از شرکت‌های کوچک و متوسط کمبود نقدینگی را چالش اصلی خود عنوان می‌کنند، گزارش‌ها نشان می‌دهد کمتر از نیمی از شرکت‌ها در سال ۱۴۰۳ برای دریافت وام به بانک‌ها یا نهادهای تأمین مالی مراجعه کرده‌اند. از سوی دیگر، با تعدیل اثر تورم، روند واقعی تسهیلات اعطایی نه‌تنها افزایشی نبوده بلکه با کاهش نیز مواجه شده است.

این آمارها در حالی منتشر می‌شود که سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی در کنترل رشد اعتبارات، فضای تأمین مالی را برای بنگاه‌های فناور محدودتر کرده و ضرورت بازنگری در نحوه هدایت تسهیلات به سمت پروژه‌ها و محصولات دانش‌بنیان را بیش از پیش برجسته ساخته است.

سهم شرکت‌های دانش بنیان از مانده تسهیلات فعال نظام بانکی در انتهای سال۱۴۰۳ 

در پایان سال،۱۴۰۳مانده وام بانکی شرکت های دانش بنیان حدود ۲۸۸ هزار میلیارد تومان بوده است که معادل با ۲.۷ درصد از کل وام‌های فعال بانکی است. با درنظر گرفتن میزان فروش محصولات دانش بنیان هر شرکت و تناسب هزینه کرد تسهیلات پرداختی به شرکت ها با این میزان، سهم واقعی وام های مربوط به محصولات دانش بنیان ۰.۷۴ درصد از کل وام هـای فعال کشور تخـمین زده می شود که با توجه به سهم این شرکت ها در اقتصاد کشور، این میزان تسهیلات متناسب ارزیابی می شود.

توجه به این نکته حائز اهمیت است که بیش از ۹۵ درصد از تسهیلات مذکور ماهیت حمایتی نداشته و با توجه به گردش حساب یا تعاملات بین شرکت ها و بانک ها به شرکت ها پرداخت شده است. از طرفی سیستم بانکی تمایز شفافی بین محصولات دانش بنیان و غیر دانش بنیان شرکت ها قائل نبوده و لزوما این پرداخت ها به صورت هدفمند در راستای توسعه محصولات دانش بنیان هزینه نمی شود.

به همین علت مطابق با این تخمین بخش عمده ای از این وام ها صرف تولید محصولات دانش بنیان نشده و یا توسط شرکت های بزرگی دریافت شده است که سهم محصولات دانش بنیان در سبد فروش آنها قابل توجه نیست. به نظر می رسد برنامه ریزی برای هدایت وام های حمایتی به سمت پروژه ها و محصولات دانش بنیان می تواند به توسعه هرچه بیشتر شرکت‌های دانش بنیان کمک کند.

بر اساس گزارش‌های ماهانه بانک مرکزی، در سال۱۴۰۳شبکه بانکی کشور مجموعا ۷۶۶۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کرده است. این تسهیلات در دسته بندی های مختلفی مانند خدمات، صنعت و معدن، کشاورزی و سایر بخش ها طبقه بندی شده اند که از این میزان ۳۹۵،هزارمیلیارد تومان به شرکت های دانش بنیان اختصاص یافته است. بنابراین میزان وام های پرداختی به شرکت های دانش بنیان معادل ۵.۲ درصد از مجموع تسهیلات پرداختی شبکه بانکی است. همچنین در مقام مقایسه با سایر بخش ها می توان معادل ۱۷ درصد از کل وام های بخش خدمات و ۲۳ درصد از وام های پرداختی به بخش خانوار بوده است.

وضعیت وام های دانش بنیان ها

در پایان سال۱۴۰۳ کل مانده وام بانک‌ها ۱۰۶۷۸۹۷۷ میلیارد تومان بوده است. از این میزان حـدود ۲.۷ درصد مربوط به شرکت های دانش بنیان است.

حدود ۶۱ درصد از شـرکت های دانش بنـیان هیچ گـونه وام فعالی در شبـکه بانکی ندارند. از طـرفی شـرکـت‌های دارای وام فـعال به طور میانگین۵ وام دریافت کرده اند ومجموع مانده بدهی وام های فـعال آنهاحدود ۶۶ میلیارد تومان است.

در مقـایسـه باسال گذشته، شرکت های دریافت کننده وام رشدی ۱۶ درصدی داشته اند که بخشی از آن به دلیل ارائه تسهیلات حمـایتی موجود در قـانون بودجه به شرکت های کوچکتر بوده است. همچنین مجموع میزان وام شـبکه بانکی به زیست بوم فناوری نیز رشدی ۳۴درصدی داشته است که البته در صورت حذف اثر افزایش تورم، این نرخ رشدی منفی بوده است.

طبق بررسی‌های انجام شده، کمتر از نیمی از شرکت‌های دانش بنـیان در سال۱۴۰۳ برای دریافـت وام به نـهادهای تأمین مالی مانند بانک،صندوق نوآوری و شکوفـایی و صندوق‌های پژوهش و فناوری مراجـعه کـرده‌اند. این در حالی است که بسیاری از شرکت‌های کوچک و متوسط، کمبود نقدینگی را چالش اصلی خود می دانند. عدم سلامت مالی و رتبه اعتباری نامناسب از دلایل اصلی این وضعیت است.

همچنین با توجه به اینکه بسیاری از شرکت ها بیشتر از وام بانکی نیازمند سرمایه گذاری هستند، تقویت سازوکارهای سرمایه گذاری می تواند به ایجاد تعادل بین بدهی و جذب سرمایه منجر شود. با توجه به اینکه ۲۰ شرکت از مجموع شرکت های دارای دیر کرد، مسـئول۶۰درصـد از مجـموع دیر کرد وام های فعال هستند، به نظر می رسد با استفاده از ابزارهای قانونی موجود در فـرآیند ارزیابی شرکت ها، امکان بـازنگری در وضعیت دانش بنیانی آنها وجود دارد.

وضعیت تسهیلات اعطایی به شرکت ها به این شرح است: 

نمودارهای ارائه شده در زیر روند مجموع وام‌های فعال شرکت‌های دانش بنیان را به صورت سالانه از سال ۱۳۹۹ نشان می‌دهد. این بررسی‌ها حاکی از افزایش اسمی وام‌های دریافتی این شرکت‌ها از نظام بانکی نسبت به سال قبل است. در نمودار زیر اثرهای تورم بر روند وام‌های فعال شرکت‌ها تعدیل شـده است. هـمـچنین به منـظور بـررسی دقیق‌تر این مسـأله لازم است اثر افزایش تعداد شرکت‌های دانش بنیان نیز در این رونـد تعـدیل شود.

به همین خـاطر از نمودار میانگین وام‌هـای فعال استفاده شده است تا سرانه وام‌های فعال شرکت‌ها در سال‌های مختلف محاسبه شود. نـمـودار زیر روند سرانه وام شـرکت‌ها پس از تعدیل تورمی حاکی از آن است که ارزش واقعی تسـهیلات اعـطایی شبکـه بانکی به شرکت‌های دانش بنیان در سال‌های اخیر نه تنها افزایش نیافته،بلکـه با کاهش نیز مواجه شده است.این روند حتی برای شرکت‌های نوآور و فناور نیز نزولی بوده اسـت. علت این امر رشد کمتر میزان تسهیلات بانکی نسبت به نرخ تورم است.

مبین این موضوع سیاست‌های کلی بانک مرکزی در جلوگیری از ایجاد اعتبار جدید در سیستم بانکی است که بسیاری از شرکت‌ها را به استفاده از منابع گران قیمت سوق داده است.

در جدول زیر شرکت های دانش بنیان باتوجه به سابقه دریافت وام مورد بررسی قرار گرفته‌اند.مقایسه وضعیت شرکت‌ها نشان می‌دهد شرکت‌های دانش بنیانی که برای نخستین بار وام دریافت کرده اند در دوسال اخیر ۳۳درصد افزایش یافته است که بیش از ۷۰ درصد آنها راشرکت های نوپا تشکیل می‌دهند. همچنین شرکت های با افزایش میزان وام فعال در سال ۱۴۰۳ سهم قابل توجهی در بین شرکت های دارای وام در این سال داشته اند.

از این رو اعطای وام به شرکت‌های دانش بنیانی که تاکنون موفق به دریافت تسهیلات نشده‌اند، یکی از اهداف برنامه‌های حمایتی در سـال های اخیر بوده است. نــمودار زیر نشان می‌دهد که سالانه به طور میانگین ۵ درصد به تعداد شرکت های دارای وام افزوده شده و طی ۵ سال اخیر، سهم شرکت‌های دارای وام نسبـت به کل شرکت‌های دانش بنیان ۲ برابر شده است. به نظر می‌رسد تمرکز بر اجرای اقدامات هدفمند از جمله طرح «هزار فناور» توسط صندوق نوآوری و شکوفایی، در دستیابی به این موفقیت نقش داشته است. مطابق با نمودار زیر وضعیت پراکـندگی دریافت تسهیلات توسط شرکت‌ها مناسب شده ولی همچنان ۶۱ درصد از شرکت‌ها هیچ تسهیلات فعالی در سیستم بانکی ندارند از طرفی حدود ۵ درصد از شرکت‌ها ۸۹ درصد از تسهیلات را دریافت کرده اند:

سهم شرکت‌های دارای وام فعال نسبت به کل شرکت‌هااز سال۱۳۹۹

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از وام فعال شرکت‌های دانش بنیان، جاری است و فـقـط ۵.۷ درصد از کل وام‌های دریافتی با دیر کرد مواجه شده است. با این حال، افزایش ۳۱ درصدی نسبت دیر کرد به مانده وام های فعال و همچنین رشد ۱۷ درصدی تعداد شرکت‌های دارای دیر کرد، نشان دهنده روند افزایشی وام های معـوق به لحاظ تـعداد و میزان است.

البته مقایسه این روند با سایر وام های سیستم بانکی، الگوی مشابهی را نشان می دهد که به نظر ‌می رسد دلیل آن عدم جایگزینی برخی از تسـهیلات سر رسـید شده با تسهیلات جدید بوده است.

وضعیت وام‌های فعال شرکت‌های دانش بنیان از لحاظ نوع دیر کرد

انتهای پیام