مهدی پیرهادی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تقویت تاب آوری در سطح جامعه در شرایط بحرانی و جنگی، اظهار کرد: تابآوری به توانایی افراد، خانوادهها یا جوامع برای سازگاری، مقابله و بازگشت به تعادل پس از تجربه فشار، بحران، آسیب یا تغییرات دشوار گفته میشود. به زبان ساده، تابآوری یعنی در برابر مشکلات نشکنیم، از بحرانها درس بگیریم و حتی قویتر از قبل ادامه دهیم. به باور پژوهشگران تابآوری قابلیتی ذاتی اما قابل تقویت است که در بستر حمایتهای اجتماعی رشد میکند.
وی با اشاره به عوامل مؤثر بر تاب آوری بیان کرد: تاب آوری نتیجه تعامل میان سه سطح فرد، خانواده و جامعه است. عوامل فردی شامل خودآگاهی و شناخت هیجانات، مهارت حل مسئله، خوشبینی واقع بینانه، عزت نفس و خودکارآمدی و انعطافپذیری شناختی است. عوامل خانوادگی عبارتند از حمایت عاطفی خانواده، روابط امن و پایدار و گفتوگوی سازنده در خانواده و همچنین عوامل اجتماعی شامل شبکههای حمایتی محلی، احساس تعلق اجتماعی، اعتماد عمومی و نهادهای مردمی فعال است.
نقش محوری مساجد در تقویت تاب آوری اجتماعی
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران اضافه کرد: تاب آوری اجتماعی یعنی توان یک جامعه برای عبور هماهنگ و کمهزینه از بحرانها و بازسازی خود؛ مهمترین مؤلفههای تاب آوری اجتماعی سرمایه اجتماعی (اعتماد، همبستگی، مشارکت)، انسجام اجتماعی و هویت مشترک، رهبری محلی کارآمد و مورد اعتماد، عدالت در توزیع منابع، فرهنگ تعاون و مسئولیتپذیری و ظرفیت سازماندهی مردمی در شرایط بحران است. در این بین مساجد در تقویت تابآوری اجتماعی نقش محوری دارند.
به گفته پیرهادی، در جامعه ایرانی-اسلامی، مسجد مهمترین کانون پیوند دین، اجتماع و همبستگی مردمی است. الگوی تاریخی مسجدالنبی نشان میدهد که مسجد در صدر اسلام مرکز تصمیمسازی، همیاری اجتماعی، آموزش و رسیدگی به امور مردم بوده است؛ این الگو امروز نیز قابل احیا و تقویت است.
وی در پاسخ به این سوال که چرا مسجد بیش از هر مکان دیگری محور تابآوری اجتماعی است؟ گفت: مسجد نهادی است که سرمایه اعتماد در آن بالاست. امام جماعت و معتمدان مسجد معمولاً مورد پذیرش مردم هستند و این اعتماد، پایه اصلی تابآوری اجتماعی است. مساجد در اغلب محلهها قرار دارند و میتوانند در کوتاهترین زمان، شبکهای از داوطلبان و نیروهای مردمی را برای کمکرسانی سازماندهی کنند. در بحرانهایی مانند سیل، زلزله یا مشکلات اقتصادی، مسجد میتواند مرکز جمعآوری کمکهای مردمی باشد، پایگاه توزیع عادلانه اقلام حمایتی شود و بانک اطلاعاتی از نیازمندان محله ایجاد کند. در شرایط اضطراب اجتماعی، مسجد با تقویت ایمان، امید و آرامش معنوی، از فرسایش روانی جامعه جلوگیری میکند. معنویت یکی از مهمترین منابع تابآوری جمعی است.
پیرهادی ادامه داد: مساجد میتوانند با برگزاری دورههای مهارتهای زندگی، مدیریت بحران، کمکهای اولیه و مشاوره خانواده سطح آمادگی اجتماعی را افزایش دهند. با فعال بودن مسجد در محله، ارتباط نسلها تقویت شده و جوانان در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی جذب میشوند؛ این امر از بروز بسیاری از آسیبهای اجتماعی پیشگیری میکند. میانجیگری امام جماعت و معتمدان مسجد میتواند از گسترش اختلافات خانوادگی یا همسایگی جلوگیری کرده و انسجام اجتماعی را حفظ کند.
وی در خصوص راههای تقویت تابآوری فردی در شرایط فعلی، تصریح کرد: برای تنظیم هیجان میتوان اقداماتی مانند تمرین تنفس عمیق، ورزش منظم و دعا و ذکر برای آرامش ذهن، اصلاح نگرش شامل تمرکز بر راهحل بهجای مشکل، پذیرش شرایط غیرقابل تغییر و حفظ امید واقع بینانه، تقویت ارتباطات اجتماعی شامل حفظ ارتباط با خانواده و دوستان، مشارکت در فعالیتهای جمعی و حضور فعال در برنامههای مسجد انجام داد، همچنین هدفمندی و خدمت اجتماعی مثل تعیین اهداف کوتاه مدت و عملی، مشارکت در فعالیتهای داوطلبانه مسجد و کمک به نیازمندان محله نیز میتواند در این مسیر موجب تقویت تاب آوری اجتماعی شود.
پیرهادی با اشاره به راههای تقویت تابآوری اجتماعی با محوریت مسجد بیان کرد: فعالسازی ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی مساجد، تشکیل گروههای جهادی و داوطلب محلی زیر نظر مسجد، ایجاد صندوقهای قرضالحسنه و حمایت معیشتی محلهمحور، برگزاری نشستهای گفتوگوی اجتماعی در مسجد و همکاری مسجد با مدارس، پایگاههای بسیج و نهادهای محلی از جمله این راهکارهاست.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تابآوری، قدرت ایستادگی هوشمندانه در برابر بحرانهاست. این توانمندی زمانی تقویت میشود که مردم در کنار یکدیگر و با محوریت نهادهای مورد اعتماد محلی حرکت کنند. مسجد قلب تپنده تابآوری اجتماعی است و هرچقدر فعال تر، مشارکت بیشتر و برنامه ریزی دقیق تر از سوی مساجد صورت بگیرد، تاب آوری اجتماعی بالاتر میرود.
انتهای پیام
