سمیه روانخواه در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه پیشبینی میشود شمار واقعی فعالان این حوزه بسیار بیشتر از این رقم باشد، تصریح کرد: بسیاری از هنرمندان صنایع دستی هنوز برای دریافت پروانه تولید مراجعه نکردهاند و به همین دلیل آمار موجود، همه ظرفیت واقعی استان را نشان نمیدهد.
وی افزود: در نیمه دوم سال گذشته، عزمی جدی برای شناسایی کارگاههای صنایعدستی در استان خراسان رضوی شکل گرفت به طوری که در بازدید از شهرستان تلاش شد وارد روستاها و شهرستانها شویم و برایشان از مزایای دریافت پروانه تولید گفته شد.
روانخواه با بیان اینکه این اقدامها به رشد قابل توجهی در صدور پروانههای تولید منجر شد، خاطرنشان کرد: وقتی عدد دقیق پروانههای تولید صنایعدستی را داشته باشیم، قاعدتاً میتوانیم برای برنامهریزی بهتر اقدام کنیم؛ اینکه چه مقدار اعتبار بگیریم و چه میزان تسهیلات از تهران جذب کنیم، به همین آمار وابسته است.
وی تصریح کرد: در پایان سال گذشته، استان خراسان رضوی با صدور ۲۴۰۰ پروانه تولید مواجه شد که عدد بسیار خوبی به شمار میرود و نسبت رشد در ششماه دوم سال گذشته در مقایسه با ۶ ماه نخست، بیش از ۱۸۰ درصد بوده است.
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی اظهار کرد: استان خراسان رضوی در حوزه صنایعدستی مثل یک گنج پنهان است و هنوز از ظرفیت واقعی آن اطلاع دقیقی نداریم. به همین دلیل، به سمت شناسایی ظرفیت واقعی صنایعدستی استان حرکت کردهایم.
ناگزیر به استفاده از فضای مجازی هستیم
وی تأکید کرد: تلاش میکنیم در حوزه بازاریابی هم از مرحله صرف آموزش رشتههای صنایع دستی عبور کنیم. امسال میخواهیم آموزش بازاریابی را از نحوه فروش گرفته تا عکاسی از محصول و بستهبندی آن تقویت کنیم. چون دنیا تغییر کرده و ما هم ناگزیر به استفاده از فضای مجازی هستیم بنابراین باید به این سمت حرکت کنیم و برای آن برنامه ویژهای در نظر بگیریم.
روانخواه گفت: تقویت شناسایی کارگاهها، افزایش صدور پروانههای تولید، جذب تسهیلات و آموزش مهارتهای جدید در حوزه فروش و بازاریابی، میتواند آینده صنایعدستی خراسان رضوی را روشنتر کند.
وی ایجاد اشتغال با سرمایهگذاری کم را از مزیتهای صنایعدستی دانست و اظهار کرد: یکی از پرسودترین سرمایهگذاریها مربوط به بخش صنایع دستی است.
معاون صنایع دستی خراسان رضوی، با اشاره به اینکه برخی کارگاههای صنایع دستی در سطح استان فاقد مجوز هستند، دلایل آن را نه عدم تمایل، بلکه ناآگاهی از مسیرهای اداری و مزایای قانونی دانست و توضیح داد: در حوزه صنایع دستی، بیشتر با مشاغل خرد و کوچک روبرو هستیم. مگر کارگاههای بزرگی مانند سرامیک که نیاز به مجوز برای دریافت دستگاه پوز، امضای قرارداد، معافیت مالیاتی یا کاهش هزینههای حامل انرژی دارند، یا کارگاههایی مانند طلاسازی که قطعاً باید مجوز داشته باشند؛ چراکه در غیر این صورت در فرآیند کار دچار مشکل میشوند.
مجوزهای صنایعدستی، یکی از پرسودترین مجوزها در کشور است
وی افزود: کارگاههایی هم مانند فرت بافی، شاید به دلیل عدم اطلاع از مزایای دریافت مجوز، یا تمرکز صرف بر فرآیند تولید، به سمت دریافت آن نیامده باشد. این افراد ممکن است بدون آنکه بدانند وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیز قابلیت ارائه مجوز و خدمات حمایتی را دارد از وزارتخانههای دیگر مجوزی به اسم دیگری دریافت کرده باشند؛ این در حالی است که مجوزهای صنایع دستی، به دلیل مزایایی که قانونگذار برای توسعه هنرهای سنتی و صنعتی ایرانی در نظر گرفته، میتواند یکی از بهترین و پرسودترین مجوزها در کشور باشد.
روانخواه در پاسخ به این پرسش که کدام رشته از صنایع دستی در حال حاضر جایگاه خود را یافته و منحصر به فرد است، اظهار کرد: تمام رشتههای صنایع دستی که در خراسان رضوی فعال هستند، دارای جایگاه ویژه و منحصر به فرد خود هستند؛ از رشتههایی مانند قالیبافی، گلیمبافی، پشمبافی، نمدمالی، سفالگری، زیلوبافی، گچبری، تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی، قلمزنی، رودوزیهای سنتی، معرق و منبت چوب تا رشتههای جدیدتری مانند ساخت زیورآلات و …. هرکدام از اینها، ظرفیتهای خاص خود را دارند و میتوانند در سطح ملی و حتی بینالمللی مطرح شوند.
صادرات چمدانی بخش مهمی از بازار استان را شکل داده است
معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی با تشریح وضعیت رشتههای شاخص صنایع دستی در این استان، گفت: در خراسان رضوی چند رشته برجسته وجود دارد که توانستهاند تا حدی بر اساس نیاز مخاطبان خود تولید داشته و در بازار جایگاه پیدا کنند، هرچند هنوز با جایگاه واقعی و شایسته خود فاصله دارند.
روانخواه اظهار کرد: در استان خراسان رضوی چند رشته شاخص در حوزه زیورآلات سنتی و همچنین تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی داریم و این رشتهها در سالهای اخیر بیشتر دیده شدهاند، البته زیورآلات سنتی و تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی در این استان سابقهای دیرینه دارند و دلیل این پیشینه هم آن است که این محصولات از گذشته در سبد سوغات زائران قرار میگرفتند و به همین واسطه توانستهاند جایگاهی برای خود پیدا کنند.
وی افزود: البته قطعاً جایگاهی که این رشتهها اکنون دارند، با آن جایگاهی که حقشان است و باید به دست بیاورند فاصله زیادی دارد، اما در حوزه صادرات، به ویژه صادرات چمدانی و غیررسمی، حرف برای گفتن دارند.
معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی اظهار کرد: زائرانی که از قدیمالایام، چه ایرانی و چه خارجی، برای زیارت حضرت رضا (ع) به مشهد میآمدند، این محصولات را به عنوان تبرک خریداری و با خود از کشور خارج میکردند. این روند همچنان ادامه دارد و امروز هم آنچه در مشهد تولید میشود، واقعاً با نمونههایی که در ترکیه و برخی کشورهای دیگر تولید میشود رقابت میکند.
وی با اشاره به ضرورت حمایت از این حوزه، تصریح کرد: باید کمک کنیم تا بتوانیم قیمت تمام شده این محصولات را پایین بیاوریم. با توجه به اینکه در برخی شهرستانها نیز کارگاههایی در حوزه زیورآلات فعال هستند برنامه داریم تا بتوانیم این کارگاهها را توسعه دهیم و در ایدهآلترین حالت، در سالهای آینده، با توجه به ظرفیتی که منطقه در این حوزه دارد، مجموعههای کوچکتری را ایجاد کنیم تا چرخه تولید در استان خراسان شکل بگیرد و تقویت شود.
وضعیت دیگر رشتههای بومی استان
روانخواه در ادامه درباره دیگر رشتههای بومی استان گفت: یکی از رشتههایی که در چند سال اخیر رشد خوبی داشته، فرت بافی یکی از دست بافتههای سنتی خراسان است. البته این حوزه از گذشتههای بسیار دور در مناطق مختلف استان سابقه داشته و به این شکل بوده که روستاییان یا حتی کسانی که در شهرها زندگی میکردند، به این هنر اشتغال داشتند. گرچه به واسطه تکنولوژی از بین رفته بود اما خوشبختانه در سالهای اخیر استقبال بسیار خوبی از این حوزه شده است.
وی تأکید کرد: در خصوص فرش و دستبافتههای خراسان هم برنامههای ویژهای برای سال ۱۴۰۵ خواهیم داشت و تلاش میکنیم از این حوزه حمایت بیشتری انجام شود.
وی همچنین درباره وضعیت صادرات صنایع دستی خراسان رضوی گفت: در خراسان رضوی صادرات چمدانی سهم بسیار مهمی دارد. صادرات چمدانی چون غیررسمی است، دولت نمیتواند آمار دقیقی از آن داشته باشد، اما گزارش کارگاهها این وضعیت را به ما نشان میدهد و در حوزه زیورآلات، بخش عمده صادرات به همین صورت انجام میشود.
معاون صنایعدستی میراث فرهنگی خراسان رضوی ادامه داد: قانونگذار هم بنا نداشته که جلوی خروج چمدانی این کالاها را بگیرد، زیرا این محصولات، کالاهایی ریز و کمحجم هستند و از طرف دیگر ارزآوری خوبی دارند.
وی تصریح کرد: در بخش صادرات، حوزه زیورآلات، نقشدوزی یا همان پرچمدوزی نیز قوی هستیم، اما باز هم بخش زیادی از این تولیدات به صورت چمدانی از کشور خارج میشود. علتش هم این است که حجم بسیاری از این کالاها به دلیل کوچک بودن، برای این نوع خروج مناسب هستند.
روانخواه افزود: در مقابل، محصولاتی مثل سرامیک، یا فرشهای سنگینتر، به دلیل حجم و وزن بالا، معمولاً از طریق گمرک و با سازوکار رسمی صادر میشوند.
تلاش برای تشکیل جامعه حرفهای شاغلان صنایعدستی استان
وی همچنین درباره تشکلهای تخصصی صنایع دستی در استان گفت: از قبل حدود چهار یا پنج انجمن داشتیم، اما چندان فعال نبودند. اکنون در حال حرکت به این سمت هستیم که انجمنها را به صورت جدی تشکیل دهیم و بعد از آن بتوانیم جامعه حرفهای صنایع دستی استان خراسان رضوی را ایجاد کنیم؛ ساختاری شبیه جامعه حرفهای هتلداران و مراکز اقامتی تا فعالان این حوزه بتوانند مطالبات صنفی خود را قویتر و منسجمتر مطرح کنند.
معاون صنایعدستی میراث فرهنگی خراسان رضوی تصریح کرد: در مشهد، اکنون دو انجمن در حال تأسیس داریم و در شهرستانها نیز به همین ترتیب پیش خواهیم رفت.
روانخواه در پایان ابراز امیدواری کرد: با توسعه تشکلهای حرفهای، حمایت از کارگاههای موفق، تقویت صادرات و توجه بیشتر به ظرفیتهای بومی، صنایعدستی خراسان رضوی بتواند جایگاه واقعی خود را در بازارهای داخلی و خارجی به دست آورد.
انتهای پیام
