حجتالاسلام والمسلمین سید محمود طباطبایی در گفتوگو با ایسنا با تاکید بر اینکه شب قدر بافضیلتترین شبِ سال، شب نزول قرآن، رحمت الهی و آمرزش گناهان است، اظهار کرد: در این شب، فرشتگان به زمین میآیند و بنابر برخی از احادیث شیعه، مقدرات سال آینده بندگان را بر امام عرضه میکنند. قرآن در سورههای «قدر» و «دخان» از این شب سخن میگوید و بر اساس آیات قرآن و روایات، ارزش شب قدر بیش از هزار ماه است.
وی افزود: «قدر» در لغت به معنای اندازه کردن، مقدر ساختن، قرار دادن چیزی به تعداد مخصوص و به شکل و شیوه مخصوص است. همچنین به معنای تعدیل کردن، به مقدار معینی قرار دادن، تقدیر و تدبیر امور خلقت، حکم و قضا و به مفهوم اندازه معین طبق مصلحت و به مقتضای حکمت است. علامه طباطبایی میگوید: «مراد از قدر، تقدیر و اندازهگیری است و خداوند در این شب، اموری از قبیل زندگی، مرگ، روزی، سعادت و شقاوت انسانها را مشخص میسازد».
مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی ادامه داد: بنابراین شب قدر، شب مخصوص رقم زدن سرنوشت انسان و برنامهریزی کردن است. به همین جهت آن را شب قدر مینامند؛ چون خداوند آنچه را در طول سال انجام خواهد گرفت همانند حیات و مرگ، خیر و شر، طاعت و عصیان، سعادت و شقاوت، توسعه و تنگی رزق و معیشت و... در آن شب تقدیر و تعیین میکند؛ این گفتار، عصاره و مضمون آیه چهارم سوره «دخان» است که به صراحت اظهار شده است: «فیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکیمٍ در آن شب هر امری بر اساس حکمت (الهی) تدبیر و جدا میگردد».
طباطبایی با تأکید بر اینکه سرنوشت افراد برای سال آینده بر اساس استعدادها و لیاقتها رقم میخورد، تصریح کرد: سرنوشت افراد برای سال بعد مانند، رزق، مرگ، خوشی و ناخوشیها، حج رفتن و حوادث دیگر زندگی بر اساس استعدادها و لیاقتها رقم میخورد. امام رضا (ع) در این باره فرمود: «در آن شب قدر آنچه که در سال واقع میشود، تقدیر و اندازهگیری میشود. از نیکی و بدی و زیان و سود و روزی و مرگ. به همین جهت نیز شب قدر نامیده شده است» بر پایه برخی از روایات، ولایت امام علی(ع) و سایر اهلبیت(ع) نیز در همین شب، مقدر و امضاء شده است.
وی ادامه داد: تعیین مقدرات الهی در شب قدر به وسیله فرشتگان امری بدون علت نیست، بلکه این کار بر اساس شایستگی افراد و میزان ایمان و عملشان تعیین میشود. یعنی برای هر کس آن چیزی را مقدر میکنند که شایسته آن است یا به تعبیر دیگر، بسترها و زمینههایش از ناحیه او فراهم شده است و این نهتنها منافاتی با اختیار و تلاش انسان ندارد بلکه تأکیدی بر آن است. خدای متعال براساس نظام سراسر حکمت هستی، چنان مقدر کرده که بین پدیدههای جهان روابطی خاص برقرار است. سلسله علل و اسباب اعمال و کردار اختیاری انسان را نیز شامل میشود و بین عمل و نتیجه آن رابطه مستقیم وجود دارد.
عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه فردوسی در ادامه گفت: در شب قدر خداوند رفتارهای برآمده از اختیار و اراده انسان را میسنجد و تقدیرشان را براساس قالبی تعیین میکند. بنابراین بین تقدیر الهی و اختیار انسان هیچ منافاتی وجود ندارد و این مقدرات حکیمانه الهی از انسان سلب اختیار نمیکند. هر چند سرنوشت و تقدیر انسان براساس اعمال گذشته و شرایط خاص هر فردی معین میشود، اما انسان میتواند با اختیار و اراده و تلاش خود شرایطی را در آینده فراهم کند که سرنوشت و مقدرات جدیدی را رقم بزند تا در آن زمان خداوند متعال علل و نتایج پیشین را محو میکند و شرایط و نتایج جدیدی را مقدر میگرداند. یعنی هیچ منافاتی ندارد امری که در شب قدر مقدر شده است به صورت دیگری تحقق یابد، چون دگرگونی در تقدیر الهی با تعلق مشیت الهی امری ممکن است.
طباطبایی تصریح کرد: همچنانکه قرآن میفرماید: یمحو الله ما یشاء و یثبت وعنده ام الکتاب؛ خداوند آنچه را بخواهد محو میکند و تثبیت میکند (مقدرات جدید را) و امالکتاب (لوح محفوظ) در نزد او است(رعد- ۳۹) بنابراین قضا و قدر تغییرپذیر نیست. اما آنچه در لوح محو و اثبات ثبت شده است یعنی قضا و قدر غیر حتمی قابل تغییر و محو و اثبات است.
انتهای پیام
