علی ذوالقدر شامگاه دوشنبه ۲۸ اردیبهشت در اولین سلسله میزگردهای علمی به مناسبات هفته ملی جمعیت و هفته ملی ازدواج با موضوع تحولات جمعیتی استان با تأکید بر گذار دوم جمعیتی که به همت ادارهکل ورزش و جوانان و معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی استان زنجان در سالن شهید شهریاری جهاد دانشگاهی برگزار شد با اشاره به وضعیت جمعیتی کشور، اظهار کرد: در سالهای اخیر روند کاهش نرخ باروری در بسیاری از استانها مشاهده میشود؛ بهطوری که استان گیلان کمترین نرخ باروری را در کشور دارد و در مقابل استان سیستان و بلوچستان با نرخ باروری بالای دو فرزند بیشترین میزان را ثبت کرده است. در استان زنجان نیز نرخ باروری حدود ۱.۵۵ تا ۱.۶ فرزند به ازای هر زن اعلام شده که پایینتر از سطح جانشینی جمعیت است.
وی با بیان اینکه جمعیت استان زنجان حدود یک میلیون و ۱۲۰ هزار تا یک میلیون و ۱۵۰ هزار نفر برآورد میشود، افزود: از نظر مساحت و جمعیت، این استان در رتبههای میانی کشور قرار دارد و سهم آن از جمعیت کشور حدود یک درصد است. همچنین نسبت جنسی در استان حدود ۱۰۲ مرد به ازای هر ۱۰۰ زن گزارش شده است.
ذوالقدر با اشاره به روند سالمندی جمعیت در استان، گفت: بر اساس برخی برآوردها، اگر روند فعلی ادامه یابد تا سال ۱۴۱۳ حداقل ۱۰ درصد جمعیت استان زنجان در گروه سالمندان قرار خواهند گرفت. این موضوع نشاندهنده تغییرات قابل توجه در ساختار سنی جمعیت است.
وی ادامه داد: در دهههای گذشته سهم جمعیت جوان در کشور بسیار بیشتر بود؛ بهگونهای که در دهههای ۱۳۸۰ و حتی پیش از آن، جمعیت جوان سهم قابل توجهی از ترکیب جمعیتی کشور را تشکیل میداد. اما با تغییرات ایجاد شده در الگوی ازدواج و فرزندآوری، این ساختار بهتدریج در حال تغییر است.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان زنجان با اشاره به کاهش آمار موالید در کشور، تصریح کرد: در سال ۱۳۹۹ حدود یک میلیون و ۱۱۴ هزار ولادت در کشور ثبت شد، اما در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ این رقم به کمتر از یک میلیون رسیده است. این در حالی است که در دهه ۶۰ سالانه حدود دو و نیم میلیون تولد در کشور ثبت میشد.
وی افزود: در دهههای گذشته با ورود متولدین دهه ۶۰ به سن ازدواج، تعداد تولدها برای مدتی افزایش یافت و حتی در برخی سالها به بیش از یک و نیم میلیون رسید، اما با گذشت زمان و کاهش تعداد افراد در سن ازدواج، دوباره روند کاهشی موالید آغاز شد.
ذوالقدر با اشاره به وضعیت ولادت در استان زنجان، اظهار کرد: تعداد ولادتها در این استان از ۱۶ هزار و ۳۳۲ مورد در سال ۱۳۹۸ به ۱۳ هزار و ۴۲۳ مورد در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است. همچنین در هفت ماهه نخست امسال نیز ۷ هزار و ۴۵۱ ولادت در استان ثبت شده که نشاندهنده ادامه روند کاهش موالید است.
وی با اشاره به آمار ازدواج و طلاق در استان، گفت: در سال ۱۳۹۸ حدود ۸ هزار ازدواج در استان زنجان ثبت شده بود، اما این رقم در سال ۱۴۰۳ به حدود ۶ هزار و ۸۵۷ مورد کاهش یافته است. در مقابل، تعداد طلاقها از هزار و ۹۵۳ مورد در سال ۱۳۹۸ به ۲ هزار و ۳۱۱ مورد در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان زنجان با بیان اینکه بخشی از این تحولات در چارچوب گذار دوم جمعیتی قابل تحلیل است، افزود: افزایش سن ازدواج، تأخیر در فرزندآوری، کاهش تمایل به فرزندآوری، افزایش طلاق و تغییر سبک زندگی از جمله ویژگیهای این مرحله از تحولات جمعیتی است.
وی ادامه داد: در گذشته بسیاری از دختران و پسران در سنین پایینتر ازدواج میکردند، اما امروز میانگین سن ازدواج افزایش یافته است. از سوی دیگر بسیاری از زوجها نیز فرزندآوری را چند سال به تأخیر میاندازند و همین موضوع باعث میشود بخشی از فرصت باروری از دست برود.
ذوالقدر همچنین با اشاره به موضوع مهاجرت جوانان گفت: در سالهای اخیر علاوه بر مردان، مهاجرت دختران و زنان جوان نیز افزایش یافته و این موضوع بهویژه از نظر جمعیتی اهمیت دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از جمعیت در سن باروری از کشور خارج میشوند.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۱۳ میلیون و ۲۶۶ هزار زن در کشور شامل زنان مجرد، مطلقه یا بیوه وجود دارند که از نظر سنی در شرایط ازدواج قرار دارند، اما فراهم نبودن برخی شرایط اقتصادی و اجتماعی میتواند ازدواج را با تأخیر مواجه کند.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان زنجان با تأکید بر اینکه مسئله جمعیت صرفاً یک موضوع اقتصادی یا قانونی نیست، عنوان کرد: تحولات جمعیتی بهشدت با تغییرات فرهنگی و سبک زندگی مرتبط است و برای مدیریت آن باید نگاه جامع و علمی به این موضوع داشت.
وی افزود: هرچند قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در سالهای اخیر تصویب شده، اما لازم است میزان اثربخشی این سیاستها بهصورت دقیق بررسی شود و اقدامات تکمیلی در حوزههای مختلف انجام گیرد.
ذوالقدر با اشاره به اهمیت استفاده از فرصت باقیمانده پنجره جمعیتی، گفت: برای عبور از چالشهای جمعیتی باید مجموعهای از اقدامات از جمله ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان، بهبود شرایط اقتصادی، تسهیل ازدواج، حمایت واقعی از خانوادهها و جلوگیری از مهاجرت نیروهای جوان در دستور کار قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت توسعه پژوهشهای علمی در حوزه جمعیت تأکید کرد و گفت: لازم است مراکز پژوهشی و دانشگاهها مطالعات بیشتری در حوزه سیاستگذاری جمعیتی انجام دهند تا تصمیمگیریها بر اساس دادههای علمی و تحلیلهای دقیق صورت گیرد.
معاون امور جوانان زنجان خاطرنشان کرد: اگر برنامهریزیهای دقیق و هماهنگ برای مدیریت روندهای جمعیتی انجام نشود، در سالهای آینده کشور با چالشهایی مانند افزایش سالمندی، کاهش نیروی کار و فشار بیشتر بر نظامهای حمایتی و بازنشستگی مواجه خواهد شد.
انتهای پیام
