به گزارش ایسنا، جنگ و منازعات نظامی همواره یکی از ویرانگرترین پدیدههای تاریخ بشر است که آثارشان نهتنها در عرصههای انسانی و اقتصادی بلکه در بنیانهای طبیعی زمین نیز نفوذ میکند. محیط زیست به عنوان بستر حیات انسان و سایر موجودات، از نخستین قربانیان جنگ محسوب میشود. آلودگیهای ناشی از سلاحها، تخریب زیرساختهای زیستی، مصرف بیرویه منابع طبیعی و نابودی اکوسیستمهای حساس، زنجیرهای از بحرانهای زیستمحیطی و اجتماعی ایجاد میکند که گاه دههها ادامه مییابد.
مهدی پیرهادی رییس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تأثیر جنگ بر اکوسیستمها و تنوع زیستی اظهار کرد: اکوسیستمها تعادلی پویا میان موجودات زنده و عوامل غیرزندهاند. هر انفجار یا آتشسوزی ناشی از جنگ این تعادل را برهم میزند. نابودی جنگلها، مراتع و تالابها، تخریب زیستگاه گونههای بومی و مهاجرت اجباری جانوران از نتایج مستقیم منازعات نظامی است. در برخی مناطق، سوختن وسیع موجب کاهش حاصلخیزی خاک و از بین رفتن موجودات ریز مانند میکروارگانیسمهای خاکی میشود که برای چرخه مواد غذایی ضروریاند. به این ترتیب، زمین از کارکرد طبیعی خود بازمیماند و بازسازی آن ممکن است دهها سال طول بکشد.
اثرات جنگ بر منابع آبی و نظامهای خاکی
وی ادامه داد: آب و خاک، مهمترین عناصر پایداری زیستمحیطی هستند. در جریان جنگها، تخریب سدها، پالایشگاهها و کارخانههای شیمیایی باعث نشت فلزات سنگین، سوخت و مواد سمی به منابع آبی میشود و حیات رودخانهها و دریاچهها را به مخاطره می اندازد.
رییس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران اضافه کرد: خاک نیز از طریق انفجار و نفوذ ترکیبات شیمیایی آفتزا و فلزات سمی آلوده میشود و خاصیت زراعی خود را از دست میدهد. برای نمونه، در کشورهایی که درگیر جنگ طولانی بودهاند مانند سوریه و عراق، کاهش کیفیت خاک و منابع آب موجب تخریب بسیاری از اراضی حاصلخیز شده است.
پیرهادی همچنین با اشاره به تاثیرات جنگ بر هوا و تغییرات اقلیمی بیان کرد: انفجارها، سوختن چاههای نفت، استفاده از وسایل نقلیه نظامی سنگین و انواع بمبهای شیمیایی، میکروبی، موشک ها و ... حجم عظیمی از گازهای آلاینده را وارد جو زمین میکنند. ترکیباتی چون دیاکسیدگوگرد، اکسید نیتروژن و دوده موجب آلودگی شدید هوا و گرمایش جهانی میشوند.
رییس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران ادامه داد: در جنگ خلیج فارس، دود ناشی از سوختن چاههای نفت تا ارتفاع چند هزار متری در هوا پخش شد و بارانهای اسیدی در منطقه ایجاد کرد. این گونه پدیدهها، چرخه طبیعی بارش، کیفیت خاک و تنوع گیاهی را دچار اختلال کرده و در سطح جهانی به تغییرات اقلیمی دامن میزنند.
آلودگی صوتی و اثرات روانی ـ زیستی
وی همچنین تصریح کرد: آلودگی صوتی یکی از جنبههای کمتر بررسیشده جنگ است. انفجارها، صدای ممتد سلاحها، پرواز هواپیماهای جنگی و آژیرها نهتنها برای انسان، بلکه برای حیوانات نیز مخرباند. بسیاری از گونههای جانوری توانایی تشخیص صداهای طبیعی برای یافتن غذا یا جفت را از دست میدهند. در مناطق جنگزده، کاهش پرندگان، تغییر الگوی مهاجرت حیوانات و اضطراب مداوم در انسانها از پیامدهای این نوع آلودگیاند.
اثرات جنگ بر محیط زیست شهری
به گفته پیرهادی، انفجارها باعث آزادسازی حجم زیادی از گرد و غبار، فلزات سنگین و مواد سمی میگردند. انبوه زبالههای ساختمانی، سوختن خودروها و ساختمانها، و تخریب زیرساختهای انرژی موجب افزایش آلودگی هوا و آب در مناطق شهری میشود. بعد از پایان جنگ، مشکل بازسازی و پاکسازی آلودگیها به معضل بزرگ زیستمحیطی تبدیل میگردد.
وی اضافه کرد: جنگها آثار فراملی دارند. آلودگیهای جوی و دریایی قادرند از طریق باد و جریانهای آب به مناطق دوردست انتقال یابند. تخریب جنگلها ظرفیت جهانی جذب کربن را کاهش میدهد و روند گرمایش زمین را تسریع میکند. از سوی دیگر، تخصیص بودجههای کلان برای امور نظامی، منابع مالی جهانی را از پروژههای محیط زیستی، حفاظت از اکوسیستمها و پژوهشهای علمی درباره انرژیهای پاک منحرف میسازد.
پیرهادی در جمع بندی خود تصریح کرد: جنگ، تهدیدی همهجانبه برای محیط زیست است و آثار آن در خاک، هوا، آب، کشاورزی، سلامت انسان و روان جامعه نمود دارد. مقابله با این تهدیدها نیازمند سیاستهای جهانی هماهنگ، ارزیابی منظم زیستمحیطی در مناطق جنگی و گنجاندن ملاحظات زیستی در قوانین بینالمللی مربوط به جنگ است.
وی ادامه داد: از جمله راهکارها میتوان به ایجاد کمیسیونهای زیستمحیطی پس از جنگ برای پایش مناطق آسیبدیده، استفاده از فناوریهای کمخطرتر و سوختهای پاک در تجهیزات نظامی، آموزش نیروهای نظامی درباره حفاظت از منابع طبیعی و تسهیل همکاریهای بینالمللی برای بازسازی اکوسیستمها و اراضی کشاورزی اشاره کرد. در نهایت، صلح تنها میان ملتها نیست بلکه میان انسان و زمین نیز باید برقرار شود؛ زیرا هیچ توسعهای پایدار نخواهد بود مگر آنکه در بستر محیطی سالم و بازسازیشده به انجام برسد.
انتهای پیام
