هفته میراث فرهنگی بهانهای است تا در کنار آثار شناختهشده، نگاهی دوباره به یادمانهایی انداخته شود که در سکوت بافت تاریخی شیراز باقی ماندهاند و هر یک بخشی از حافظه تاریخی این شهر را شکل میدهند.
باغموزه هفتتنان؛ میعادگاه عرفان و سنگ
باغموزه هفتتنان که به «موزه سنگ» نیز شهرت دارد، تنها یک اثر تاریخی نیست، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی شیراز به شمار میآید. این مجموعه که پیشینه آن به پیش از دوره زندیه بازمیگردد، عمارتی باشکوه را در دل خود جای داده که در دوره کریمخان زند به اوج شکوه رسیده است. روایت هفت عارف گمنامی که در این باغ به خاک سپرده شدهاند، با داستانی متفاوت همراه است؛ عارفانی که حتی در مرگ نیز از شهرت گریزان بودند و مزارشان بینام و نشان باقی ماند.
این اثر تاریخی در سال ۱۳۱۰ با شماره ۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و امروز با گردآوری کتیبهها و سنگقبرهای ارزشمند به موزه سنگ تبدیل شده است. ایوان این مجموعه نیز با نقاشیهای دوره زندیه از جلوههای شاخص هنر آن دوران به شمار میرود.
آرامگاه کریمخان زند؛ باغنظر و عمارت کلاهفرنگی
در مرکز بافت تاریخی شیراز و در خیابان زند، بنایی قرار دارد که آرامگاه کریمخان زند، بنیانگذار سلسله زندیه، در آن واقع شده است. این بنا که با نام «باغنظر» یا «موزه پارس» شناخته میشود، نمونهای از معماری تلفیقی ایرانی و اروپایی در قالب عمارت کلاهفرنگی است.
باغنظر در گذشته وسعتی بیشتر از محدوده کنونی داشت، اما امروز نیز در مجاورت ارگ کریمخان و مجموعه وکیل، یکی از مهمترین نقاط تاریخی شیراز به شمار میآید؛ مکانی که همچنان پیوندی میان تاریخ زندیه و بافت شهری شیراز برقرار کرده است.
آرامگاه آبشخاتون؛ یادگار واپسین فرمانروای اتابکان
آرامگاه آبشخاتون که با نام «رباط آبش» نیز شناخته میشود، یکی از یادگارهای مهم تاریخی مرتبط با نقش زنان در حکمرانی فارس است. این بنای سهطبقه که در دیماه سال ۱۳۱۰ با شماره ۷۶ در فهرست آثار ملی ثبت شد، آرامگاه آبشخاتون، واپسین فرمانروای اتابکان فارس در سده هفتم هجری است.
آبشخاتون افزون بر اداره امور حکومت، در ساخت مدارس، کاروانسراها و بناهای عامالمنفعه نیز نقش داشت. هرچند بخشهایی از کاشیکاریهای نفیس این بنا در گذر زمان آسیب دیده، اما این آرامگاه همچنان بخشی از هویت تاریخی شهر شیراز را روایت میکند.
آرامگاه سیبویه؛ نماد هویت علمی محله سنگسیاه
در بافت تاریخی شیراز و در محله سنگسیاه، آرامگاه «ابوبشر عمرو بن عثمان» مشهور به سیبویه قرار دارد؛ دانشمندی که از بزرگترین نحویان جهان اسلام به شمار میرود و آثار او در دستور زبان عربی جایگاهی ویژه دارد.
بنای کنونی آرامگاه سیبویه در سال ۱۳۵۳ توسط انجمن آثار ملی ساخته شد. طاقنمای این بنا با کاشیهای معرق هنرمندان خراسانی تزئین شده و محوطه اطراف آن نیز فضایی آرام برای بازخوانی میراث علمی یکی از چهرههای برجسته فرهنگ ایرانی فراهم کرده است.
به گزارش ایسنا، این یادمانها، از سنگنوشتههای موزه هفتتنان تا آرامگاه مفاخر علمی و تاریخی، بخشی از زنجیره هویت فرهنگی شیراز را تشکیل میدهند.
هفته میراث فرهنگی فرصتی است تا در کنار بازدید از آثار شناختهشده، به بناها و روایتهایی نیز توجه شود که در سکوت بافت تاریخی شهر باقی ماندهاند.
در واقع تاریخ شیراز تنها در چند اثر مشهور خلاصه نمیشود بلکه در کوچهها، آرامگاهها و بناهایی نهفته است که هر کدام بخشی از حافظه فرهنگی این شهر را روایت میکنند.
انتهای پیام
