سیدمصطفی حسینعلیپور در گفتوگو با ایسنا، با تأکید بر اینکه مدیریت مصرف انرژی یک مسئله ملی و اجتنابناپذیر است، گفت: این موضوع نیازمند برنامهریزی دقیق، زمانبندی واقعی و مشارکت همه مصرفکنندگان، اعم از دولتی و غیردولتی است تا بتوان با اهدافی واقعی مصرف انرژی کشور را مدیریت کرد.
چالش انرژی فقط در مصرف خلاصه نمیشود
وی با بیان اینکه مسئله انرژی صرفاً به مصرف در انتهای زنجیره محدود نمیشود، افزود: در حوزه تولید و انتقال انرژی نیز با مشکلات جدی مواجه هستیم. اگر در نیروگاهها بتوانیم با اصلاح ساختارها و افزایش بهرهوری، به ازای میزان سوخت مصرفی ثابت، توان بیشتری تولید کنیم، بخش مهمی از چالشها کاهش مییابد. همچنین بخش قابل توجهی از انرژی تولیدی در شبکه سراسری انتقال هدر میرود که این موضوع نیز نیازمند تصمیمگیریهای کلان در سطح کشور است.
الزام قانونی دانشگاهها برای استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر
این مقام مسئول با اشاره به اینکه بر اساس قانون، همه مراکز دولتی و دانشگاهها موظفاند بخشی از انرژی مورد نیاز خود را از طریق انرژیهای تجدیدپذیر تأمین کنند، تصریح کرد: این الزام قانونی میتواند به کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و انرژیهای غیرتجدیدپذیر کمک کند و دانشگاهها و دستگاههای دولتی باید بهطور جدی برای اجرای آن اقدام کنند.
ضرورت نگاه آیندهنگر و تأمین منابع
حسینعلیپور با تأکید بر لزوم نگاه بلندمدت به این موضوع اظهار کرد: اجرای این سیاستها نیازمند تأمین منابع مالی است که خوشبختانه بخشی از آن در قالب حمایتهای دولتی پیشبینی شده و نکته مثبتی محسوب میشود. از سوی دیگر، ضروری است دانشگاهها ابتدا برآورد دقیقی از وضعیت مصرف انرژی خود داشته باشند و مشخص شود هر بخش چه میزان انرژی مصرف میکند.
نبود ابزارهای دقیق اندازهگیری مصرف انرژی
وی با اشاره به تجربه دانشگاه علم و صنعت بیان کرد: متأسفانه در بسیاری از بخشها ابزارهای دقیق اندازهگیری مصرف انرژی در اختیار نداریم و اطلاعات موجود کلی است. به همین دلیل باید ابتدا با نصب ابزارهای اندازهگیری در دانشکدهها و بخشهای مختلف، نقاط ضعف شناسایی شود و سپس راهکارهای کاهش مصرف طراحی و اجرا گردد.
احیای طرح دانشگاه سبز
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت با یادآوری اینکه این موضوعات پیشتر در قالب طرح «دانشگاه سبز» دیده شده بود، گفت: این طرح حدود دو تا سه سال پیش آغاز شد؛ اما به دلایلی متوقف ماند. در این طرح، علاوه بر انرژی، مصرف آب نیز مدنظر قرار گرفته و همچنین بر فعالیتهای فرهنگی برای نهادینهسازی مسئولیتپذیری افراد در کاهش مصرف تأکید شده بود.
گامهای عملی دانشگاه علم و صنعت در مدیریت انرژی
حسینعلیپور در تشریح اقدامات انجامشده اظهار کرد: طرح دانشگاه سبز از سوی دفتر توسعه پایدار تدوین و به وزارت علوم ارائه و پس از اصلاحاتی به همه دانشگاهها ابلاغ شد. بر این اساس، نخستین گام، تعیین دقیق میزان مصرف انرژی به تفکیک مصرفکنندهها بود. دانشگاه علم و صنعت از همان زمان اقداماتی را آغاز کرد که از جمله آنها اجرای طرح «خوابگاه سبز» برای شناسایی و کاهش مصارف و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر است.
وی افزود: در ادامه، نصب کنتورهای مجزا در دانشکدهها برای تعیین دقیق میزان مصرف و اجرای فعالیتهای فرهنگی در سطح دانشجویان و دانشکدهها با هدف آشنایی با اصول توسعه پایدار، بهویژه در حوزه کاهش مصرف انرژی، در دستور کار قرار گرفت.
نصب نخستین نیروگاه خورشیدی دانشگاه
این مقام مسئول با اشاره به یکی از اقدامات شاخص اخیر گفت: امسال با همکاری شرکت مپنا، برای نخستین بار یک نیروگاه کوچک خورشیدی در دانشگاه علم و صنعت نصب و راهاندازی شد که گام بسیار مهمی محسوب میشود. هدفگذاری ما این است که با توسعه این طرح، بتوانیم حداقل پنج تا ۱۰ درصد برق مصرفی دانشگاه را از این طریق تأمین کنیم.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه علم و صنعت مذاکراتی را با شرکتهای فعال در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر آغاز کرده تا نیروگاه خورشیدی را در مقیاسی بزرگتر از نمونه اولیه توسعه دهد. بهطور کلی، دانشگاه در این زمینه اقدامات مؤثری را شروع کرده و برنامههای مدونی را در پیش گرفته است.
تحقق سهم پنج تا ۱۰ درصدی انرژی تجدیدپذیر؛ الزام قانونی و اقتصادی
حسینعلیپور با تأکید بر ضرورت دستیابی دانشگاهها به سهم تعیینشده انرژیهای تجدیدپذیر گفت: هدفگذاری دانشگاه این است که حداقل به سهم پنج تا ۱۰ درصدی تأمین برق از انرژیهای تجدیدپذیر برسد، چراکه بر اساس قانون، در صورت تحقق نیافتن این هدف، جرایم سنگینی متوجه بودجه دانشگاهها خواهد شد، بهویژه از منظر قیمت برق.
وی با بیان اینکه مجموعه دانشگاه علم و صنعت بهطور جدی به دنبال اجرای این تکلیف قانونی است، افزود: همانطور که اشاره شد، قدمهای اولیه خوبی در این مسیر برداشته شده است.
نقش مشوقها در کنار جرایم
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت ایران در پاسخ به این پرسش که چه مشوقهایی برای ایجاد اراده سازمانی در حوزه کاهش مصرف انرژی لازم است، اظهار کرد: بحث جرایم بهطور طبیعی اثر خود را در تصمیمگیریها میگذارد، اما پیش از آن، مهمترین موضوع رویکرد تولید انرژی است. اگر بتوانیم مدل تولید انرژی را، نه بهطور کامل اما بهصورت بخشی، از تمرکز صرف بر نیروگاههای بزرگ و شبکههای انتقال سراسری به سمت تولید غیرمتمرکز تغییر دهیم، اتفاقات مهمی رخ خواهد داد.
وی با اشاره به اینکه باید سیاستهای تشویقی بهگونهای طراحی شود که مجموعههای بزرگ مانند دانشگاهها، کارخانهها و حتی مجتمعهای بزرگ مسکونی به تأمین بخشی از برق مورد نیاز خود ملزم و تشویق شوند، تصریح کرد: این تأمین نباید از یک منبع خاص باشد، بلکه میتوان ترکیبی از منابع کلاسیک موجود، مانند گاز، و منابع مختلف انرژیهای تجدیدپذیر را بهکار گرفت تا مجموعهها بهصورت محلی و خودکفا برق تولید کنند.
فروش برق مازاد؛ یک مشوق اقتصادی مؤثر
حسینعلیپور با اشاره به یکی از مهمترین ابزارهای تشویقی بیان کرد: یکی از مشوقهای جدی این است که برق مازاد مجموعههایی که بهصورت محلی برق تولید میکنند، در زمان پیک مصرف به شبکه سراسری فروخته شود. با توجه به شکلگیری بورس انرژی و طرح انرژی سبز، این مجموعهها میتوانند هزینههای سرمایهگذاری خود را از محل فروش برق به شبکه، حتی با قیمتهایی چند برابر و در برخی موارد تا پنج یا شش برابر، جبران کنند.
چالشهای فنی و زیرساختی تولید غیرمتمرکز انرژی
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت درباره مهمترین چالشهای پیشرو گفت: در حال حاضر، ما تولیدکننده اقتصادی و رقابتپذیر پنلهای فتوولتائیک در داخل کشور نیستیم. هرچند در سالهای گذشته نسلهای اول و دوم این پنلها در کشور ساخته شده، اما از نظر اقتصادی توان رقابت ندارند. با این حال، در بلندمدت این موضوع میتواند به یک مسئله راهبردی تبدیل شود.
وی با اشاره به اهمیت تجهیزات کلیدی افزود: بحث اینورترها از موضوعات بسیار مهم است که خوشبختانه اخیراً بومیسازی آنها توسط جهاد دانشگاهی انجام شده و این یک نقطه قوت محسوب میشود. از سوی دیگر، اگر بخواهیم به سمت سیستمهای ذخیرهساز حرکت کنیم، چه در حوزه انرژی خورشیدی و چه سایر منابع، نیازمند باتریهای لیتیومی و نسل جدید هستیم که بخش قابل توجهی از هزینه پروژهها را به خود اختصاص میدهند. البته در این زمینه نیز فعالیتهایی توسط برخی مجموعههای دفاعی و غیردفاعی در کشور آغاز شده است.
ضرورت حل چالش اتصال به شبکه و اندازهگیری هوشمند
حسینعلیپور با تأکید بر چالشهای زیرساختی خاطرنشان کرد: یکی از مسائل جدی، نحوه اتصال برق تولیدشده در داخل مجموعهها به شبکه و جلوگیری از ناپایداری شبکه است. این موضوع برای تحقق مدلهای جزیرهای و غیرجزیرهای تولید انرژی اهمیت زیادی دارد و باید بهطور جدی روی آن کار شود.
وی افزود: مسئله مهم دیگر، تفکیک و اندازهگیری دقیق برق تولیدی است. اگر دانشگاه یا هر مجموعهای پنج درصد برق خود را تولید کند، باید این میزان بهصورت هوشمند و دقیق قابل شناسایی باشد. در غیر این صورت، مجموعهها با وجود سرمایهگذاری و ساماندهی مصرف، همچنان مشمول جرایم خواهند شد و این موضوع انگیزه سرمایهگذاری را از بین میبرد.
بازگشت سرمایه و تبدیل هزینه به درآمد
این مقام مسئول در ادامه با اشاره به بُعد اقتصادی موضوع گفت: کمکهای دولتی میتواند بخشی از راهحل باشد، اما اگر امکان فروش برق مازاد به شبکه در زمان پیک، با شرایط فنی مناسب، فراهم شود، میتوان هزینههای سرمایهگذاری را در یک بازه چهار تا پنجساله جبران کرد و حتی پس از آن به درآمد پایدار رسید؛ موضوعی که بهویژه برای دانشگاهها میتواند بسیار راهبردی و انگیزهبخش باشد.
همافزایی دانشگاه، شرکتهای دانشبنیان و صنعت؛ کلید توسعه انرژی خورشیدی
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت ایران با بیان اینکه دانشگاه علم و صنعت در پروژههای فنی سابقهای موفق و قابل اتکا دارد، گفت: در اینگونه موضوعات، دانشگاه همواره حرفی برای گفتن داشته و این آمادگی وجود دارد که با بخشهایی که تاکنون ورود جدی به مباحث فنی نداشتهاند، همکاری، همافزایی و تبادل تجربه صورت گیرد.
وی با اشاره به اهمیت مقیاسپذیری در تولید تجهیزات انرژی خورشیدی بیان کرد: بحث تولید، تکثیر و تغییر نسبت تولید در ظرفیتهای مختلف، یکی از عناصر کلیدی در استفاده از انرژی خورشیدی برای تولید برق است. اگر همت ملی در این زمینه شکل بگیرد، میتوان از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان برای توسعه فناوری استفاده کرد.
پیوند دانشبنیانها با صنایع بزرگ
این مقام مسئول با تأکید بر لزوم ایجاد زنجیره همکاری افزود: هرچند زیرساختها ممکن است هزینهبر باشند، اما میتوان با پیوند دادن شرکتهای دانشبنیانی که توسعه فناوری را بر عهده دارند با شرکتهای بزرگ صنعتی مانند مپنا که توان تولید انبوه و زیرساختهای لازم را دارند، این مسیر را هموار کرد. در قالب چنین مشارکتهایی، میتوان بخش قابل توجهی از نیاز کشور را در یک بازه زمانی معقول تأمین و یکی از موانع اصلی توسعه انرژی خورشیدی را با راهکار داخلی برطرف کرد.
وی ادامه داد: این رویکرد، علاوه بر کاهش هزینهها، به ایجاد اشتغال منجر میشود و در بلندمدت، در صورت دستیابی به توان رقابتی، میتواند ارزبری مثبتی نیز برای کشور به همراه داشته باشد.
لزوم گذار از نگاه بخشی به نگاه جامع در سیاستگذاری
حسینعلیپور با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در سیاستگذاریهای کلان کشور گفت: به نظر میرسد با توجه به چالشهای جدی کشور در حوزه آب، انرژی و محیطزیست، باید از نگاههای بخشی و سیاستگذاریهای جزیرهای که در وزارتخانههای مختلف و بر اساس وظایف منفرد اتخاذ میشود، عبور کنیم و به سمت یک نگاه جامع و همبسته حرکت کنیم.
وی تصریح کرد: موضوعاتی مانند آب، انرژی، محیطزیست و امنیت غذایی کاملاً به یکدیگر مرتبط هستند و نمیتوان برای یکی تصمیم گرفت، بدون آنکه به دیگری اندیشید. به اعتقاد من، این حوزهها باید در سطح سیاستگذاری توسعه کشور به دانشگاهها سپرده شود تا دانشگاهها بتوانند سناریوهای قابل اتکا و علمی را با در نظر گرفتن همه این پیوندها تدوین کنند.
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت در پایان خاطرنشان کرد: این نگاه یکپارچه، نیازمند بررسی همزمان این موضوعات و تدوین سناریوهای توسعهای است تا بر اساس آن، تصمیمات اجرایی اتخاذ و بودجهها بهصورت هدفمند در کشور تخصیص داده شود؛ موضوعی که امید است دولتمردان آن را بهطور جدی در دستور کار قرار دهند.
انتهای پیام
نظرات