غلامرضا تاجبخش در گفتوگو با ایسنا، اظهارکرد: نظر به اهمیت مقوله جمعیت در اقتدار ملی و با توجه به پویندگی، بالندگی و جوانی جمعیت کنونی بهعنوان یک فرصت و امتیاز و در جهت جبران کاهش نرخ رشد جمعیت و نرخ باروری رهبر شهید انقلاب در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ سیاستهای کلی جمعیت را ابلاغ فرمودند و به همین مناسبت به پیشنهاد سازمان ثبت احوال کشور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی این روز بهعنوان روز ملی جمعیت در تقویم رسمی کشور به ثبت رسید.
وی خاطرنشان کرد: در این سیاستها به مواردی مانند ارتقاء پویایی، بالندگی و جوانی جمعیت با افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی، رفع موانع ازدواج، تسهیل و ترویج تشکیل خانواده و افزایش فرزند، کاهش سن ازدواج، اختصاص تسهیلات مناسب برای مادران بهویژه در دوره بارداری و شیردهی و پوشش بیمهای هزینههای زایمان و درمان ناباروری مردان و زنان و…اشاره شده است.
این عضو هیات علمی اضافه کرد: با توجه به تحولات جمعیتی حادث شده در جامعه کنونی، زمان آن فرا رسیده است که بازاندیشی جدی در نظام حکمرانی جمعیت و خانواده کشور صورت پذیرد. باید پذیرفت جمعیت در نقش پیشران توسعه کشور است و روز ملی جمعیت، فرصتی مغتنم برای بازخوانی جایگاه جمعیت در نظام حکمرانی و توجیه و تبیین چرایی و چگونگی سیاست افزایش و جوانی جمعیت که مورد تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی است.
تاجبخش بیان کرد: روز ملی جمعیت امسال در حالی فرا میرسد که میزان ولادتهای کشور به کمترین حد خود طی دهههای گذشته رسیده است. طبق آمارهای رسمی، نرخ باروری کشور بهطور مستمر تنزل پیدا کرده است بهطوریکه نرخ باروری که در سال ۱۳۶۵ حدود ۶.۵ بوده پس از گذشت چهار دهه در سال ۱۴۰۴ به ۱.۴ کاهش یافته است، این کاهش نرخ باروری کنار کاهش تعداد موالید، که در سال گذشته به کمتر از یک میلیون تولد در سال رسید، نشاندهنده روندی نگرانکننده در وضعیت جمعیتی کشور است و می توان از آن بهعنوان ابر بحران آینده ایران یاد کرد. چراکه برآوردهای انجام شده در سالهای منتهی به ۱۴۲۰ تا ۱۴۲۵ بیش از ۲۰ درصد جمعیت کشور سالمند خواهد شد و توازن جمعیتی و جمعیت مولد در سن کار نیز تغییر خواهد کرد.
وی ادامه داد: برای مقابله با این بحران ضرورت ورود جامعه نخبگانی و بررسی ابعاد مختلف آن بیش از پیش احساس میشود. ایران از جمله جوامعی است که انتقال جمعیتی را در مدت زمانی کوتاه طی نموده و نرخ باروری آن به پایینتر از حد جایگزینی (۴/۱ فرزند در سال ۱۴۰۴) رسیده است. این تحولات نه حادثی و آنی و نه صرفاً محصول ترجیحات فردی؛ بلکه برآمده از برهمکنش ساختارهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تجارب زیستهی کنشگران اجتماعی هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه تصریح کرد: کاهش نرخ باروری، سبکهای زندگی، تحولات فناوری، تغییر الگوهای ازدواج و فرزندآوری، و ظهور اشکال جدید خانواده، همگی نشان میدهند حکمرانی جمعیت و خانواده دیگر صرفاً یک موضوع اجتماعی نیست، بلکه به مسئلهای تمدنی مبدل شده است و موضوعی چندوجهی و چند بعدی است که ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی گستردهای در جوامع دارد. و این امر ضرورت بازاندیشی در حکمرانی جمعیت و خانواده را بیشازپیش آشکار کرده است.
تاجبخش یادآور شد: حکمرانی جمعیت و خانواده بهمثابه دانشی میانرشتهای، میبایست مجموعهای از سیاستگذاریها، قواعد و تنظیمگریها را دربرگیرد که هدف آن ایجاد، حفظ و ارتقای خانواده اسلامی–ایرانی بهعنوان یک هویت جمعی باشد و با تأمین پایدار نیازهای مادی و معنوی و توانمندسازی خانواده ارتقای سبک زندگی دینی را در چارچوب ارزشهای ذاتی دنبال کند.
وی تأکید کرد: روز ملی جمعیت فرصتی استثنایی برای گردهمایی و ایجاد گفتمان علمی بین اندیشمندان، سیاستگذاران، و پژوهشگران ملی و بینالمللی در رشتههایی نظیر جمعیتشناسی، جامعهشناسی، اقتصاد، پزشکی، روانشناسی، انسانشناسی، مدیریت و دیگر رشتههای مرتبط است تا ابعاد نظری و عملی این موضوع را بررسی کنند .باید پذیرفت این اقدام نه تنها یک ضرورت علمی و اجتماعی، بلکه اقدامی راهبردی برای آیندهپژوهی و سیاستگذاری در سطوح ملی و فراملی برای آینده کشورها در تمدن آتی محسوب میشود زیرا جمعیت و خانواده دو محور اساسی و بنیادین در شکلدهی آینده تمدنها هستند.
این عضو هیات علمی علوم اجتماعی اظهار کرد: تقویت زیستبوم فرزندآوری در جامعه بهمثابه یک طرح بلندمدت و بینرشتهای است که بر پایهی تعامل پیچیده عوامل زیستی، روانی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و نهادی عمل میکند و بهعنوان یک نظام پویا، چندسطحی و درهمتنیده از کنشگران، نهادها، سیاستها، هنجارها، زیرساختها و غیره در تعامل متقابل خود، شرایط تصمیمگیری، امکانپذیری و تحقق رفتارهای باروری را در جامعه شکل داده و جهتدهی میکند.
تاجبخش خاطرنشان کرد: نظام حکمرانی جمعیت و خانواده باید با رویکردی جامعنگر وکلنگر و با مداخلهای هماهنگ، چندسطحی و مبتنی بر فهم سیستمی از پیشرانها و پسرانهای رفتار باروری کار تسهیلگری، پشتیبانی و تضمین پایداری فرزندآوری در سطوح ملی را دنبال کند.
وی اضافه کرد: پایداری و استمرار این زیستبوم زمانی امکانپذیر خواهد بود که مجموعهای از ابعاد مختلف بهصورت همزمان، همافزا و پایدار مورد توجه قرار گیرند. بنابراین، تقویت زیستبوم فرزندآوری در جامعه تنها از مسیر تحول همزمان و همافزای تمامی ابعاد زیستی، روانی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و نهادی قابل تحقق است.
انتهای پیام
