به گزارش ایسنا، ایمنی غذا شاخهای مهم از علوم مرتبط با سلامت عمومی است که بر پیشگیری و کنترل بیماریهای منتقله از غذا تمرکز دارد. آلودگی مواد غذایی به باکتریهای بیماریزا میتواند در هر مرحلهای از زنجیره تولید، از مزرعه تا سفره، رخ دهد. منابع این آلودگی ممکن است محیطی، حیوانی یا انسانی باشند. بر اساس آمارهای جهانی، سالانه حدود ۶۰۰ میلیون نفر در جهان به دلیل مصرف غذای آلوده بیمار میشوند. این رقم نشان میدهد که ایمنی غذا فقط یک مسئله تخصصی در کارخانهها نیست، بلکه موضوعی است که مستقیما با سلامت خانوادهها در ارتباط است. با افزایش جمعیت جهان و رشد مصرف محصولات دامی، بهویژه فرآوردههای طیور، حفظ کیفیت و ایمنی این محصولات اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در این میان، آنتیبیوتیکها طی حدود یک قرن گذشته نقش مهمی در درمان عفونتهای باکتریایی در انسان و حیوان داشتهاند. این داروها که میتوانند طبیعی یا شیمیایی و سنتزی باشند، با مهار رشد یا از بین بردن میکروارگانیسمها عمل میکنند. استفاده از آنها در دامپروری و کشاورزی نیز برای پیشگیری و درمان بیماریها رایج بوده است. اما مصرف مداوم و گاه نادرست این ترکیبات، به پدیدهای به نام مقاومت ضدمیکروبی منجر شده است. در این وضعیت، باکتریها دیگر به دارو پاسخ نمیدهند و درمان عفونتها دشوارتر میشود. برخی باکتریها حتی به چندین دارو مقاوم شدهاند که این موضوع خطر بیماری شدید و مرگ را افزایش میدهد و فشار زیادی بر نظامهای بهداشتی وارد میکند.
در همین راستا، الهه لایق قدردان، استادیار گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی دانشگاه گیلان، به همراه یکی از همکاران خود، پژوهشی را درباره راهبردهای مقابله با باکتریهای مقاوم و روشهای کاهش مصرف آنتیبیوتیک در صنعت غذا انجام دادهاند. آنها در این مطالعه، بدون تمرکز صرف بر یک آزمایش خاص، به بررسی و جمعبندی راهکارهایی پرداختهاند که میتواند به کنترل این چالش روبهرشد کمک کند.
روش کار این پژوهش به صورت مروری بوده است. به این معنا که پژوهشگران با بررسی منابع علمی و مطالعات پیشین، ابعاد مختلف مقاومت باکتریایی به آنتیبیوتیکها را تحلیل کردهاند و سپس راهکارهای موجود و پیشنهادی برای مقابله با این پدیده را کنار هم قرار دادهاند. در چنین مطالعاتی، به جای انجام آزمایش جدید، نتایج تحقیقات متعدد بررسی و مقایسه میشود تا تصویر جامعتری از موضوع به دست آید. این رویکرد کمک میکند تصمیمگیران و فعالان صنعت غذا با مجموعهای از گزینههای علمی و عملی آشنا شوند.
یافتههای این بررسی نشان میدهند که هرچند آنتیبیوتیکها همچنان ابزار مهمی برای کنترل باکتریهای بیماریزا در صنایع غذایی هستند، اما افزایش مقاومت باکتریها تهدیدی جدی برای امنیت غذایی به شمار میرود. باکتریهایی مانند سالمونلا، گونههای استافیلوکوکوس اورئوس، انتروکوکها و کمپیلوباکتر مقاوم به حرارت از جمله موارد نگرانکننده هستند. برای مقابله با این وضعیت، راهکارهایی مانند فاژدرمانی یا استفاده از باکتریوفاژها مطرح شده است. باکتریوفاژها ویروسهایی هستند که فقط باکتریها را آلوده میکنند و میتوانند بهطور هدفمند آنها را از بین ببرند.
در کنار آن، استفاده از باکتریهای شکارچی نیز به عنوان رویکردی نوین معرفی شده است. این باکتریها میتوانند به باکتریهای مضر حمله کرده و آنها را نابود کنند، بدون آنکه برای انسان بیماریزا باشند. همچنین راهبرد مقاومت چنددارویی، یعنی استفاده همزمان از چند ترکیب برای افزایش اثر درمان، از دیگر گزینههای مطرح شده است. پژوهشگران تأکید کردهاند که اصول کشاورزی پایدار، پیشگیری و کنترل عفونت، رعایت بهداشت دست، پایش مصرف آنتیبیوتیک و ایجاد زنجیره تأمین داروی باکیفیت نیز نقش مهمی در کاهش گسترش مقاومت دارند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در این تحقیق که نتایج آن را «فصلنامه میکروبیولوژی کاربردی در صنایع غذایی» وابسته به انجمن پروبیوتیک و غذاهای فراسودمند ایران منتشر نموده است، کاهش مصرف آنتیبیوتیک در حیوانات یکی از محورهای مهم توصیهشده است. در این زمینه، بر بهبود بهداشت، استفاده از واکسیناسیون مناسب و بهکارگیری مکملهایی مانند پروبیوتیکها تأکید شده است. پروبیوتیکها میکروارگانیسمهای زندهای هستند که در صورت مصرف کافی، میتوانند برای میزبان سودمند باشند. در پرورش آبزیان نیز استفاده از این ترکیبات میتواند وابستگی به آنتیبیوتیکها را کاهش دهد.
در مجموع، نتایج این پژوهش نشان میدهند که مقابله با مقاومت میکروبی نیازمند رویکردی چندجانبه است. صنعت غذا باید همزمان به بهبود مدیریت بهداشت، آموزش تولیدکنندگان و مصرفکنندگان و بهرهگیری از روشهای نوین توجه کند تا خطرات ناشی از باکتریهای مقاوم به حداقل برسد و سلامت جامعه حفظ شود.
انتهای پیام
